Adhyaya 44
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে ক্ৰমবদ্ধ পূজা-উপাসনাৰ বিধি বৰ্ণনা কৰে। আদিত্যেশক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি সাধকে সোমেশ্বৰলৈ গমন কৰি পঞ্চাঙ্গ-ভক্তিৰে বিশেষ যত্নে আৰাধনা কৰিব লাগে। সাষ্টাঙ্গ প্ৰণাম, প্ৰদক্ষিণা আৰু পুনঃপুনঃ দৰ্শন—এই দেহগত শ্ৰদ্ধা-আচৰণসমূহক গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। সোমেশ্বৰ লিঙ্গত সূৰ্য-চন্দ্ৰ তত্ত্বৰ একীভাৱ দেখুৱাই কোৱা হৈছে যে এই পূজা অগ্নীষোম-ভাবনাৰে যজ্ঞ-সঙ্কল্পক মন্দিৰ-উপাসনাৰ জৰিয়তে প্ৰতীকাত্মকভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰে। তাৰ পিছত ওচৰৰ উমাদেৱীৰ পূজা আৰু তাৰপিছত দৈত্যসূদন নামৰ আন এটা তীৰ্থস্থানলৈ অগ্ৰসৰ হ’বলৈ কোৱা হৈছে—ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ সংযুক্ত পবিত্ৰ পৰিক্ৰমাৰ ৰূপৰেখা প্ৰকাশ পায়। শেষত ইয়াক প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত সোমেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনাৰ ৪৪তম অধ্যায় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । आदित्येशं समभ्यर्च्य पुनः सोमेश्वरं व्रजेत् । तं संपूज्य विधानेन पंचांगेन विशेषतः
ঈশ্বৰ ক’লে: আদিত্যেশক বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰি পুনৰ সোমেশ্বৰলৈ যাব। তাতো বিধান মতে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰিব, বিশেষকৈ পঞ্চাঙ্গ পদ্ধতিত।
Verse 2
दृष्ट्वा सोमेश्वरं चैव साष्टांगं प्रणिपत्य च । प्रदक्षिणादिकं कुर्यात्संपश्येच्च पुनःपुनः
সোমেশ্বৰক দৰ্শন কৰি অষ্টাঙ্গ প্ৰণিপাত কৰি, প্ৰদক্ষিণা আদি কৰক আৰু পুনঃপুনঃ সেই প্ৰভুক দৰ্শন কৰক।
Verse 3
सूर्याचन्द्रमसोर्लिंगं त्रिःकृत्वा प्रयतः शुचिः । अग्नीषोमात्मकं कर्म तेन सर्वं कृतं भवेत्
শুচি আৰু সংযমী হৈ সূৰ্য-চন্দ্ৰৰ লিঙ্গৰ ত্ৰিবাৰ বিধি সম্পন্ন কৰক। ই অগ্নি-সোমস্বৰূপ কৰ্ম; ইয়াৰ দ্বাৰা সকলো ধৰ্মকৰ্তব্য সম্পন্ন বুলি গণ্য হয়।
Verse 4
उमादेवीं ततो गच्छेत्सोमेश्वरसमीपतः । द्वितीयां तु ततो गच्छेद्दैत्यसूदनसन्निधौ
তাৰ পাছত সোমেশ্বৰসমীপস্থিত উমাদেৱীৰ ধামলৈ যাব। তাৰ পিছত দ্বিতীয় পবিত্ৰ স্থানলৈ যাব, য’ত দৈত্যসূদনৰ সন্নিধান আছে।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रमासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকীয় সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত ‘সোমেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ চুয়াল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।