Adhyaya 354

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कर्दमालमनुत्तमम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, অনুত্তম কৰ্দমাললৈ যোৱা উচিত—এই তীৰ্থ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু সকলো পাপ বিনাশক।

Verse 2

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चन्द्रार्कतपने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

যেতিয়া সেই ভয়ংকৰ একমাত্ৰ মহাসাগৰহে অৱশিষ্ট থাকিল, চলমান-অচল সকলো সত্তা বিনষ্ট হ’ল; যেতিয়া চন্দ্ৰ-সূৰ্য আৰু তাপ নোহোৱা হ’ল; যেতিয়া জ্যোতিষ্কসমূহ প্ৰলয়ত লীন হ’ল—

Verse 3

रसातलगतामुर्वीं दृष्ट्वा देवो जनार्दनः । वाराहं रूपमास्थाय दंष्ट्राग्रेण वरानने । उत्क्षिप्य धरणीं मूर्ध्ना स्वस्थाने संन्यवेशयत्

ধৰণী ৰসাতললৈ ডুবি যোৱা দেখি, দেৱ জনাৰ্দনে বৰাহ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। হে সু-মুখিনী, দন্তৰ আগত ধৰণীক উঠাই, মূৰত বহন কৰি, পুনৰ নিজ নিজ স্থানত স্থাপন কৰিলে।

Verse 4

उद्धृत्य भगवान्विष्णुर्वाक्यमेतदुवाच ह

এইদৰে ধৰণী উদ্ধাৰ কৰি, ভগৱান বিষ্ণুৱে এই বাক্য ক’লে।

Verse 5

अत्र स्थाने स्थितेनैव मया त्वं देवि चोद्धृता । ममात्र नियतं वासः सदैवायं भविष्यति

এই স্থানতেই স্থিত হৈ, হে দেবী, মই তোমাকো উদ্ধাৰ কৰিছিলোঁ। সেয়ে ইয়াত মোৰ বাস স্থিৰ; ই সদায়েই এইদৰে থাকিব।

Verse 6

ये पितॄंस्तर्पयिष्यंति कर्दमाले वरानने । आकल्पं तर्पितास्तेन भविष्यंति न संशयः

হে সুন্দৰ-মুখী দেবী, যিসকলে কৰ্দমালাত পিতৃলোকক তৰ্পণ (জলাঞ্জলি) দিব, সেই কৰ্মে তেওঁলোকৰ পিতৃগণ এক কল্প পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 7

तत्र श्राद्धं करिष्यंति शाकैर्मूलफलेन वा । भविष्यति कृतं श्राद्धं सर्वतीर्थेषु वै शुभे

হে শুভে, যিসকলে তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিব—সাধাৰণ শাক, মূল বা ফলৰ দ্বাৰাও—সেই শ্ৰাদ্ধক যেন সকলো তীৰ্থতে কৰা হৈছে বুলি গণ্য হ’ব।

Verse 8

अत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यो मां पश्यति मानवः । अपि कीटपतंगा ये निधनं यांति मानवाः । ते मृतास्त्रि दिवं यान्ति सुकृतेन यथा द्विजाः

এই তীৰ্থত যি নৰ স্নান কৰি মোক দৰ্শন কৰে—আৰু যিসকলে ইয়াত কীট বা পক্ষী ৰূপে মৰি যায়—তেওঁলোক সকলোৱে সেই পুণ্যবলে মৃত্যুৰ পাছত স্বৰ্গলৈ যায়, যেন সুকৰ্মে ধাৰ্মিক দ্বিজসকল যায়।

Verse 9

ततो द्वीपेषु जायन्ते धनाढ्याश्चोत्तमे कुले । दंष्ट्राभेदेन यत्तोयं निर्गतं ते शरीरतः

তাৰ পাছত তেওঁলোক দ্বীপসমূহত জন্ম লয়, ধনাঢ্য আৰু উত্তম কুলত—কাৰণ দংশ্ট্ৰা ভাঙি যেতিয়া তেওঁলোকৰ দেহৰ পৰা যি জল ওলাইছিল, সেই হেতু।

