Adhyaya 319
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 319

Adhyaya 319

ঈশ্বৰ–দেৱী সংলাপত শিৱে দেৱীক ঋষিতোয়া নদীৰ তীৰৰ ওচৰত উত্তৰ দিশৰ এক পুণ্য অঞ্চল দেখুৱাই ‘উন্নত’ নামৰ স্থান চিনাই দিয়ে। দেৱীয়ে নামৰ ব্যুৎপত্তি, ব্ৰাহ্মণসকললৈ স্থানটো ‘বলপূৰ্বক’ দান হোৱাৰ পৰিস্থিতি, আৰু সীমা-বিস্তাৰ সুধে। শিৱে ‘উন্নত’ নামৰ বহুস্তৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰে—মহোদয়ত লিঙ্গৰ উত্থিত/প্ৰকট অৱস্থা, প্ৰভাস-সম্পৰ্কীয় ‘উন্নত দ্বাৰ’, আৰু ঋষিসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ তপস্যা-বিদ্যাৰ বাবে স্থানৰ উৎকৰ্ষ। পিছত অসংখ্য তপস্বী ঋষিয়ে দীঘলীয়া সময় তপ কৰে। শিৱ ভিক্ষুক ৰূপে প্ৰকট হৈ চিনাক্ত হ’লেও, শেষত ঋষিসকলে কেৱল মূলচণ্ডীশ লিঙ্গৰ দৰ্শনেই পায়। সেই দৰ্শনত বহুতে স্বৰ্গলৈ গমন কৰে, ফলত আৰু অধিক ঋষি আহে। তেতিয়া ইন্দ্ৰ (শতক্ৰতু) বজ্ৰেৰে লিঙ্গ ঢাকি আনসকলৰ দৰ্শন ৰোধ কৰে। ক্ৰুদ্ধ ঋষিসকলক শিৱে শান্ত কৰে, স্বৰ্গ অনিত্য বুলি বুজাই দিয়ে আৰু য’ত অগ্নিহোত্ৰ, যজ্ঞ, পিতৃ-পূজা, অতিথি-সেৱা আৰু বেদাধ্যয়ন চলি থাকে তেনে মনোৰম বসতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ উপদেশ দিয়ে—জীৱনান্তে নিজৰ কৃপাৰে মোক্ষ দিব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। বিশ্বকৰ্মাক নিৰ্মাণৰ বাবে মাতি অনা হয়; তেওঁ কয় যে গৃহস্থসকলে লিঙ্গ-অঞ্চলৰ একেবাৰে ওচৰত স্থায়ী বাস নকৰাই উচিত। সেয়ে শিৱে ঋষিতোয়া তীৰৰ উন্নতত নিৰ্মাণৰ আদেশ দিয়ে। ‘নগ্নহৰ’সহ দিশা-চিহ্ন আৰু আঠ যোজন পৰিমিত পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। কলিযুগ ৰক্ষাৰ বাবে মহাকাল ৰক্ষক, উন্নত বিঘ্নৰাজ/গণনাথ আৰু ধনদাতা, দুৰ্গাদিত্য আৰোগ্যদাতা, আৰু ব্ৰহ্মা পুৰুষাৰ্থ-মোক্ষদাতা বুলি আশ্বাস দিয়া হয়। শেষত স্থলকেশ্বৰ প্ৰতিষ্ঠা, যুগানুসাৰে মন্দিৰ বৰ্ণনা, আৰু মাঘ শুক্ল চতুৰ্দশীত ৰাত্ৰি জাগৰণসহ বিশেষ ব্ৰতৰ বিধান উল্লেখিত হয়।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि ह्युन्नतस्थानमुत्तमम् । तस्यैवोत्तरदिग्भाग ऋषितोयातटे शुभे

ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, উত্তম ‘উন্নত-স্থান’লৈ যোৱা উচিত। সেয়া সেই একে ক্ষেত্ৰৰ উত্তৰ দিশত, ঋষিতোয়াৰ শুভ তীৰত অৱস্থিত।

Verse 2

एतत्स्थानं महादेवि विप्रेभ्यः प्राददां बलात् । सर्वसीमासमायुक्तं चंडीगणसुरक्षितम्

হে মহাদেৱী, এই স্থান মই বলপূৰ্বক বিপ্ৰসকলক দান কৰিছিলোঁ। ই সকলো সীমাৰে সংযুক্ত আৰু চণ্ডীৰ গণসকলে সুৰক্ষিত।

Verse 3

देव्युवाच । कथमुन्नतनामास्य बभूव सुरसत्तम । कथं त्वया बलाद्दत्तं कियत्सीमासमन्वितम्

দেৱীয়ে ক’লে: হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ, এই স্থান কেনেকৈ ‘উন্নত’ নামে খ্যাত হ’ল? আৰু তুমি বলপূৰ্বক কেনেকৈ দান কৰিলে? ইয়াৰ সীমা কিমান বিস্তৃত?

