Adhyaya 236

Verse 1

ततो गच्छेन्महादेवि दुर्वासादित्यमुत्तमम् । यत्र दुर्वाससा तप्तं तपो वर्षसहस्रकम् । निराहारो जिताहारः सूर्याराधनतत्परः

তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী! দুৰ্ব্বাসাদিত্যৰ উত্তম ধামলৈ যাব লাগে, য’ত দুৰ্ব্বাসাই হাজাৰ বছৰ তপস্যা কৰিছিল—নিৰাহাৰে, আহাৰ-নিয়ন্ত্ৰণে জয়ী হৈ, আৰু সূৰ্য আৰাধনাত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট হৈ।

Verse 2

एवं कालेन महता दिव्यतेजा जनाधिपः । प्रत्यक्षं दर्शनं गत्वा प्राह सूर्यो महामुनिम्

এইদৰে বহু কাল অতিবাহিত হোৱাৰ পাছত, দিব্য তেজে দীপ্ত জনাধিপ (দুৰ্বাসা) প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন লাভ কৰিলে; তেতিয়া সূৰ্যদেৱ প্ৰকট হৈ মহামুনিক ক’লে।

Verse 3

सूर्य उवाच । मा ब्रह्मन्साहसं कार्षीर्वरं वरय सुव्रत । अप्राप्यमपि दास्यामि यत्ते मनसि वर्तते

সূৰ্যদেৱ ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণ, দুঃসাহস নকৰিবা। হে সুব্ৰত, বৰ বাছি লোৱা; যি অপ্রাপ্য যেন লাগে, সেয়াও মই দিম—যি তোমাৰ মনত বাস কৰে।”

Verse 4

दुर्वासा उवाच । प्रसन्नो यदि मे देव वरार्हो यदि चाऽप्यहम् । अत्र स्थाने त्वया स्थेयं यावत्तिष्ठति मेदिनी

দুৰ্বাসা ক’লে: “হে দেৱ, যদি তুমি মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হোৱা আৰু যদি মই বৰৰ যোগ্য হওঁ, তেন্তে এই স্থানতেই তুমি অৱস্থান কৰা—যেতিয়ালৈকে পৃথিৱী স্থিৰ থাকে।”

Verse 5

दुर्वासादित्यना माऽत्र लोके ख्यातिं च गच्छतु । मया प्रतिष्ठिता या तु प्रतिमा तव सुन्दरी

“আৰু এই লোকত ইয়াত ‘দুৰ্বাসা-আদিত্য’ নাম খ্যাত হ’ক। আৰু মোৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত তোমাৰ সেই সুন্দৰ প্ৰতিমাও প্ৰসিদ্ধ হ’ক।”

Verse 6

तस्यां सांनिध्यमेवास्तु तव देव जगत्पते । सांनिध्यं कुरुत चात्र यमुना दुहिता तव । त्वत्सुतस्तु महातेजा धर्मराजो महाबलः

“সেই প্ৰতিমাত তোমাৰ সান্নিধ্যেই স্থিত হওক, হে দেৱ জগত্পতে। আৰু ইয়াত তোমাৰ কন্যা যমুনাও সান্নিধ্য স্থাপন কৰক; আৰু তোমাৰ পুত্ৰ—মহাতেজস্বী, মহাবলী ধৰ্মৰাজাও—(ইয়াতেই থাকক)।”

Verse 7

सूर्य उवाच । एतत्सर्वं मुनिश्रेष्ठ त्वयोक्तं संभविष्यति । तीर्थानां कोटिरन्या च गंगादीनां महामुने

সূৰ্য্যই ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, তুমি যি কৈছা সেয়া সকলো নিশ্চয়েই ঘটিব। হে মহামুনে, গঙ্গা আদি পবিত্ৰ তীৰ্থসমূহৰ লগতে আন এক কোটি তীৰ্থো ইয়াত সংযুক্ত হ’ব।

Verse 8

आगमिष्यति ते स्थानं निश्चितं वचनान्मम । अत्र स्थाने मया ब्रह्मन्स्थातव्यं सह दैवतैः

মোৰ বাক্যৰ নিশ্চয়তাৰে তোমাৰ স্থান নিশ্চয়েই স্থাপিত হ’ব। হে ব্ৰাহ্মণ, এই স্থানত মই দেৱতাসকলৰ সৈতে একেলগে অৱস্থিত থাকিব লাগিব।