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो देवि तिर्यग्योनौ न जायते

হে দেৱী, যি নৰ তাত স্নান কৰে, সি পুনৰ তিৰ্যক্-যোনিত, অৰ্থাৎ পশু-জন্মত নাজন্মে।

Verse 11

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथावृत्तमाश्चर्यं तत्र वै पुरा । मृगयूथं सुसन्त्रस्तं लुब्धकैः परिपीडितम् । प्रविष्टं कर्दमाले तु सद्यो मानुषतां गतम्

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেৱী, শুনা—পুৰ্বে তাত এক আশ্চৰ্য ঘটনা ঘটিছিল। লুব্ধকসকলে পীড়া দিয়া অতি ভীত হৰিণৰ জাক কৰ্দমালাত প্ৰৱেশ কৰি তৎক্ষণাৎ মানৱত্ব লাভ কৰিলে।

Verse 12

अथ ते लुब्धका दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । अपृच्छंत च संभ्रातास्तान्मर्त्यान्वरवर्णिनि

তাৰ পাছত সেই লুব্ধকসকলে তেওঁলোকক দেখি বিস্ময়ে চকু ফুলি উঠিল; আৰু বিভ্ৰান্তচিত্তে সেই মানুহসকলক সুধিলে, হে সুন্দৰবৰ্ণিনী।

Verse 13

मृगयूथमनुप्राप्तं केन मार्गेण निर्गतम् । अथोचुस्ते वयं प्राप्ता मानुषं मृगरूपिणः

তেওঁলোকে ক’লে: “আমি যি হৰিণৰ জাক অনুসৰণ কৰিছিলোঁ, সি কোন পথেদি ওলাই গ’ল?” তেতিয়া তেওঁলোকে উত্তৰ দিলে: “আমি হৰিণৰ ৰূপধাৰী আছিলোঁ, কিন্তু এতিয়া মানৱত্ব লাভ কৰিছোঁ।”

Verse 14

एतत्तीर्थप्रभावोऽयं न विद्मो ह्यात्म कारणम् । ततस्ते लुब्धकास्त्यक्त्वा धनूंषि सशराणि च । तत्र स्नात्वा महाभागे मुक्ताश्च सर्वपातकैः

তেওঁলোকে ক’লে: “এই তীৰ্থৰেই প্ৰভাৱ; আমাৰ নিজৰ কোনো ব্যক্তিগত কাৰণ আমি নাজানো।” তাৰ পাছত সেই লুব্ধকসকলে ধনু-শৰ ত্যাগ কৰি, হে মহাভাগে, তাত স্নান কৰিলে আৰু সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ল।

Verse 15

पार्वत्युवाच । भगवन्विस्तरं ब्रूहि कर्दमालमहोदयम् । उत्पत्तिं च विधानं च क्षेत्रसीमादिकं क्रमात्

পাৰ্বতীয়ে ক’লে: হে ভগৱান, কৰ্দমালাৰ মহামাহাত্ম্য বিস্তাৰে কওক—তাৰ উৎপত্তি, বিধান-কৰ্ম, আৰু ক্ৰমে ক্ষেত্ৰসীমা আদি সকলো।

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि रहस्यं तु कर्द मालसमुद्भवम् । गूढं ब्रह्मर्षिसर्वस्वं न देयं कस्यचित्त्वया

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, কৰ্দমালাৰ উৎপত্তিৰ এই গোপন ৰহস্য শুনা। ই ব্ৰহ্মর্ষিসকলৰ সৰ্বস্ব—গূঢ় উপদেশ; তুমি একোকে সহজে প্ৰকাশ নকৰিবা।

Verse 17

पूर्वमेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । चन्द्रार्कपवने नष्टे ज्योतिषि प्रलयं गते

পূৰ্বে, ভয়ংকৰ একাৰ্ণৱত যেতিয়া কেৱল এক মহাসাগৰেই অৱশিষ্ট আছিল—যেতিয়া স্থাৱৰ-জংগম সকলো প্ৰাণী নষ্ট হৈছিল—যেতিয়া চন্দ্ৰ, সূৰ্য আৰু পৱন লুপ্ত হৈছিল, আৰু জ্যোতিসমূহ প্ৰলয়ত লীন হৈছিল—