Verse 4

एतत्सर्वं ममाचक्ष्व संक्षेपान्नातिविस्तरात्

এই সকলো কথা মোক ক’বা—সংক্ষিপ্তকৈ, অধিক বিস্তাৰ নকৰিবা।

Verse 5

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः

ঈশ্বৰে ক’লে: শুনা, হে দেৱি, মই পাপনাশিনী কথা ক’ম; যি শুনিলে, হে দেৱি, মানুহ সকলো পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 6

एतत्सर्वं पुरा प्रोक्तं स्थानसंकेतकारणम् । तृतीये ब्रह्मणः कुंडे सृष्टिसंक्षेपसूचके

এই সকলো কথা পূৰ্বে কোৱা হৈছিল—স্থানচিহ্নৰ কাৰণস্বৰূপে—ব্ৰহ্মাৰ তৃতীয় কুণ্ডত, যি সৃষ্টিৰ সংক্ষিপ্ত সূচক।

Verse 7

तथापि ते प्रवक्ष्यामि संक्षेपाच्छुणु पार्वति

তথাপি মই তোমাক সংক্ষিপ্তকৈ ক’ম; শুনা, হে পাৰ্বতী।

Verse 8

उन्नामितं पुनस्तत्र यत्र लिंगं महोदये । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

পুনৰ মহোদয়ত য’ত লিঙ্গ উত্থাপিত হৈছিল, সেই স্থান ‘উন্নত’ বুলি কোৱা হয়—তীৰ্থসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ পবিত্ৰ স্থান।

Verse 9

अथवा चोन्नतं द्वारं पूर्वं प्राभासिकस्य वै । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

অথবা প্ৰাভাসিক (প্ৰভাস)ৰ পূৰ্ব দিশৰ ‘উচ্চ দ্বাৰ’ৰ কথাই কোৱা হয়; সেয়েহে তাক ‘উন্নত’ বুলি কোৱা হয়—তীৰ্থসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 10

विद्यया तपसा चैव यत्रोत्कृष्टा महर्षयः । तदुन्नतमिति प्रोक्तं स्थानं स्थानवतां वरम्

য’ত বিদ্যা আৰু তপস্যাৰে মহর্ষিসকল উৎকৃষ্ট হৈছিল, সেই স্থান ‘উন্নত’ বুলি ঘোষিত—পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 11

यदा देवकुले विप्रा मूलचंडीशसंज्ञकम् । प्रसाद्य च महादेवं पुनः प्राप्ता महोदयम्

যেতিয়া দেৱ-মন্দিৰত বিপ্ৰসকলে মূলে-চণ্ডীশ নামে পৰিচিত মহাদেৱক প্ৰসন্ন কৰি পুনৰ মহোদয়লৈ উভতি আহিল,

Verse 12

षष्टिवर्षसहस्राणि तपस्तेपुर्महर्षयः । ध्यायमाना महेशानमनादिनिधनं परम्

ষাঠি হাজাৰ বছৰ ধৰি মহর্ষিসকলে তপস্যা কৰিলে, অনাদি-অনন্ত পৰম প্ৰভু মহেশানক ধ্যান কৰি।

Verse 13

तेषु वै तप्यमानेषु कोटिसंख्येषु पार्वति । ऋषितोयातटे रम्ये पवित्रे पापनाशने । भिक्षुर्भूत्वा गतश्चाहं पुनस्तत्रैव भामिनि

হে পাৰ্বতী! কোটিসংখ্যক ঋষিসকলে ৰম্য, পবিত্ৰ আৰু পাপনাশিনী ঋষিতোয়া নদীৰ তীৰত তপস্যা কৰি থাকোঁতে, হে ভামিনী, মইও ভিক্ষুৰ ৰূপ ধৰি পুনৰ সেই ঠাইলৈ গ’লোঁ।

