Adhyaya 37

Verse 1

देव्युवाच । किमर्थं कंकणं देव क्षिप्यते लवणांभसि । तस्या पुण्यं न पूर्वोक्तं यथावद्वक्तुमर्हसि

দেৱীয়ে ক’লে: “হে দেৱ, কিয় লৱণজল সাগৰত কঙ্কণ নিক্ষেপ কৰা হয়? ইয়াৰ পুণ্য আগতে কোৱা নহ’ল—অনুগ্ৰহ কৰি যথাযথভাৱে সত্যৰূপে বৰ্ণনা কৰক।”

Verse 2

के मंत्राः किं विधानं तत्कस्मिन्काले महत्फलम् । किं पुराभूच्च तद्वृत्तं भगवन्कंकणाश्रितम्

“কোন কোন মন্ত্ৰ, কি বিধান, আৰু কোন সময়ত ই মহৎ ফল দিয়ে? আৰু হে ভগৱন, সেই কঙ্কণ-সম্পৰ্কিত পুৰাতন বৃত্তান্ত কি আছিল?”

Verse 3

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महीपालो बृहद्रथ इति श्रुतः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना चेंदुमती प्रिया

ঈশ্বৰে ক’লে: পূৰ্বতে বृहদ্ৰথ নামে খ্যাত এজন মহীপাল ৰজা আছিল। তেওঁৰ প্ৰিয়া পত্নী ইন্দুমতী নামৰ এজনী সাধ্বী আছিল।

Verse 4

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च किंनरी । तादृग्रूपा महादेवि यादृशी सा सुमध्यमा

সা ন দেৱী আছিল, ন গন্ধৰ্বী, ন অসুৰী, ন কিন্নৰী। হে মহাদেৱী, তথাপি সেই সুমধ্যমা তেনেই ৰূপসী আছিল যেন তেওঁলোক।

Verse 5

शीलरूपगुणोपेता नित्यं सा तु पतिवता । सर्वयोषिद्गुणैर्युक्ता यथा साध्वी ह्यरुन्धती

শীল, ৰূপ আৰু গুণেৰে সমৃদ্ধা সা সদায় পতিব্ৰতা আছিল। সকলো নাৰীগুণেৰে যুক্ত, যেন সতী অৰুন্ধতী।

Verse 6

प्रधान हस्रस्य सौभाग्यमदगर्विता । न विना स तया रेमे मुहूर्त्तमपि पार्थिवः

সৌভাগ্য-মদে গৰ্বিতা হৈ সা নাৰীৰ মাজত অগ্ৰগণ্য আছিল। সেই পাৰ্থিৱ ৰজা তাই নোহোৱাকৈ এক মুহূৰ্ত্তও আনন্দ নাপাইছিল।

Verse 7

एकदा तस्यराजर्षेरर्द्धासनगता सती । यावत्तिष्ठति राजेंद्रमृषिस्तावदुपागतः । कण्वो नाम महातेजास्तपस्वी वेदपारगः

এদিন সেই ৰাজর্ষিৰ সতী ৰাণী অর্ধাসনত বহি আছিল। যিমানক্ষণ ৰাজেন্দ্ৰ বহি আছিল, তিমানক্ষণতে এজন ঋষি আহি উপস্থিত হ’ল—কণ্ব নামৰ মহাতেজস্বী তপস্বী, বেদপাৰগ।

Verse 8

तमागतमथो दृष्ट्वा सहसोत्थाय पार्थिवः । पूजां कृत्वा यथान्यायं दत्त्वा चार्घ्यमनुत्तमम्

তেওঁ অহা দেখি ৰজাই তৎক্ষণাৎ উঠি দাঁড়াল। বিধি অনুসাৰে পূজা সম্পন্ন কৰি তেওঁক অতি উত্তম অৰ্ঘ্য (সন্মান-জল) অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 9

सुखासीनं ततो मत्वा विश्रांतं मुनिपुंगवम् । आपृच्छत्कुशलं राजा स सर्वं चान्वमोदयत्

