Adhyaya 249
ঈশ্বৰে দেৱীক উপদেশ দিয়ে কয় যে তেওঁ ‘সঙ্গমেশ্বৰ’ নামে পৰিচিত দেৱতাৰ ওচৰলৈ যাব। এই দেৱতা ‘গোলক’ নামেও প্ৰসিদ্ধ আৰু পাপনাশক বুলি বৰ্ণিত। কাহিনীত সৰস্বতী আৰু পিঙ্গা নদীৰ সঙ্গমস্থান চিহ্নিত কৰি, তাত তপস্যাত সিদ্ধ ঋষি উদ্দালকৰ পৰিচয় দিয়া হয়। উদ্দালকৰ ঘোৰ তপস্যাৰ সময়ত তেওঁৰ সন্মুখত শিৱলিঙ্গ প্ৰাদুৰ্ভূত হয়—ভক্তিৰ দিৱ্য স্বীকৃতিৰ দৰে। তেতিয়া এক অশৰীৰী বাণীয়ে ঘোষণা কৰে যে সেই স্থানত চিৰস্থায়ী দেৱসান্নিধ্য থাকিব, আৰু সঙ্গমত লিঙ্গ উদ্ভৱ হোৱাৰ বাবে তীৰ্থৰ নাম ‘সঙ্গমেশ্বৰ’ স্থাপন কৰা হয়। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—যিয়ে প্ৰসিদ্ধ সঙ্গমত স্নান কৰি সঙ্গমেশ্বৰৰ দৰ্শন কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে। উদ্দালকে নিত্য লিঙ্গপূজা কৰি জীৱনৰ অন্তত মহেশ্বৰৰ ধাম প্ৰাপ্ত হয়; এই অধ্যায়ে তীৰ্থভক্তি আৰু মুক্তিৰ সংযোগক আদৰ্শ ৰূপে দেখুৱায়।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं वै संगमेश्वरम् । गोलक्षमिति विख्यातं सर्वपातकनाशनम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “তেতিয়া, হে মহাদেৱী, সংগমেশ্বৰ দেৱতাৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত; যি গোলক্ষ নামে বিখ্যাত আৰু সকলো পাপ নাশক।”
Verse 2
तस्यैव पश्चिमे भागे सर्वकामफलप्रदम् । ऋषिरुद्दालकोनाम पुरा ह्यासीन्महातपाः
তাৰেই পশ্চিম অংশত, য’ত সকলো কামনাৰ ফল প্ৰদান হয়, প্ৰাচীন কালত উদ্ধালক নামে এজন মহাতপস্বী ঋষি বাস কৰিছিল।
Verse 3
स पुरा संगमं प्राप्य सर्वपापप्रणाशनम् । सरस्वत्याश्च पिंगायास्तपस्तेपे सुरेश्वरि
সেই ঋষিয়ে পূৰ্বে পবিত্ৰ সংগমত উপনীত হৈ—যি সকলো পাপ নাশ কৰে—হে দেৱৰাণী, সৰস্বতী আৰু পিঙ্গাৰ মিলনত তপস্যা কৰিলে।
Verse 4
ततस्तपस्यतस्तस्य तपो रौद्रं महात्मनः । पुरतो ह्युत्थितं लिंगं भक्त्या युक्तस्य सुन्दरि
তাৰপিছত সেই মহাত্মাই ভয়ংকৰ তপস্যা অব্যাহত ৰাখোঁতে, হে সুন্দৰী, ভক্তিযুক্ত তেওঁৰ সন্মুখত এটা লিঙ্গ উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 5
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । उद्दालक महाबाहो शृणुष्वैतद्वचो मम
সেই সময়তে এক অশৰীৰী বাণী ক’লে: “হে উদ্দালক, মহাবাহু, মোৰ এই বাক্য শুনা।”
Verse 6
अद्यप्रभृति वासोऽत्र मम नित्यं भविष्यति । यस्मादत्र समुत्पन्नं संगमे लिंगमुत्तमम् । संगमेश्वरमित्येव नाम चास्य भवि ष्यति
“আজিৰ পৰা মোৰ বাস ইয়াত সদায় থাকিব। কিয়নো এই সঙ্গমত উত্তম লিঙ্গ উদ্ভৱ হৈছে; সেয়ে ইয়াৰ নামো নিশ্চয় ‘সঙ্গমেশ্বৰ’ হ’ব।”
Verse 7
येत्र स्नानं नराः कृत्वा संगमे लोकविश्रुते । संगमेश्वरमीक्षन्ते ते यांति परमां गतिम्
যিসকল মানুহে লোকবিশ্ৰুত সঙ্গমত স্নান কৰি সঙ্গমেশ্বৰক দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।
Verse 8
ईश्वर उवाच । ततस्तं पूजयामास दिवारात्रमतंद्रितः । ततो देहावसानेऽसौ गतो यत्र महेश्वरः
ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত তেওঁ দিন-ৰাতি অক্লান্তভাৱে সেই (লিঙ্গ) পূজা কৰিলে; আৰু দেহান্তে তেওঁ য’ত মহেশ্বৰ আছেন, সেই লোকলৈ গ’ল।”
Verse 249
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये संगमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত ‘সঙ্গমেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ দু’শ উনপঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।