Verse 14

त्रिकालं दर्शिभिस्तत्र दोषरागविवर्जितैः । तपस्विभिस्तदा सर्वैर्लक्षितोऽहं वरानने

হে সুমুখী! তাত দোষ আৰু ৰাগৰ পৰা মুক্ত, ত্ৰিকালদৰ্শী সেই সকলো তপস্বীয়ে তেতিয়া মোক দেখা পাইছিল।

Verse 15

दृष्टमात्रस्तदा विप्रैर्विरराम महेश्वरः । क्व यासि विदितो देव इत्युक्त्वानुययुर्द्विजाः

বিপ্ৰসকলে মাত্ৰ দৰ্শন কৰোঁতেই মহেশ্বৰ তৎক্ষণাৎ অদৃশ্য হ’ল। তেতিয়া দ্বিজসকলে পিছে পিছে গৈ ক’লে, ‘হে দেৱ! আপুনি ক’লৈ যায়? এতিয়া আপুনি আমাৰ বাবে পৰিচিত!’

Verse 16

यावदायांति मुनय ईशेशेति प्रभाषकाः । धावमानाः स्वतपसा द्योतयन्तो दिशोदश

মুনিসকলে ‘ঈশ, ঈশ!’ বুলি চিঞৰি আহোঁতে, দৌৰি আগবাঢ়ি নিজৰ তপস্যাৰ তেজে দহো দিশ উজ্জ্বল কৰি তুলিলে।

Verse 17

लिंगमेव प्रपश्यंति न पश्यंति महेश्वरम्

তেওঁলোকে কেৱল লিঙ্গকেই দৰ্শন কৰে; মহেশ্বৰক (সাকার ৰূপে) দৰ্শন নকৰে।

Verse 18

येये च ददृशुर्लिंगं मूलचण्डीशसंज्ञकम् । तदा च मुनयः सर्वे सदेहाः स्वर्गमाययुः

যিসকলে মূলচণ্ডীশ নামে খ্যাত লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰিলে, তেতিয়াই সকলো মুনি দেহসহ স্বৰ্গলৈ গমন কৰিলে।

Verse 19

यदा त्रिविष्टपं व्याप्तं दृष्टं वै शतयज्वना । आयांति च तथैवान्ये मुनयस्तपसोज्वलाः

যেতিয়া শতযজ্বন (ইন্দ্ৰ) দেখিলে যে ত্ৰিৱিষ্টপ স্বৰ্গ ভৰি উঠিছে, তেতিয়া তপস্যাৰ তেজে দীপ্ত অন্য মুনিসকলেও আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 20

एतदंतरमासाद्य समागत्य महीतले । लिंगमाच्छादयामास वज्रेणैव शतक्रतुः

এই সুযোগ পাই শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ) পৃথিৱীত নামি আহি নিজৰ বজ্ৰেৰে লিঙ্গটোক আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 21

अष्टादशसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । स्थितानि न तु पश्यंति लिंगमेतदनुत्तमम्

ঊৰ্ধ্বৰেতসা মুনিসকলৰ অষ্টাদশ সহস্ৰ তাত থিয় হৈ থাকিলেও, এই অনুত্তম লিঙ্গটোক দেখা নাপালে।

Verse 22

शक्रस्तु सहसा दृष्टो वज्रेणैव समन्वितः । यावद्वदंति शापं ते तावन्नष्टः पुरंदरः

শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) হঠাতে বজ্ৰসহ দেখা দিলে; কিন্তু তেওঁলোকে শাপ উচ্চাৰণ কৰিবলৈ নৌপাওঁতেই পুৰন্দৰ অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 23

दृष्ट्वा तान्कोपसंयुक्तान्भगवांस्त्रिपुरांतकः । उवाच सांत्वयन्देवो वाचा मधुरया मुनीन्

ক্ৰোধেৰে সংযুক্ত সেই মুনিসকলক দেখি ভগৱান ত্ৰিপুৰান্তকে মধুৰ কোমল বাক্যৰে সান্ত্বনা দি ক’লে।

Verse 24

कथं खिन्ना द्विजश्रेष्ठाः सदा शांतिपरायणाः । प्रसन्नवदना भूत्वा श्रूयतां वचनं मम

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তোমালোক সদায় শান্তিত পৰায়ণ; তেন্তে কিয় খিন্ন হ’লা? প্ৰসন্ন মুখেৰে মোৰ বাক্য শুনা।

