Adhyaya 343

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपिलेश्वरमुत्तमम् । शीराभूषणपूर्वेण कोटितीर्थाच्च पश्चिमे

ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, উত্তম কপিলেশ্বৰলৈ যোৱা উচিত। ই কোটিতীৰ্থৰ পশ্চিমে আৰু শীৰাভূষণৰ পূৰ্বে অৱস্থিত।”

Verse 2

जरद्गवेशाद्दक्षिणे समुद्रोत्तरतस्तथा । एतद्वै कापिलं क्षेत्रं नापुण्यैः प्राप्यते नरैः

ই জৰদ্গৱেশৰ দক্ষিণে আৰু সমুদ্ৰৰ উত্তৰে অৱস্থিত। নিশ্চয়েই এই কাপিল ক্ষেত্ৰ; পুণ্যহীন মানুহে ইয়াক লাভ কৰিব নোৱাৰে।

Verse 3

कपिलेन पुरा देवि यत्र तप्तं तपो महत् । वर्षाणामयुतं साग्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्

হে দেৱী, প্ৰাচীন কালত কপিলাই তাত মহৎ তপস্যা কৰিছিল। মহেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰি, তেওঁ দহ হাজাৰ বছৰৰো অধিক কাল সাধনা কৰিছিল।

Verse 4

समाहूता तत्र देवी कपिलधारा महानदी । समुद्रमध्ये साऽद्यापि पुण्यवद्भिः प्रदृश्यते

তাত দেৱী—কপিলধাৰা নামৰ মহা নদী—আহ্বান কৰা হৈছিল। আজিও সাগৰৰ মাজত পুণ্যৱানসকলে তাইক দৰ্শন কৰে।

Verse 5

तत्र स्नात्वा महादेवि कपिलाषष्ठ्यां विशेषतः । कपिलां दापयेत्तत्र गोकोटिफलभाग्भवेत्

তাত স্নান কৰি, হে মহাদেৱী—বিশেষকৈ কপিলা-ষষ্ঠীত—তাত কপিলা (তাম্ৰবৰ্ণ) গাই দান কৰিব লাগে; তেনে কৰিলে কোটিকোটি গাই দানৰ ফলসম পুণ্যৰ ভাগী হয়।

Verse 6

सर्वेषां चैव पापानां प्रायश्चित्तमिदं स्मृतम् । कपिलेश्वरं तु संपूज्य कन्याकोटिफलं लभेत्

ইয়াক সকলো পাপৰ প্ৰায়শ্চিত্ত বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। কপিলেশ্বৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে, কোটিকোটি কন্যা-বিবাহ দানৰ ফলসম পুণ্য লাভ হয়।

Verse 7

देव्युवाच । आश्चर्यं मम देवेश कपिलषष्ठ्या महेश्वर । विधानं श्रोतुमिच्छामि दानमन्त्रादि पूर्वकम्

দেৱীয়ে ক’লে: “হে দেৱেশ, হে মহেশ্বৰ! এই কপিলা-ষষ্ঠী মোৰ বাবে অতি আশ্চৰ্য। দানৰ বিধি আৰু মন্ত্ৰ আদি সহিতে ইয়াৰ আচাৰ-বিধান শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”

Verse 8

ईश्वर उवाच । जन्मजीवितमध्ये तु यद्येका लभ्यते नरैः । संयोगयुक्ता सा षष्ठी तत्किं देवि ब्रवीम्यहम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “জন্ম আৰু জীৱনৰ মাজত যদি মানুহে এনে শুভ-সংযোগযুক্ত এটা মাত্ৰ ষষ্ঠীও লাভ কৰে—তেনে হলে, হে দেৱী, মই আৰু কি ক’ম?”