Verse 18

एकार्णवं जगदिदं ब्रह्मापश्यदशेषतः । तस्मिन्वसुमती मग्ना पातालतलमागता

ব্ৰহ্মাই এই সমগ্ৰ জগতক সম্পূৰ্ণৰূপে একাৰ্ণৱ—এটা মহাসাগৰ—ৰূপে দেখিলে। সেই প্ৰলয়জলত বসুমতী পৃথিৱী ডুবি পাতালতললৈ গৈ পেলালে।

Verse 19

ततो यज्ञवराहोऽसौ कृत्वा यज्ञमयं वपुः । उद्दधार महीं कृत्स्नां दंष्ट्राग्रेण वरानने

তেতিয়া সেই যজ্ঞ-বৰাহে যজ্ঞময় দেহ ধাৰণ কৰি, হে সুন্দৰ-মুখী, দঁষ্ঠ্ৰাৰ অগ্ৰভাগত সমগ্ৰ পৃথিৱীক উঠাই আনিলে।

Verse 20

ईश्वर उवाच । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदंतःस्रुचीमुखः । अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षा महातपाः

ঈশ্বৰে ক’লে: তেওঁৰ পদযুগল আছিল বেদ; দংশ আছিল যূপ (যজ্ঞস্তম্ভ); দাঁত আছিল ক্ৰতু তথা যজ্ঞক্ৰিয়া; মুখ আছিল স্ৰুচী (হৱন-চামুচ)। জিহ্বা আছিল অগ্নি; ৰোম আছিল দৰ্ভ/কুশা ঘাঁহ; মূৰ আছিল ব্ৰহ্মা—তেওঁ মহাতপস্বী আছিল।

Verse 21

ईश्वर उवाच । अहोरात्रेक्षणपरो वेदांगश्रुतिभूषणः । आज्यनासः स्रुवतुडः सामघोषस्वनो महान्

ঈশ্বৰে ক’লে: অহোৰাত্ৰ (দিন-ৰাতি) আছিল তেওঁৰ দৃষ্টি; বেদাঙ্গ আৰু শ্ৰুতি আছিল তেওঁৰ অলংকাৰ। আজ্য (ঘী) আছিল তেওঁৰ সুগন্ধ; স্ৰুৱ (সৰু হৱন-চামুচ) আছিল তেওঁৰ অঙ্কুশ; সামগানৰ ধ্বনি আছিল তেওঁৰ মহাগর্জন।

Verse 22

प्राग्वंशकायो द्युतिमान्मात्रादीक्षाभिरावृतः । दक्षिणा हृदयो योगी महासत्रमहो महान्

দ্যুতিমান, প্ৰাগৱংশ (যজ্ঞমণ্ডপৰ আগভাগ)ক দেহ কৰি, আৰু মাত্ৰা-আদি দীক্ষাৰে আৱৃত হৈ, তেওঁৰ হৃদয় আছিল দক্ষিণা (যজ্ঞদান)। তেওঁ যোগী—মহান, মহাসত্র যজ্ঞৰ মহিমাৰ দৰে বিশাল।

Verse 23

उपाकर्मोष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः । नानाच्छन्दोगतिपथो ब्रह्मोक्तक्रमविक्रमः

উপাকৰ্মই আছিল তেওঁৰ ওঁঠৰ দীপ্তি; প্ৰৱৰ্গ্য ৰিতুৰ আৱৰ্ত (চক্ৰ) আছিল তেওঁৰ ভূষণ। নানা ছন্দৰ গতি-পথ আছিল তেওঁৰ পথ; আৰু ব্ৰহ্মাই উচ্চাৰিত ক্ৰমৰ বিধানেই আছিল তেওঁৰ পদক্ষেপৰ বিক্ৰম।

Verse 24

भूत्वा यज्ञवराहोऽसावुद्दधार महीं ततः । तस्योद्धृतवतः पृथ्वीं दंष्ट्राग्रं निर्गतं बहिः

যজ্ঞ-ৱৰাহ হৈ তেওঁ তেতিয়া পৃথিৱীক উদ্ধাৰ কৰি ওপৰলৈ তুলিলে। পৃথিৱী উদ্ধাৰ কৰোঁতে তেওঁৰ দংশৰ আগ বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।