Verse 9

आदित्यानां प्रभावैस्तु ब्रह्मांडोदरवासिनाम् । तेषां माहात्म्यसंयुक्तः स्थास्ये चात्र महामुने

ব্ৰহ্মাণ্ডৰ অন্তৰত বাস কৰা আদিত্যসকলৰ প্ৰভাৱবলে, হে মহামুনে, মই তেওঁলোকৰ মাহাত্ম্যৰে সংযুক্ত হৈ ইয়াতেই অৱস্থিত থাকিম।

Verse 10

सवितॄणां सहस्रेण दृष्टेनैव तु यत्फलम् । तत्फलं कोटिगुणितं दुर्वासादित्यदर्शनात्

সহস্ৰ সূৰ্য্যৰ দৰ্শনমাত্ৰে যি পুণ্যফল লাভ হয়, দুৰ্বাসা-আদিত্যৰ দৰ্শনে সেই একে ফল কোটি গুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 11

लप्स्यंते प्राणिनः सर्वे यज्ञकोटिफलं तथा । एवमुक्त्वा तदा सूर्यः सस्मार तनयां निजाम् । तथा च धर्मेराजानं सर्वप्राणिनियामकम्

সকলো প্ৰাণীয়ে যজ্ঞৰ এক কোটি ফলও লাভ কৰিব। এইদৰে কৈ সূৰ্য্যই তেতিয়া নিজৰ কন্যাক স্মৰণ কৰিলে, আৰু ধৰ্মৰাজকো—যি সকলো প্ৰাণীৰ নিয়ন্তা আৰু শাসক।

Verse 12

स्मृतमात्रा तत्र भित्त्वा पातालतलमुद्ययौ । सा नदीरूपिणी देवी तीर्थकोटिसमन्विता

স্মৰণ-মাত্ৰতেই তাই তাত পাটালতল ভেদি ওপৰলৈ উদয় হ’ল। নদীৰূপিণী সেই দেৱী কোটি তীৰ্থেৰে সমন্বিতা হৈ প্ৰকাশ পালে।

Verse 13

यमश्च तत्र भगवान्कालदंडधरस्तदा । ऊचतुः प्रणयोपेतौ सूर्यं भुवनसाक्षिणम्

তেতিয়া তাত ভগৱান যমো—কালদণ্ডধাৰী—স্নেহভৰা ভক্তিসহ ক’লে, সকলো ভুৱনৰ সাক্ষী সূৰ্যক সম্বোধন কৰি।

Verse 14

यम उवाच । आज्ञापयतु मां देवो यमुनां च जगत्प्रभुः । कार्यं यद्भाविनोऽर्थस्य तत्करिष्ये न संशयः

যমে ক’লে: “জগতপ্ৰভু দেৱে মোক—আৰু যমুনাকো—আজ্ঞা কৰক। আগন্তুক কাৰ্যৰ হিতাৰ্থে যি কৰিবলগীয়া, সেয়া মই নিশ্চয় কৰিম, সন্দেহ নাই।”

Verse 15

सूत उवाच । अत्र क्षेत्रे स्वरूपेण स्थातव्यं वचनान्मम । पापिनां प्राणिनां चात्र रक्षा कार्या प्रयत्नतः

সূতে ক’লে: “এই ক্ষেত্ৰত মোৰ বচন অনুসাৰে তুমি নিজৰ প্ৰকাশিত স্বৰূপে স্থিত থাকিবা। আৰু ইয়াত পাপী প্ৰাণীৰো যত্নসহ ৰক্ষা কৰিব লাগিব।”

Verse 16

सूर्यभक्ताः सदा रक्ष्या ब्राह्मणा गृहमेधिनः । त्वं चापि यमुने चात्र कोटितीर्थेन संयुता

“সূৰ্যভক্তসকল সদায় ৰক্ষিত হ’ব—বিশেষকৈ গৃহস্থধৰ্ম পালন কৰা ব্ৰাহ্মণসকল। আৰু তুমিো, হে যমুনে, ইয়াত কোটিতীৰ্থেৰে সংযুক্ত হৈ স্থাপিত থাকা।”