Verse 9

प्रौष्ठपद्यसिते पक्षे षष्ठ्यामंगारको यदि । व्यतीपातश्च रोहिण्यां सा षष्ठी कपिला स्मृता

প্ৰৌষ্ঠপদীৰ শুক্ল পক্ষৰ ষষ্ঠীত যদি অঙ্গাৰক (মঙ্গল) হয়, আৰু ৰোহিণী নক্ষত্ৰত ব্যতীপাত যোগো থাকে—তেন্তে সেই ষষ্ঠীক ‘কপিলা’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 10

तत्र क्षेत्रे नरः स्नात्वा अथवार्कस्थले शुभे । मृदा शुक्ल तिलैश्चैव कपिलासंगमे शुभे

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত নৰে স্নান কৰি—অথবা শুভ অৰ্কস্থলত—শুদ্ধিকাৰী মাটি আৰু শ্বেত তিল লৈ, কপিলাৰ শুভ সঙ্গমত (বিধি) সম্পন্ন কৰিব।

Verse 11

कृतस्नानजपः पश्चात्सूर्यायार्घ्यं निवेदयेत् । रक्तचंदनतोयेन करवीरयुतेन च । कृत्वार्घपात्रं शिरसि मंत्रेणानेन दापयेत्

স্নান আৰু জপ সম্পন্ন কৰি পাছত সূৰ্য্যদেৱলৈ অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰিব; ৰক্তচন্দনৰ সুগন্ধিযুক্ত জল আৰু কৰবীৰ ফুল মিশাই। শ্ৰদ্ধাৰে অৰ্ঘ্যপাত্ৰ মূৰত ধৰি, এই মন্ত্ৰেৰে অৰ্পণ কৰাব।

Verse 12

नमस्त्रैलोक्यनाथाय उद्भासितजगत्त्रय । वेदरश्मे नमस्तुभ्यं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ত্ৰিলোকনাথক নমস্কাৰ, যিজনে ত্ৰিজগত উজ্জ্বল কৰে। হে বেদৰ ৰশ্মি! তোমাক নমস্কাৰ; মোৰ অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা—তোমালৈ প্ৰণাম।

Verse 13

सूर्यं प्रदक्षिणीकृत्य संपूज्य कपिलेश्वरम् । उपलिप्ते शुभे देशे पुष्पाक्षतविभूषिते

সূৰ্য্যক প্ৰদক্ষিণা কৰি আৰু কপিলেশ্বৰক বিধিমতে পূজা কৰি, সদ্য লেপা-শুদ্ধ কৰা শুভ স্থানলৈ যাব; যি ফুল আৰু অক্ষত ধানেৰে সুশোভিত।

Verse 14

स्थापयेदव्रणं कुम्भं चन्दनोदकपूरितम् । पंचरत्नसमायुक्तं दूर्वापुष्पाक्षतान्वितम्

চন্দনসুগন্ধি জলে পূৰ্ণ, দোষহীন কুম্ভ স্থাপন কৰিব; পঞ্চৰত্নেৰে সংযুক্ত, আৰু দূৰ্বা ঘাঁহ, ফুল আৰু অক্ষতসহ।

Verse 15

रक्तवस्त्रयुगच्छन्नं ताम्रपात्रेण संयुतम् । रथो रुक्मफलस्यैव एकचित्रविचित्रितः

ৰুক্ম-ফল অৰ্পণাৰ নিমিত্তে ৰথ সাজিব লাগে—দুটা ৰঙা বস্ত্ৰে আৱৃত, তাম্ৰ-পাত্ৰে সংযুক্ত, আৰু একেটা বিশেষ অলংকাৰ-চিত্ৰে বিচিত্ৰিত।

Verse 16

सौवर्णपलसंयुक्तां मूर्तिं सूर्यस्य कारयेत् । कुंभस्योपरि संस्थाप्य गंधपुष्पैः समर्चयेत्

সূৰ্যদেৱৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰাব লাগে, যি স্বৰ্ণৰ পালাস-মাপে সংযুক্ত। তাক কলশৰ ওপৰত স্থাপন কৰি গন্ধ আৰু পুষ্পেৰে সম্যক পূজা কৰিব লাগে।