Verse 25

भवद्भिर्ज्ञानसंयुक्तैः स्वर्गः किं मन्यते बहु । यत्रैके वसवः प्रोक्ता आदित्याश्च तथा परे

তোমালোক জ্ঞানসংযুক্ত; তেন্তে স্বৰ্গক কিয় অতিশয় মহান বুলি ভাবা? তাত কিছুমান ‘বসু’ বুলি কোৱা হয়, আৰু আন কিছুমান ‘আদিত্য’ বুলিও।

Verse 26

रुद्रसंज्ञास्तथा चैके ह्यश्विनावपि चापरौ । एतेषामधिपः कश्चिदेक इन्द्रः प्रकीर्तितः

তদ্ৰূপ কিছুমান ‘ৰুদ্ৰ’ নামেৰে পৰিচিত, আৰু আন দুজন ‘অশ্বিনী’ও আছে। এই সকলোৰে ওপৰত একমাত্ৰ অধিপতি বুলি ইন্দ্ৰক কীৰ্তিত কৰা হয়।

Verse 27

स्वपुण्यसंख्यया प्राप्ते यस्माद्विभ्रश्यते नरैः । एवं दुःखसमायुक्तः स्वर्गो नैवेष्यते बुधैः

নিজ পুণ্যৰ পৰিমাণে লাভ কৰা স্বৰ্গো মানুহে পুনৰ স্খলিত হৈ হেৰুৱায়। সেয়ে দুঃখেৰে সংযুক্ত স্বৰ্গ বুধসকলে কেতিয়াও কামনা নকৰে।

Verse 28

एतस्मात्कारणाद्विप्राः कुरुध्वं वचनं मम । गृह्णीध्वं नगरं रम्यं निवासाय महाप्रभम्

এই কাৰণত, হে বিপ্ৰসকল, মোৰ বাক্য মানা; এই মনোৰম, মহা-প্ৰভাৱশালী নগৰখন বাসস্থান ৰূপে গ্ৰহণ কৰা।

Verse 29

हूयंतामग्निहोत्राणि देवताः सर्वदा द्विजाः । इज्यंतां विविधैर्यागैः क्रियतां पितृपूजनम्

অগ্নিহোত্ৰ আহুতি দিয়া হওক, হে দ্বিজসকল; দেৱতাসকলক সদায় পূজা কৰা হওক। নানা যাগ সম্পন্ন হওক আৰু পিতৃসকলৰ বিধিপূৰ্বক পূজন কৰা হওক।

Verse 30

आतिथ्यं क्रियता नित्यं वेदाभ्यासस्तथैव हि

নিত্য আতিথ্য পালন কৰা হওক, আৰু তেনেদৰে নিশ্চয়েই বেদৰ নিৰন্তৰ অধ্যয়ন হওক।

Verse 31

एवं हि कुर्वतां नित्यं विना ज्ञानस्य संचयैः । प्रसादान्मम विप्रेन्द्राः प्रांते मुक्तिर्भविष्यति

এইদৰে যিসকলে নিত্য কৰ্ম কৰে, দাৰ্শনিক জ্ঞানৰ ভঁৰাল সঞ্চয় নকৰিলেও, মোৰ কৃপাৰে, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, অন্তত মুক্তি লাভ হ’ব।

Verse 32

ऋषय ऊचुः । असमर्थाः परित्राणे जिताहारास्तपोन्विताः । नगरेणेह किं कुर्मस्तव भक्तिमभीप्सवः

ঋষিসকলে ক’লে: আমি ৰক্ষা আৰু শাসনত অসমৰ্থ; আহাৰত সংযমী আৰু তপস্যায় যুক্ত। হে প্ৰভু, তোমাৰ ভক্তি কামনা কৰা আমি এই নগৰ লৈ ইয়াত কি কৰিম?

Verse 33

ईश्वर उवाच । भविष्यति सदा भक्तिर्युष्माकं परमेश्वरे । गृह्णीध्वं नगरं रम्यं कुरुध्वं वचनं मम

ঈশ্বৰে ক’লে: পৰমেশ্বৰত তোমালোকৰ ভক্তি সদায় অটল থাকিব। এই মনোৰম নগৰ গ্ৰহণ কৰা আৰু মোৰ আজ্ঞা পালন কৰা।

Verse 34

इत्युक्त्वा भगवान्देव ईषन्मीलितलोचनः । सस्मार विश्वकर्माणं सर्वशिल्पवतां वरम्

এইদৰে কৈ ভগৱান দেৱে, যোগ-স্থিতিত চকু অলপ আধা-মুদা কৰি, সকলো শিল্পবিদৰ শ্ৰেষ্ঠ বিশ্বকৰ্মাক স্মৰণ কৰিলে।