Verse 17

वस त्वं भव सुप्रीता स्थाने दुर्वाससोद्भवे । इत्येवमुक्त्वा देवेशस्तत्र दुर्वाससोंऽतिके

“তুমি ইয়াত বাস কৰা আৰু সন্তুষ্ট হোৱা—দুৰ্বাসাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই স্থানত।” এইদৰে কৈ দেৱেশ্বৰ তাত দুৰ্বাসাৰ ওচৰতেই অৱস্থিত থাকিল।

Verse 18

पश्यतां सर्वदेवानामंतर्द्धानमगात्प्रभुः । दुर्वासास्तु तदा हृष्टो यावत्पश्यति स्वाश्रमम्

সকলো দেৱতাৰ দৃষ্টিৰ সন্মুখতে প্ৰভু অন্তৰ্ধান হ’ল। তেতিয়া দুৰ্বাসা আনন্দিত হৈ, নিজৰ আশ্ৰম দেখা পৰ্যন্ত আগবাঢ়ি গৈ থাকিল।

Verse 19

तावत्पातालमार्गेण यमुना प्रादुराभवत् । यमश्च भगवांस्तत्र दृष्टः क्षेत्रपरूपधृक्

ঠিক তেতিয়াই পাতাল-মাৰ্গেৰে যমুনা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল। আৰু তাত ভগৱান যমো দেখা দিলে, ক্ষেত্ৰৰ ৰক্ষকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি।

Verse 20

ईश्वर उवाच । इत्थं समभवत्तत्र यमुनोद्भेदमुत्तमम् । कुण्डमादित्यतो याम्ये दुंदुभिस्तत्र पूर्वतः

ঈশ্বৰে ক’লে: “এইদৰে তাত যমুনাৰ উত্তম উদ্ভেদ ঘটিল। আদিত্যৰ দক্ষিণে এটা কুণ্ড আছে, আৰু তাৰ পূবফালে ‘দুন্দুভি’ নামৰ তীৰ্থ আছে।”

Verse 21

क्षेत्रपालो महादेवि यतो दुंदुभिनिःस्वनः । तत्र स्नात्वा महाकुण्डे यः संतर्पयते पितॄन्

“হে মহাদেৱী, য’ত দুন্দুভিৰ ধ্বনি শুনা যায়, তাতেই ক্ষেত্ৰপাল অৱস্থিত। সেই মহাকুণ্ডত স্নান কৰি যি কোনো পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰে…”

Verse 22

दश वर्षाणि पञ्चैव तृप्तिं यांति पितामहः । पिंडदानेन दत्तेन पितॄणां तुष्टिमावहेत् । नरके तु स्थितानां च मुक्तिर्भूयान्न संशयः

দশ আৰু পাঁচ—মুঠ পন্ধৰ বছৰৰ বাবে পিতৃলোক সন্তুষ্ট হয়। পিণ্ডদান দান কৰিলে পিতৃসকল তুষ্ট হয়; আৰু নৰকত অৱস্থিতসকলৰো মুক্তি অধিক হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 23

माघे मासि सिते पक्षे सप्तम्यां संयतात्मवान् । दुर्वासार्कं च संपूज्य मुच्यते ब्रह्महत्यया

মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ সপ্তমীত, সংযতচিত্ত ভক্তে বিধিপূৰ্বক দুৰ্ব্বাসাৰ্ক (দুৰ্ব্বাসাৰ সূৰ্য) পূজা কৰিলে, ব্ৰহ্মহত্যাৰ মহাপাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 24

स्नात्वा तु यमुना कुण्डे माधवे मासि मानवः । पूजयेद्भक्तिभावेन रविं गगनभूषणम्

যমুনা-কুণ্ডত স্নান কৰি, মাধৱ (বৈশাখ) মাহত মানুহে ভক্তিভাৱে ৰবি—আকাশৰ ভূষণ সূৰ্য—ক পূজা কৰা উচিত।

Verse 25

पठेत्सहस्रं नाम्ना तु दुर्वासादित्यसंनिधौ । षण्मासान्मुच्यते जंतुर्यद्यपि ब्रह्महा नरः

দুৰ্ব্বাসাদিত্যৰ সান্নিধ্যত ‘সহস্ৰনাম’ পাঠ কৰা উচিত। ছয় মাহৰ ভিতৰত জীৱ মুক্ত হয়, যদিও সি ব্ৰহ্মহত্যাৰ দোষী মানুহেই হওক।

Verse 26

सर्वमंगलमांगल्यं सर्वपापप्रणाशनम् । दुर्वासादित्यनामानं सूर्यं को नु न पूजयेत्

সকলো মঙ্গলৰ পৰম মঙ্গল, সকলো পাপ বিনাশক—দুৰ্ব্বাসাদিত্য নামে খ্যাত সেই সূৰ্যক কোনে নপূজিব?