Verse 17

कपिलेश्वरसान्निध्ये मण्डपे होमसंस्कृते । आदित्यं पूजयेद्देवं नामभिः स्वैर्यथोदितैः

কপিলেশ্বৰ সান্নিধ্যত, হোম-সংস্কাৰে পবিত্ৰ কৰা মণ্ডপত, আদিত্য দেৱক পূজা কৰিব লাগে আৰু বিধিমতে তেওঁৰ নিজ নিজ নামসমূহেৰে আহ্বান কৰিব লাগে।

Verse 18

आदित्यभास्कर रवे भानो स्वयं दिवाकर । प्रभाकर नमस्तुभ्यं ससारान्मां समुद्धर

হে আদিত্য, ভাস্কৰ, ৰবি, ভানু—হে সত্য দিৱাকৰ! হে প্ৰভাকৰ, তোমাক নমস্কাৰ; এই সংসাৰৰ ভ্ৰমণধাৰাৰ পৰা মোক উদ্ধাৰ কৰা।

Verse 19

भुक्तिमुक्तिप्रदो यस्मात्तस्माच्छांतिं प्रयच्छ नः

যিহেতু তুমি ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়োটাৰে দাতা, সেয়েহে আমাক শান্তি দান কৰা।

Verse 20

प्रार्थनामन्त्रः । नमोनमस्ते वरद ऋक्सामयजुषांपते । नमोऽस्तुविश्वरूपाय विश्वधाम्ने नमोऽस्तु ते

প্ৰাৰ্থনা-মন্ত্ৰঃ হে বৰদাতা, তোমাক পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ; ঋক্, সাম আৰু যজুঃৰ অধিপতি, তোমাক নমো। হে বিশ্বৰূপ, তোমাক প্ৰণাম; হে বিশ্বধাম, তোমাক নমস্কাৰ।

Verse 21

अमृतं देवि ते क्षीरं पवित्रमिह पुष्टिदम् । त्वत्प्रसादात्प्रमुच्यंते मनुजाः सर्वपातकैः

হে দেবী, তোমাৰ ক্ষীৰ অমৃত—এই জগতত পবিত্ৰ আৰু পুষ্টিদায়ক। তোমাৰ কৃপাতে মনুষ্যসকল সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 22

ब्रह्मणोत्पादिते देवि वह्निकुण्डान्महाप्रभे । नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वदेवनमस्कृते

হে দেবী, ব্ৰহ্মাৰ পৰা উৎপন্না, অগ্নিকুণ্ডৰ পৰা প্ৰকাশিতা, হে মহাপ্ৰভে! তোমাক নমস্কাৰ। হে পুণ্যময়ী কপিলা, যাক সকলো দেৱতাই প্ৰণাম কৰে, তোমাক নমো।

Verse 23

सर्वदेवमये देवि सर्वतीर्थमये शुभे । दातारं पूजयानं मां ब्रह्मलोकं नय स्वयम्

হে শুভা দেবী, তুমি সকলো দেৱতাৰ আৰু সকলো তীৰ্থৰ মূৰ্তি। দানদাতা ৰূপে তোমাক পূজা কৰা মোক, নিজ শক্তিৰে ব্ৰহ্মলোকলৈ লৈ যোৱা।

Verse 24

पूजामंत्रः । एवं संपूज्य कपिलां कुम्भस्थं च दिवाकरम् । ब्राह्मणे वेदविदुष उभयं प्रतिपादयेत्

পূজা-মন্ত্ৰঃ এইদৰে কপিলা আৰু কুম্ভত স্থাপিত দিৱাকৰ (সূৰ্য)ক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, দুয়োটাকেই বেদবিদ্ ব্ৰাহ্মণক বিধিপূৰ্বক অৰ্পণ কৰিব।