তাৰ পাছত মুনিশ্ৰেষ্ঠজনক সুখে বহি বিশ্ৰান্ত হোৱা বুলি জানি, ৰজাই তেওঁৰ কুশল-মঙ্গল সুধিলে; আৰু সেই ঋষিয়ে সকলো কথাত কৃপাৰে সন্মতি দিলে।

Verse 10

ततो धर्मकथां चक्रे स ऋषिर्नृपसन्निधौ

তাৰ পাছত সেই ঋষিয়ে ৰজাৰ সন্নিধানত ধৰ্মকথা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 11

ततः कथावसाने सा भार्या तस्य महीपतेः । अब्रवीदमृतं वाक्यं कृतांजलिपुटा सती

তাৰ পাছত কথাৰ অন্তত, সেই মহীপতিৰ পত্নী—সতী—হাত জোৰ কৰি শ্ৰদ্ধাৰে অমৃতসম বাক্য ক’লে।

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । त्वं वेत्सि भगवन्सर्वमतीतानागतं विभो । पृच्छे त्वां कौतुकाविष्टा तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

ইন্দুমতীয়ে ক’লে: হে ভগৱন, হে বিভো! আপুনি অতীত-অনাগতসহ সকলো জানে। কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ মই আপোনাক সুধিছোঁ; সেয়ে কৃপা কৰি মোক ক্ষমা কৰিব।

Verse 13

अन्यदेहोद्भवं कर्म मम सर्वं प्रकीर्त्तय । ईदृशं मम सौभाग्यं पतिर्देवसुतोपमः

হে মুনি, মোৰ পূৰ্বদেহৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো কৰ্ম মোক প্ৰকাশ কৰি কোৱা। মোৰ এনে সৌভাগ্য কেনেকৈ—যে মোৰ পতি দেৱপুত্ৰসম উপমা?

Verse 14

सौभाग्यं पतिदेवत्वं शीलं त्रैलोक्यविश्रुतम् । किं प्रभावो व्रतस्यैष उताहोपोषितस्य वा

এই সৌভাগ্য, পতিদেৱত্বৰ ভাৱ, আৰু ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত এই শীল—ইয়াৰ কাৰণ কি? ই ব্ৰতৰ প্ৰভাৱ নে উপবাসৰ শক্তি?

Verse 15

दानस्य वा मुनिश्रेष्ठ यन्मे सौभाग्यमुत्तमम् । वशो राजा महाबाहुर्मम वाक्यानुगः सदा

নে দানৰ ফলত, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ এই উত্তম সৌভাগ্য হৈছে? যে মহাবাহু ৰজা সদায় মোৰ বশত থাকে, সদা মোৰ বাক্য অনুসৰণ কৰে।

Verse 16

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

এই সকলো মোক কোৱা; কিয়নো মোৰ কৌতূহল অতি মহান।

Verse 17

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ध्यात्वा च सुचिरं मुनिः । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं कण्वो वेदविदां वरः

সূতে ক’লে: তাইৰ বাক্য শুনি মুনিয়ে বহু সময় ধ্যান কৰিলে; তাৰ পাছত বেদবিদসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ কণ্ব মুনিয়ে হাঁহি মাৰি কথা ক’লে।

Verse 18

कण्व उवाच । शृणु राज्ञि प्रवक्ष्यामि अन्यदेहोद्भवं तव । न रोषश्च त्वया कार्यो लज्जा वापि सुमध्यमे

কণ্বে ক’লে: শুনা, হে ৰাণী; তোমাৰ পূৰ্ব দেহৰ পৰা যি উদ্ভৱ হ’ল, সেয়া মই ক’ম। হে সুমধ্যমে, ক্ৰোধ নকৰিবা, লাজো নধৰিবা।

Verse 19

त्वमासीदन्यदेहे तु आभीरी पंचभर्तृका । सौराष्ट्रविषये हीना देवं सोमेश्वरं गता

তুমি পূৰ্ব দেহত আছিলা আভীৰী নাৰী, পঞ্চভৰ্তৃকা। সৌৰাষ্ট্ৰ দেশত দীন-হীন হৈও তুমি দেৱ সোমেশ্বৰ (সোমনাথ)ৰ শৰণলৈ গৈছিলা।

