
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে দেৱীক ‘দশাশ্বমেধিকা’ নামৰ প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থৰ উদ্ভৱ আৰু মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। ত্ৰিলোকখ্যাত আৰু মহাপাপবিনাশী এক স্থানলৈ তীৰ্থযাত্ৰীক দিশা দেখুৱাই কাহিনী আৰম্ভ হয়। তাত ৰজা ভৰতে দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি, সেই ভূমি অনুপম বুলি মানি যজ্ঞাহুতিয়ে দেৱতাসকলক তৃপ্ত কৰিলে। সন্তুষ্ট দেৱতাসকলে বৰ দিব খুজিলে ভৰতে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে—যি ভক্তে ইয়াত স্নান কৰিব, সি দহ অশ্বমেধৰ পুণ্যফল লাভ কৰক। দেৱতাসকলে তীৰ্থৰ নাম আৰু কীৰ্তি পৃথিৱীত প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে; তেতিয়াৰ পৰা ই পাপক্ষয়কাৰী ‘দশাশ্বমেধিকা’ হিচাপে প্ৰসিদ্ধ হ’ল বুলি ঈশ্বৰে কয়। এই তীৰ্থ ঐন্দ্ৰ আৰু বাৰুণ চিহ্নৰ মাজত অৱস্থিত, শিৱক্ষেত্ৰ আৰু বৃহৎ তীৰ্থসমূহৰ এক স্থান বুলি কোৱা হৈছে। ফলশ্ৰুতিত—ইয়াত দেহত্যাগ কৰিলে শিৱলোকে আনন্দ লাভ হয়; মানুহেতৰ জন্মৰ জীৱসকলেও উচ্চ গতি পায়। তিলোদকে পিতৃতৰ্পণ কৰিলে প্ৰলয়লৈকে পিতৃসকল তৃপ্ত থাকে। ব্ৰহ্মাৰ পূৰ্বযজ্ঞ, ইন্দ্ৰই ইয়াত উপাসনা কৰি দেৱৰাজ পদ লাভ কৰা, আৰু কাৰ্তবীৰ্যৰ শতযজ্ঞ স্মৰণ কৰি, ইয়াত মৃত্যু হ’লে অপুনৰ্ভৱ আৰু বৃষোৎসৰ্গে ষাঁড়ৰ ৰোমসংখ্যা অনুসাৰে স্বৰ্গোন্নতি হয় বুলি শেষত কোৱা হৈছে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दशाश्वमेधिकंनाम महापातकनाशनम्
ঈশ্বৰ ক’লে: “তাৰ পিছত, হে মহাদেবী, ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত তীৰ্থলৈ যাব লাগে—যাৰ নাম দশাশ্বমেধিক—যি মহাপাপ বিনাশক।”
Verse 2
वाजिमेधः पुरा चेष्टं दशभिस्तत्र भामिनि । भरतेन समागत्य मत्वा क्षेत्रमनुत्तमम्
হে সুন্দৰী ভামিনী! প্ৰাচীন কালত ভৰত সেই অনুত্তম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ বুলি জানি তাত আহি দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল।
Verse 3
तत्र तृप्तः सहस्राक्षः सोमनाथेन भामिनि । कृपणाः खानपानैश्च दक्षिणाभिर्द्विजातयः
হে ভামিনী! তাত সোমনাথৰ কৃপা-প্ৰসাদে সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) তৃপ্ত হৈছিল, আৰু দ্বিজাতিসকল খাদ্য-পানীয় আৰু দক্ষিণাৰে সন্তুষ্ট হৈছিল।
Verse 4
अथोचुस्त्रिदशाः सर्वे सुप्रीता भरतं नृपम् । तुष्टास्तव महाबाहो यज्ञैः संतर्पिता वयम् । वरं वृणीष्व राजेंद्र यत्ते मनसि वर्त्तते
তেতিয়া সকলো ত্ৰিদশ দেৱতা অতি সন্তুষ্ট হৈ নৃপতি ভৰতক ক’লে— “হে মহাবাহো! তোমাৰ যজ্ঞেৰে আমি তৃপ্ত, সন্তৰ্পিত। হে ৰাজেন্দ্ৰ! তোমাৰ মনত যি আছে, সেই বৰ বাছি লোৱা।”
Verse 5
राजोवाच । अत्रागत्य नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते नरः । दशानामश्वमेधानां स प्राप्नोतु फलं शुभम्
ৰাজাই ক’লে— “যি নৰ ভক্তিৰে ইয়ালৈ আহি স্নান কৰে, সি দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ শুভ ফল লাভ কৰক।”
Verse 6
देवा ऊचुः । दशानामश्वमेधानां श्रद्धया फलमाप्स्यति । दशाश्वमेधिकंनाम तीर्थमेतन्महीतले । ख्यातिं यास्यति राजेंद्र नात्र कार्या विचारणा