Verse 25

व्यासाय सूर्यभक्ताय मंत्रेणानेन दापयेत्

এই একে মন্ত্ৰেৰে সূৰ্যভক্ত ব্যাসদেৱক সেই দান-অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 26

दिव्यमूर्त्तिर्जगच्चक्षु र्द्वादशात्मा दिवाकरः । कपिलासहितो देवो मम मुक्तिं प्रयच्छतु

দিব্য মূৰ্তি, জগতৰ চক্ষু, দ্বাদশাত্মা দিবাকৰ সূৰ্যদেৱ কপিলাসহ মোৰ মুক্তি দান কৰক।

Verse 27

यस्मात्त्वं कपिले पुण्या सर्वलोकस्य पावनी । प्रदत्ता सह सूर्येण मम मुक्तिप्रदा भव

হে পুণ্যময়ী কপিলে! তুমি সকলো লোকৰ পাৱনী; সূৰ্যদেৱৰ সৈতে একেলগে দান হ’লে মোৰ বাবে মুক্তিদায়িনী হোৱা।

Verse 28

पलेन दक्षिणा कार्या तदर्धार्धेन वा पुनः । शक्तितो दक्षिणायुक्तां तां धेनुं प्रतिपादयेत्

দক্ষিণা এক পল দিব লাগে, অথবা তাৰ অর্ধেক। নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দক্ষিণাসহ সেই ধেনুটিক বিধিপূৰ্বক দান কৰিব লাগে।

Verse 29

योऽनेन विधिना कुर्या त्षष्ठीं कपिलसंज्ञिताम् । सोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

যি এই বিধি অনুসাৰে ‘কপিলা’ নামে পৰিচিত ষষ্ঠী-ব্ৰত পালন কৰে, সেই মানুহে সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 30

यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । तत्फलं सर्वमाप्नोति यः षष्ठीं कपिलां चरेत्

সকলো তীৰ্থত লাভ হোৱা যি ফল, আৰু সকলো দানত লাভ হোৱা যি পুণ্যফল—যি কপিলা-ষষ্ঠী ব্ৰত আচৰণ কৰে, সি সেই সকলো ফল সম্পূৰ্ণৰূপে লাভ কৰে।

Verse 31

कपिलाकोटिसहस्राणि कपिलाकोटिशतानि च । सूर्यपर्वणि यद्दत्त्वा तत्फलं कोटिशो भवेत्

সূৰ্য-পৰ্বণিৰ পবিত্ৰ দিনত যদি কপিলা-সম্পৰ্কীয় দান—কোটিসহস্ৰ আৰু কোটিশত পৰিমাণে—দিয়া হয়, তেন্তে সেই কৰ্মৰ পুণ্যফল কোটিগুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 32

कोटिगोरोम संख्यानि वर्षाणि वरवर्णिनि । तावत्स वसते स्वर्गे यः षष्ठीं कपिलां चरेत्

হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, ‘গোৰোমৰ কোটিগণনা’ৰে যত বছৰ গণনা কৰিব পাৰি, তত বছৰলৈ সি স্বৰ্গত বাস কৰে—যি বিধিপূৰ্বক কপিলা-ষষ্ঠী ব্ৰত পালন কৰে।

Verse 33

ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि यत्पापं पूर्वसंचितम् । तत्सर्वं नाशमायाति इत्याह कपिलो मुनिः

জ্ঞানতে বা অজ্ঞানতে, পূৰ্বে সঞ্চিত যি পাপ আছে—সেই সকলো নাশ পায়; এইদৰে কপিল মুনিয়ে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 343

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कपि लधाराकपिलेश्वरमाहात्म्ये कपिलाषष्ठीव्रतविधानमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ অন্তৰ্গত সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত, কপিলধাৰা আৰু কপিলেশ্বৰ-মাহাত্ম্য অংশত ‘কপিলা-ষষ্ঠী ব্ৰতবিধানৰ মাহাত্ম্যবৰ্ণনা’ নামক ৩৪৩তম অধ্যায় সমাপ্ত।