Verse 35

स्मृतमात्रो विश्वकर्मा प्रांजलिश्चाग्रतः स्थितः । आज्ञापयतु मां देवो वचनं करवाणि ते

স্মৰণ মাত্ৰতেই বিশ্বকৰ্মা প্ৰাঞ্জলি হৈ সন্মুখত উপস্থিত হ’ল আৰু ক’লে: “হে দেৱ, আজ্ঞা কৰক; আপোনাৰ কোন বাক্য মই সম্পন্ন কৰোঁ?”

Verse 36

ईश्वर उवाच । नगरं क्रियतां त्वष्टर्विप्रार्थं सुंदरं शुभम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে ত্বষ্টৃ, বিপ্ৰসকলৰ হিতাৰ্থে এক সুন্দৰ আৰু শুভ নগৰ নিৰ্মাণ কৰা হওক।”

Verse 37

इत्युक्तो विश्वकर्मा स भूमिं वीक्ष्य समंततः । उवाच प्रणतो भूत्वा शंकरं लोकशंकरम्

এইদৰে কোৱা হোৱাত বিশ্বকৰ্মাই চাৰিওফালে ভূমি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে; তাৰ পিছত প্ৰণাম কৰি লোককল্যাণকাৰী শংকৰক ক’লে।

Verse 38

परीक्षिता मया भूमिर्न युक्तं नगरं त्विह । अत्र देवकुलं साक्षाल्लिंगस्य पतनं तथा

মই এই ভূমি পৰীক্ষা কৰিলোঁ; ইয়াত নগৰ স্থাপন কৰা যুক্ত নহয়। কিয়নো ইয়াত সাক্ষাৎ দেৱকুলৰ পবিত্ৰ পৰিসৰ আছে, আৰু ইয়াতেই লিঙ্গৰ পতন (অৱতৰণ)ৰ স্থান।

Verse 39

यतिभिश्चात्र वस्तव्यं न युक्तं गृहमेधिनाम्

ইয়াত যতি-সন্ন্যাসীসকলেই বাস কৰা উচিত; গৃহস্থসকলৰ বাবে ইয়াত স্থায়ী নিবাস যুক্ত নহয়।

Verse 40

त्रिरात्रं पंचरात्रं वा सप्तरात्रं महेश्वर । पक्षं मासमृतुं वापि ह्ययनं यावदेव च । पुत्रदारयुतैस्तीर्थे वस्तव्यं गृहमेधिभिः

হে মহেশ্বৰ! গৃহস্থসকলে পুত্ৰ-দাৰাসহ তীৰ্থত তিনিৰাতি, বা পাঁচৰাতি, বা সাতৰাতি; অথবা পখ, মাহ, ঋতু, নাইবা অয়ন পৰ্যন্ত বাস কৰিব পাৰে।

Verse 41

वसत्यूर्ध्वं तु षण्मासाद्यदा तीर्थे गृहाधिपः । अवज्ञा जायते तस्य मनश्चापल्यभावतः । तदा धर्माद्विनश्यंति सकला गृहमेधिनः

কিন্তু যেতিয়া কোনো গৃহস্থ তীৰ্থত ছয় মাহৰ ওপৰত বাস কৰে, মনৰ চঞ্চল স্বভাৱৰ বাবে তাৰ ভিতৰত অৱজ্ঞা জন্মে; তেতিয়া গৃহস্থসকল সমগ্ৰভাবে ধৰ্মৰ পৰা স্খলিত হয়।

Verse 42

इत्युक्तः स तदा देवस्तेन वै विश्वकर्मणा । पुनः प्रोवाच तं तस्य प्रशस्य वचनं शिवः

বিশ্বকৰ্মাই এইদৰে কোৱাত, তেতিয়া দেৱ শিৱে তাৰ বাক্য প্ৰশংসা কৰি পুনৰ তাক ক’লে।

Verse 43

रोचते मे न वासोऽत्र विप्राणां गृहमेधिनाम् । यत्र चोन्नामितं लिंगमृषितोयातटे शुभे । तत्र निर्मापय त्वष्टर्नगरं शिल्पिनां वर