দেৱতাসকলে ক’লে— “শ্ৰদ্ধাৰে নিশ্চয় দহটা অশ্বমেধৰ ফল লাভ হ’ব। পৃথিৱীত এই তীৰ্থ ‘দশাশ্বমেধিক’ নামে খ্যাত হ’ব। হে ৰাজেন্দ্ৰ! ই খ্যাতি লাভ কৰিব—ইয়াত সন্দেহৰ প্ৰয়োজন নাই।”
Verse 7
ईश्वर उवाच । ततः प्रभृति तत्तीर्थं प्रख्यातं धरणीतले । दशाश्वमेधिकमिति सर्वपापप्रणाशनम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়াৰ পৰা সেই তীৰ্থ ধৰণীত ‘দশাশ্বমেধিক’ নামে খ্যাত হ’ল, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 8
ऐंद्रवारुणमाश्रित्य गोमुखादाऽश्वमेधिकम् । अत्रांतरे महादेवि शिवक्षेत्रं विदुर्बुधाः
ঐন্দ্ৰ-বৰুণ-সম্পৰ্কিত পবিত্ৰ অঞ্চলৰ আশ্ৰয় লৈ, গোমুখৰ পৰা অশ্বমেধিক তীৰ্থলৈকে যি মধ্যৱৰ্তী ভূমিখণ্ড, হে মহাদেৱী, জ্ঞানীসকলে তাক শিৱক্ষেত্ৰ বুলি জানে।
Verse 9
सर्वपापहरं दिव्यं स्वर्गसोपानसंनिभम् । सपादकोटितीर्थानां स्थानं तत्परिकीर्तितम
সেই স্থান দিৱ্য, সকলো পাপ হৰণকাৰী, স্বৰ্গলৈ উঠা সোপান সদৃশ; আৰু ‘সপাদ কোটি তীৰ্থ’ৰ নিবাসস্থান বুলি খ্যাত।
Verse 10
प्राणत्यागे कृते तत्र शिवलोके च मोदते । तिर्यग्योनिगताः पापा कीटपक्षिमृगादयः
যদি তাত প্ৰাণত্যাগ কৰা হয়, তেন্তে শিৱলোকে আনন্দ কৰে। তিৰ্যক যোনিত জন্মা পাপীসকল—কীট, পক্ষী, মৃগ আদি—সকলোও সেই স্থানৰ প্ৰভাৱে উদ্ধাৰ পায়।
Verse 11
तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः । तिलोदकप्रदानेन मातृकाः पैतृकास्तथा
তেওঁলোকেও সেই পৰম স্থানলৈ যায় য’ত দেৱ মহেশ্বৰ অৱস্থিত। আৰু তিলজল দান কৰিলে মাতৃক আৰু পৈতৃক পিতৃসকলেও তেনেদৰে উপকৃত হয়।
Verse 12
पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । तत्रेष्टा ब्रह्मणा पूर्वमसंख्याता मखोत्तमाः
তেওঁৰ পিতৃলোক প্ৰলয় পৰ্যন্ত তৃপ্ত থাকে। পূৰ্বতে ব্ৰহ্মাই তাত অসংখ্য উত্তম যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল।
Verse 13
शक्रश्च देवराजत्वे तत्रेष्ट्वा समवाप्तवान् । कार्त्तवीर्येण तत्रैव कृतं यज्ञशतं पुरा
শক্ৰও তাত যজ্ঞ কৰি দেৱৰাজত্ব লাভ কৰিছিল। আৰু প্ৰাচীন কালে কাৰ্ত্তবীৰ্যই সেই ঠাইতেই শত যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল।
Verse 14
एवं तत्प्रवरं स्थानं क्षेत्रगर्भांतिकं प्रिये । मृतानां तत्र जंतूनामपुनर्भवदायकम्
এইদৰে, হে প্ৰিয়ে, সেই স্থান অতি শ্ৰেষ্ঠ, পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ হৃদয়ৰ ওচৰত অৱস্থিত। তাত মৃত্যু হোৱা প্ৰাণীৰ বাবে ই পুনর্জন্ম-নিবৃত্তি দান কৰে।
Verse 15
वृषोत्सर्गं तु यस्तत्र कुर्याद्वै भावितात्मवान् । यावंति वृषरोमाणि तावत्स्वर्गे महीयते
যি ভাৱিতাত্মা, সংযমী আৰু ভক্তিময় চিত্তে তাত বৃষোৎসৰ্গ কৰে—সেই বৃষৰ লোম যিমান, সিমান বছৰ সি স্বৰ্গত মহিমান্বিত হয়।
Verse 234
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये दशाश्वमेधमाहत्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “দশাশ্বমেধ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামক দ্বিশত চৌত্রিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।