Verse 27

न तदस्ति भयं किंचिद्यदनेन न शाम्यति । दर्शनेनापि सूर्यस्य तत्र दुर्वाससः प्रिये

হে প্ৰিয়ে, দুৰ্ব্বাসাৰ প্ৰিয়ে! তাত সূৰ্যদেৱৰ কেৱল দৰ্শনেই এনে যে কোনো ভয় নাই, যি ইয়াৰ দ্বাৰা শান্ত নহয়।

Verse 28

संपद्यंते तथा कामाः सर्व एव यथेप्सिताः । बंध्यानां पुत्रफलदं भीतानां भयनाशनम्

সেইদৰে সকলো কামনা ইচ্ছামতে সিদ্ধ হয়; বন্ধ্যা নাৰীক পুত্ৰফল দান কৰে আৰু ভীতজনৰ ভয় নাশ কৰে।

Verse 29

भूतिप्रदं दरिद्राणां कुष्ठिनां परमौषधम् । बालानां चैव सर्वेषां ग्रहरक्षोनिवारणम् । महापापोपशमनं दुर्वासादित्यदर्शनम्

দুৰ্বাসাদিত্যৰ দৰ্শনে দৰিদ্ৰক ভোগ-সমৃদ্ধি দান কৰে, কুষ্ঠৰোগীৰ বাবে পৰম ঔষধ হয়; সকলো শিশুৰ বাবে গ্ৰহদোষ আৰু ৰাক্ষসীয় উপদ্ৰৱ নিবারণ কৰে, আৰু মহাপাপো শান্ত কৰে।

Verse 30

हेमाश्वस्तत्र दातव्यः सूर्यमुद्दिश्य भामिनि । ब्राह्मणे वेदसंयुक्ते तेन दत्ता मही भवेत्

হে সুন্দৰী! তাত সূৰ্যদেৱক উদ্দেশ্য কৰি সোনাৰ ঘোঁৰা দান কৰিব লাগে; বেদবিদ্‌ ব্রাহ্মণক দান কৰিলে সেয়া যেন পৃথিৱী দান কৰা হ’ল।

Verse 31

यस्तत्र पूजयेद्देवं क्षेत्रपालं च दुन्दुभिम् । स पुत्रपशुमान्धीमाञ्छ्रीमान्भवति मानवः

যি মানুহে তাত দেৱতাক, লগতে ক্ষেত্ৰপাল আৰু দুন্দুভিক পূজা কৰে, সি পুত্ৰ-পশুধনযুক্ত, বুদ্ধিমান আৰু শ্ৰীমান হয়।

Verse 32

न भयं जायते तस्य त्रिविधं वरवर्णिनि । अर्धगव्यूतिमात्रं तु तत्र क्षेत्रं रवेः स्मृतम्

হে সু-বৰ্ণিনী দেৱি, তেওঁৰ বাবে ত্ৰিবিধ ভয় উদয় নহয়। তাত ৰবি-দেৱ (সূৰ্য)ৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ অর্ধ গব্যূতি পৰিমাণ বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 33

न तत्र प्रविशेज्जन्तुः सूर्यभक्तिविवर्जितः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम्

সূৰ্যভক্তিহীন কোনো প্ৰাণীয়ে সেই পবিত্ৰ স্থানত প্ৰৱেশ নকৰিব। হে দেৱি, এইদৰে সূৰ্যক দেৱতা ৰূপে মানি এই মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল।

Verse 236

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दुर्वासादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম ‘প্ৰভাসখণ্ড’ত, প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ অংশত, “দুৰ্বাসা আৰু আদিত্যৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণনা” নামক অধ্যায়—অধ্যায় ২৩৬—সমাপ্ত হ’ল।