Verse 25

तस्मिन्प्राभासिके क्षेत्रे कर्द्दमेन विलेपितम् । तद्दंष्ट्राग्रं यतो देवि कर्द्दमालं ततः स्मृतम्

সেই প্ৰাভাসিক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত দন্তৰ অগ্ৰভাগ কাদাৰে লেপিত হৈছিল; সেয়ে, হে দেবী, তাক ‘কৰ্দ্দমালা’ নামে স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 26

दण्डोद्भेदं महाकुण्डं यत्र दंष्ट्रा सुसंस्थिता । तद्दंष्ट्रयोद्धृतं तोयं कोटिगंगाभिषेकवत्

তাত ‘দণ্ডোদ্ভেদ’ নামে মহাকুণ্ড আছে, য’ত (বৰাহৰ) দন্ত্ৰা দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত। সেই দন্ত্ৰাই উত্থাপিত জল কোটি বাৰ গঙ্গাস্নান-অভিষেকৰ সমান বুলি গণ্য।

Verse 27

तत्र गव्यूति मात्रं तु विष्णुक्षेत्रं सनातनम् । देशांतरं गता ये च दण्डोद्भेदे म्रियंति वै । यावत्कल्पसहस्राणि विष्णुलोकं व्रजंति ते

তাত এক গব্যূতি পৰিমাণ জুৰি বিষ্ণুৰ সনাতন পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আছে। আন দেশৰ পৰা আহি যিসকলে দণ্ডোদ্ভেদত মৃত্যুবৰণ কৰে, তেওঁলোকে সহস্ৰ সহস্ৰ কল্পলৈ বিষ্ণুলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 28

यस्तु पश्येन्महादेवि कर्दमाले तु सूकरम् । कोटिहिंसायुतो वापि स प्राप्स्यति परां गतिम्

হে মহাদেবী, যি কোনোবাই কৰ্দ্দমালাত সূকৰ-ৰূপ (ৱৰাহ) দৰ্শন কৰে—কোটি হিংসাৰ বোজা থাকিলেও—সেইজন পৰম গতি লাভ কৰিব।

Verse 29

दशजन्मकृतं पापं नश्येत्तद्दर्शनात्प्रिये । जन्मान्तरसहस्रेषु यत्कृतं पापसंचयम्

হে প্ৰিয়ে, সেই দৰ্শনমাত্ৰে দহ জন্মত কৃত পাপ নাশ হয়; নিশ্চয়, সহস্ৰ সহস্ৰ জন্মত সঞ্চিত পাপৰাশিো লয় পায়।

Verse 30

कर्दमाले तु वाराहं दृष्ट्वा तन्नाशमेष्यति । हेमकोटिसहस्राणि गवां कोटिशतानि च

কৰ্দ্দমালাত বৰাহদেৱক দৰ্শন কৰিলে সেই (পাপৰ সঞ্চয়) বিনষ্ট হয়। ইয়াৰ পুণ্য হাজাৰ হাজাৰ কোটি সোণ আৰু শত শত কোটি গৰু দানৰ সমান।

Verse 31

दत्त्वा यल्लभते पुण्यं सकृद्वाराहदर्शनात् । कलौ युगे महारौद्रे प्राणिनां च भयावहे । नान्यत्र जायते मुक्तिर्मुक्त्वा क्षेत्रं तु सौकरम्

দান কৰি যি পুণ্য লাভ হয়, সেয়াই একবাৰ বৰাহদৰ্শনত লাভ হয়। কলিযুগ মহাৰৌদ্ৰ আৰু প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ; সৌকৰ ক্ষেত্ৰ ব্যতীত অন্যত্ৰ মুক্তি জন্মে নাহে।

Verse 32

एतत्सारतरं देवि प्रोक्तमुद्देशतस्तव । कर्द्दमालस्य माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

হে দেবি, তোমাক উদ্দেশ কৰি মই সংক্ষেপে সাৰতম কথা ক’লোঁ—কৰ্দ্দমালাৰ মাহাত্ম্য, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।