শিৱে ক’লে: “এই ঠাইত গৃহস্থ ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাস মোৰ মনত নপৰে। কিন্তু য’ত ঋষিতোয়া নদীৰ শুভ তীৰত লিঙ্গ উত্তোলিত হৈছে, তাত, হে ত্বষ্টৃ, হে শিল্পীৰ শ্ৰেষ্ঠ, নগৰ নিৰ্মাণ কৰা।”

Verse 44

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । गत्वा चकार नगरं शिल्पिकोटिभिरावृतः

তেওঁৰ আদেশ শুনি বিশ্বকৰ্মা তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হ’ল; তেওঁ গৈ কোটিকোটি শিল্পীৰে বেষ্টিত হৈ এটা নগৰ নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 45

उन्नतं नाम यल्लोके विख्यातं सुरसुन्दरि । ततो हृष्टमना भूत्वा विलोक्य नगरं शिवः । आहूय ब्राह्मणान्सर्वानुवाचानतकन्धरः

“হে সুৰসুন্দৰী, সেই নগৰ লোকত ‘উন্নত’ নামে বিখ্যাত।” তাৰ পাছত নগৰখন দেখি শিৱ অন্তৰত আনন্দিত হ’ল; তেওঁ সকলো ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰি নম্ৰতাৰে গৰ্দন নোৱাই ক’লে।

Verse 46

इदं स्थानं वरं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा । ग्रामाणां च सहस्रैस्तु प्रोक्तं सर्वासु दिक्षु च

“এই উত্তম, মনোৰম স্থান বিশ্বকৰ্মাই নিৰ্মাণ কৰিছে; আৰু সকলো দিশতে কোৱা হয় যে ইয়াৰ সৈতে হাজাৰ হাজাৰ গাঁও সংলগ্ন আছে।”

Verse 47

नगरात्सर्वतः पुण्यो देशो नग्नहरः स्मृतः । अष्टयोजनविस्तीर्ण आयामव्यासतस्तथा

“নগৰৰ চাৰিওফালে ‘নগ্নহৰ’ নামে স্মৃত এক পুণ্য দেশ আছে। দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থত ই অষ্ট যোজন বিস্তৃত।”

Verse 48

नग्नो भूत्वा हरो यत्र देशे भ्रांतो यदृच्छया । तं नग्नहरमित्याहुर्देशं पुण्यतमं जनाः

যি দেশত হৰ (শিৱ) নগ্ন হৈ আকস্মাতে ভ্ৰমিছিল, সেই পৰম পুণ্যভূমিক জনে “নগ্নহৰ” বুলি কয়।

Verse 49

पूर्वे तु शांकरी चाऽर्या पश्चिमे न्यंकुमत्यपि । उत्तरे कनकनंदा दक्षिणे सागरावधिः । एतदंतरमासाद्य देशो नग्नहरः स्मृतः

পূবফালে শাঙ্কৰী আৰু আৰ্যা; পশ্চিমফালে ন্যংকুমতী; উত্তৰত কানকনন্দা; আৰু দক্ষিণত সাগৰৰ সীমা। এই চাৰিওফালৰ ভিতৰৰ অঞ্চলক “নগ্নহৰ” দেশ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 50

अष्टयोजनमानेन आयामव्यासतस्तथा । प्रोक्तोऽयं सकलो देश उन्नतेन समं मया

আঠ যোজন মাপে দৈৰ্ঘ্য-প্ৰস্থত, এই সমগ্ৰ দেশ—উণ্ণতসহ—মই বৰ্ণনা কৰিলোঁ।

Verse 51

गृह्यतां नगरश्रेष्ठं प्रसीदध्वं द्विजोत्तमाः । अत्र भक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः

হে দ্বিজোত্তমাসকল, এই শ্ৰেষ্ঠ নগৰ গ্ৰহণ কৰক, প্ৰসন্ন হওক। ইয়াত ভক্তিও মুক্তিও নিশ্চয় উদ্ভৱ হ’ব, সন্দেহ নাই।

Verse 52

इत्युक्तास्ते तदा सर्वे विप्रा ऊचुर्महेश्वरम्

এইদৰে কোৱা হ’লে, সেই সকলো বিপ্ৰে তেতিয়া মহেশ্বৰক উত্তৰ দিলে।

Verse 53

विप्रा ऊचुः । ईश्वराज्ञा वृथा कर्तुं न शक्या परमात्मनः । तपोऽग्निहोत्रनिष्ठानां वेदाध्ययनशालिनाम्