Verse 20

ततः स्नातुं प्रविष्टा च सागरे लवणांभसि । हता कल्लोलमालाभिर्विह्वलत्वमुपागता

তাৰ পাছত স্নান কৰিবলৈ লৱণজল সাগৰত প্ৰৱেশ কৰিলে। একেৰাহে ঢৌৰ শাৰী-শাৰীৰ আঘাতে সি ব্যাকুল আৰু বিমূঢ় হৈ পৰিল।

Verse 21

तव हस्ताच्च्युतं तत्र हैमं कंकणमेव च । नष्टं समुद्रसलिले पश्चात्तापस्तु ते स्थितः

তাত তোমাৰ হাতৰ পৰা সোণৰ কঙ্কণ খসিল। সাগৰৰ পানীত সি হেৰাই গ’ল; তাৰ পাছত তোমাক গভীৰ অনুতাপ আৱৰি ধৰিলে।

Verse 22

अथ कालेन महता पंचत्वं त्वमुपागता । दशार्णाधिपतेर्गेहे ततो जातासि सुन्दरि

তাৰ পাছত বহু কাল গ’লত তুমি মৃত্যুলৈ গ’লা। তাৰ পিছত, হে সুন্দৰী, তুমি দশাৰ্ণাধিপতিৰ গৃহত জন্ম গ্ৰহণ কৰিলা।

Verse 23

बृहद्रथेन चोढासि कंकणस्य प्रभा वतः । न व्रतं न तपो दानं त्वया चीर्णं पुरा शुभे

তুমি বृहদ্ৰথৰ সৈতে বিবাহিতা হৈছিলা, তথাপি সেই কঙ্কণৰ প্ৰভাৱ-শক্তিৰে ই আশ্চৰ্য ঘটিল। হে শুভে, পূৰ্বে তুমি ন ব্ৰত, ন তপ, ন দান আচৰণ কৰিছিলা।

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । तच्छ्रुत्वा सा विशालाक्षी त्रपयाऽधो मुखी तथा । आसीत्तूष्णीं तदा देवी श्रुत्वा वाक्यं च तादृशम्

‘তুমি মোক যি সুধিছিলা, তাৰ উত্তৰত এই সকলো কথা তোমাক কোৱা হ’ল।’ এই শুনি বিশাল-নয়না নাৰী লাজত মুখ নত কৰিলে; আৰু তেনে বাক্য শুনি ৰাণী তেতিয়া নীৰৱ হৈ ৰ’ল।

Verse 25

एवं निवेद्य स मुनी राजपत्नीं वरानने । जगाम भवनं स्वं च आमंत्र्य वसुधाधिपम्

এইদৰে ৰজাৰ পত্নীক নিবেদন কৰি, হে সুন্দৰ-মুখী, সেই মুনি ভূমিপতি ৰজাক বিদায় জনাই নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 26

ज्ञात्वा फलं कंकणस्य मुनेस्तस्य प्रभावतः । गत्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा च लवणांभसि

সেই মুনিৰ বাক্যৰ প্ৰভাৱ-শক্তিৰে কঙ্কণৰ ফল জানি, তাই সোমেশ্বৰ দেৱৰ ওচৰলৈ গৈ লৱণজলত স্নান কৰিলে।

Verse 27

प्राक्षिपत्कंकणं तत्र प्रतिवर्षं महाप्रभे । ततो देवत्वमापन्ना प्रभावात्तस्य भामिनि

হে মহাপ্ৰভে, তাই তাত প্ৰতিবছৰে সেই কঙ্কণ ত্যাগ কৰিলে। হে ভামিনী, তাৰ প্ৰভাৱ-শক্তিৰে তাই দেৱত্ব লাভ কৰিলে।

Verse 28

ईश्वर उवाच । एष प्रभावः सुमहान्कंकणस्य प्रकीर्तितः । सर्वकामप्रदो देवि सर्वपापप्रणाशनः

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, কঙ্কণৰ অতি মহান প্ৰভাৱ এইদৰে প্ৰখ্যাত হৈছে; ই সকলো কামনা পূৰণ কৰে আৰু সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 37

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये कंकणमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীস্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাস খণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ সোমেশ্বৰমাহাত্ম্যত “কঙ্কণমাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ সপ্তত্ৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।