বিপ্ৰসকলে ক’লে: হে পৰমাত্মা, ঈশ্বৰৰ আজ্ঞা ব্যৰ্থ কৰা নাযায়। আমি তপস্যা আৰু অগ্নিহোত্ৰত নিষ্ঠাৱান, আৰু বেদ-অধ্যয়নৰ শৃঙ্খলাৰে বিভূষিত।

Verse 54

अस्माकं रक्षिता कोऽस्ति कलिकाले च दारुणे । को दाताऽरोग्यदः कश्च को वै मुक्तिं प्रदास्यति

এই দাৰুণ কলিযুগত আমাৰ ৰক্ষক কোন হ’ব? দাতা কোন—যি আৰোগ্য দান কৰিব? আৰু কোনেই বা আমাক মুক্তি প্ৰদান কৰিব?

Verse 55

ईश्वर उवाच । महाकाल स्वरूपेण स्थित्वा तीर्थे महोदये । नाशयिष्यामि शत्रून्वः सम्यगाराधितो ह्यहम्

ঈশ্বৰে ক’লে: মহাকালৰ স্বৰূপে মহোদয় তীৰ্থত অৱস্থিত হৈ, যেতিয়া মোক যথাযথভাৱে আৰাধনা কৰা হ’ব, তেতিয়া মই তোমালোকৰ শত্রুসকলক বিনাশ কৰিম।

Verse 56

उन्नतो विघ्नराजस्तु विघ्नच्छेत्ता भविष्यति । गणनाथस्वरूपोऽयं धनदो निधीनां पतिः

উন্নত বিঘ্নৰাজেই বিঘ্নচ্ছেদক হ’ব। গণনাথৰ স্বৰূপে এইজন ধনদাতা, নিধিসকলৰ অধিপতি।

Verse 57

युष्मभ्यं दास्यति द्रव्यं सम्यगाराधितोऽपि सः । आरोग्यदायको नित्यं दुर्गादित्यो भविष्यति

যথাযথভাৱে আৰাধনা কৰিলে সিও তোমালোকক ধন দান কৰিব। আৰু দুৰ্গাদিত্য সদায় আৰোগ্য দানকাৰী হ’ব।

Verse 58

महोदयं महानन्ददायकं वो भविष्यति । सम्यगाराधितो ब्रह्मा सर्वकार्येषु सर्वदा । सर्वान्कामांश्च मुक्तिं च युष्मभ्यं संप्रदास्यति

মহোদয় তোমালোকৰ বাবে মহা আনন্দ দানকাৰী হ’ব। ব্ৰহ্মাৰ সম্যক আৰাধনা কৰিলে তেওঁ সদায় সকলো কাৰ্যত সহায় কৰিব আৰু তোমালোকক সকলো কামনা তথা মোক্ষো প্ৰদান কৰিব।

Verse 59

विप्रा ऊचुः । यदि तीर्थानि तिष्ठंति सर्वाणि सुरसत्तम । संगालेश्वरतीर्थे च तथा देवकुले शिवे

বিপ্ৰাসকলে ক’লে: হে দেৱসত্তম! যদি সকলো পবিত্ৰ তীৰ্থ সঁচাকৈয়ে উপস্থিত থাকে—সঙ্গালেশ্বৰ তীৰ্থত, আৰু তদ্ৰূপ শিৱৰ দেৱকুল নামক দিব্য ধামত—

Verse 60

कलावपि महारौद्रे ह्यस्माकं पावनाय वै । स्थातव्यं तर्हि गृह्णीमो नान्यथा च महेश्वर

অতি ভয়ংকৰ কলিযুগতো আমাৰ পাৱনতাৰ নিমিত্তে আমি এই সংকল্প গ্ৰহণ কৰোঁ: আমি ইয়াতেই বাস কৰিব লাগিব; অন্যথা নহয়, হে মহেশ্বৰ।

Verse 61

स तथेति प्रतिज्ञाय ददौ तेभ्यः पुरं वरम् । सप्तभौमैः शशांकाभैः प्रासादैः परिभूषितम् । नानाग्रामसमायुक्तं सर्वतः सीमयान्वितम्

তেওঁ “তথাই হওক” বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি তেওঁলোকক এক উত্তম নগৰ দান কৰিলে—সাত তলীয়া, চন্দ্ৰসম উজ্জ্বল প্ৰাসাদেৰে সুশোভিত; নানা গাঁৱৰ সৈতে সংযুক্ত আৰু চাৰিওফালে সুস্পষ্ট সীমাৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 62

सूत उवाच । एवं तेभ्यो हि नगरं दत्त्वा देवो महेश्वरः । ददर्श विश्वकर्माणं प्राञ्जलिं पुरतः स्थितम्

সূত ক’লে: এইদৰে তেওঁলোকক নগৰ দান কৰি দেৱ মহেশ্বৰে সন্মুখত অঞ্জলি বদ্ধ কৰি থিয় হৈ থকা বিশ্বকৰ্মাক দেখিলে।

Verse 63

विश्वकर्मोवाच । विलोक्यतां महादेव नगरं नगरोपमम् । सौवर्णस्थलमारुह्य निर्मितं त्वत्प्रसादतः

বিশ্বকৰ্মাই ক’লে: হে মহাদেৱ, এই নগৰখন চাওক—ই মহা নগৰসমূহৰ তুলনীয়। সোণালী মঞ্চত আৰোহণ কৰি, আপোনাৰ প্ৰসাদে ই নিৰ্মিত হৈছে।

Verse 64

विश्वकर्मवचः श्रुत्वा भगवांस्त्रिपुरान्तकः । समारुरोह स्थलकं सह सर्वैर्महर्षिभिः

বিশ্বকৰ্মাৰ বাক্য শুনি, ভগৱান ত্ৰিপুৰান্তক সকলো মহর্ষিৰ সৈতে সথলকলৈ আৰোহণ কৰিলে।

Verse 65

नगरं विलोकयामास रम्यं प्राकारमण्डितम् । ऋषयस्तुष्टुवुः सर्वे तत्रस्थं त्रिपुरान्तकम् । तानुवाच महादेवो वृणुध्वं वरमुत्त मम्

তেওঁ প্ৰাচীৰে সুশোভিত মনোৰম নগৰখন চালে। তাত অৱস্থিত ত্ৰিপুৰান্তকক সকলো ঋষিয়ে স্তৱ কৰিলে; তেতিয়া মহাদেৱে ক’লে, “উত্তম বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 66

ऋषय ऊचुः । यदि तुष्टो महादेव स्थलकेश्वरनामभृत् । अवलोकयंश्च नगरं सदा तिष्ठ स्थले हर

ঋষিসকলে ক’লে: “যদি আপুনি সন্তুষ্ট, হে মহাদেৱ—সথলকেশ্বৰ নামধাৰী—তেন্তে হে হৰ, এই স্থানে সদায় থাকক আৰু নগৰখন সদা চোৱাচিতা কৰক।”

Verse 67

इत्युक्तस्तैस्तदा देवः स्थलकेऽस्मिन्सदा स्थितः । कृते रत्नमयं देवि त्रेतायां च हिरण्मयम्

তেওঁলোকৰ এই কথাত, দেৱতা সেই সথলকত সদায় স্থিত হ’ল। হে দেবী, কৃতযুগত (সেই ধাম) ৰত্নময় আছিল, আৰু ত্ৰেতাযুগত সোণময় হ’ল।

Verse 68

रौप्यं च द्वापरे प्रोक्तं स्थलमश्ममयं कलौ । एवं तत्र स्थितो देवः स्थलकेश्वरनामतः

দ্বাপৰ যুগত এই স্থান ৰূপাৰ বুলি কোৱা হৈছিল, আৰু কলিযুগত ই শিলাময়। এইদৰে তাত দেৱতা ‘স্থলকেশ্বৰ’ নামে স্থিত থাকে।

Verse 69

सदा पूज्यो महादेव उन्नतस्थानवासिभिः । माघे मासि चतुर्दश्यां विशेषस्तत्र जागरे

উন্নত-স্থানবাসীসকলে মহাদেৱক সদায় পূজ্য মানে। মাঘ মাহৰ চতুৰ্দশীত তাত জাগৰণ কৰাটো বিশেষ পুণ্যদায়ক।

Verse 70

इत्येतत्कथितं देवि ह्युन्नतस्य महोद्यम् । श्रुतं पापहरं नॄणां सर्वकामफलप्रदम्

এইদৰে, হে দেৱী, উন্নতৰ মহৎ মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল। ই শুনিলে মানুহৰ পাপ নাশ হয় আৰু সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনাৰ ফল দান কৰে।

Verse 319

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उन्नतस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ ভিতৰত ‘উন্নতস্থান-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ তিনিশ উনবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।