
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে দেবীক উপদেশ দি মাৰ্কণ্ডেয়ৰ আশ্ৰমৰ ওচৰৰ আগ্নেয় (দক্ষিণ-পূৰ্ব) দিশত অৱস্থিত পুণ্যতীৰ্থ আৰু লিঙ্গসমূহৰ এক পবিত্ৰ গুচ্ছ বৰ্ণনা কৰে। তাত প্ৰসিদ্ধ গুহালিঙ্গ—নীলকণ্ঠ বুলিও খ্যাত—ৰ মাহাত্ম্য কোৱা হৈছে; ই পূৰ্বে বিষ্ণুৱে পূজা কৰিছিল আৰু ‘সকলো পাপ-অৱশেষ নাশক’ বুলি বৰ্ণিত। ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে ঐশ্বৰ্য, সন্তান, পশুধন আৰু সন্তোষ লাভ হয় বুলি ফলশ্ৰুতি দিয়া হৈছে। পিছত তপস্বীৰ দৃশ্য আশ্ৰম, গুহা আৰু বহু লিঙ্গ-সম্পৰ্কিত স্থানৰ উল্লেখ আহে। মুখ্য বিধান হিচাপে কোৱা হয়—মাৰ্কণ্ডেয়ৰ নিকটে লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে বিস্তৃত বংশ-পরম্পৰাও উন্নীত হয়; এই কৰ্ম সমাজব্যাপী পুণ্যসাধনৰ এক ধৰ্মীয় উপায়। তত্ত্ববাক্যত ঘোষণা কৰা হয়—সকলো লোক শিৱময়, সকলো শিৱত প্ৰতিষ্ঠিত; সেয়ে সমৃদ্ধি কামনা কৰা বিদ্বানে শিৱপূজা কৰিব লাগে। দেৱতা, ৰজা আৰু মানুহৰ দৃষ্টান্ত দি লিঙ্গপূজা আৰু প্ৰতিষ্ঠাক সৰ্বজনীন সাধনা বুলি প্ৰতিপন্ন কৰা হৈছে; শিৱতেজে মহাপাপো শমিত হয়। ইন্দ্ৰৰ বৃত্ৰবধোত্তৰ শুদ্ধি, সংগমত সূৰ্যপূজা, অহল্যাৰ পুনৰুদ্ধাৰ আদি কাহিনীৰে প্ৰমাণ দি শেষত প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ সাৰ মাৰ্কণ্ডেয়াশ্ৰম-সম্পৰ্কে পুনৰ উচ্ছাৰণ কৰা হৈছে।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मादाग्नेयकोणे तु मार्कंडेयसमीपगम् । गुहालिंगं महादेवि नीलकण्ठेति विश्रुतम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পৰা আগ্নেয় কোণত, অৰ্থাৎ দক্ষিণ-পূব দিশত, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ ওচৰত, হে মহাদেৱী, গুহা-লিঙ্গ আছে, যি ‘নীলকণ্ঠ’ নামে প্ৰসিদ্ধ।”
Verse 2
विष्णुना पूजितं पूर्वं सर्व पातकनाशनम्
পূৰ্বতে বিষ্ণুৱে যাক পূজা কৰিছিল, সি সকলো পাপ-পাতক নাশ কৰে।
Verse 3
तत्र यः पूजयेद्भक्त्या तल्लिंगं पापमोचनम् । स पुत्रपशुमान्धीमान्मोदते पृथिवीतले
তাত যি ভক্তিৰে সেই পাপ-মোচন লিঙ্গক পূজা কৰে, সি পুত্ৰ আৰু পশুধনে সমৃদ্ধ, সুবুদ্ধিসম্পন্ন হৈ পৃথিৱীত আনন্দে বাস কৰে।
Verse 4
एवं तत्र महादेवि मार्कण्डेयेश सन्निधौ । ऋषीणामाश्रमा येऽत्र दृश्यन्तेऽद्यापि भामिनि
এইদৰে, হে মহাদেৱী, মাৰ্কণ্ডেয়েশৰ সন্নিধানত, হে দীপ্তিমতী, ইয়াত থকা ঋষিসকলৰ আশ্ৰম আজিও দেখা যায়।
Verse 5
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तत्र स्थितानि देवेशि मार्कण्डेयाश्रमांतिके
হে দেৱেশী, মাৰ্কণ্ডেয়ৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত তাত ঊর্ধ্বৰেতস ঋষিসকলৰ অষ্টাশী হাজাৰ জন বাস কৰে।
Verse 6
ऋषीणां च गुहास्तत्र सर्वा लिंगसमन्विताः । दृश्यन्ते पुण्यतपसां तदाश्रमनिवासिनाम्
আৰু তাত ঋষিসকলৰ গুহাসমূহ—সকলো শিৱ-লিঙ্গেৰে সমন্বিত—দেখা যায়; সেয়া পুণ্যতপস্বী, সেই আশ্ৰমবাসীসকলৰ।
Verse 7
तत्र यः स्थापयेल्लिंगं मार्कंडेशसमीपगम् । कुलानां शतमुद्धृत्य मोदते दिवि देववत्
তাত যি মাৰ্কণ্ডেশৰ ওচৰত শিৱ-লিঙ্গ স্থাপন কৰে, সি নিজৰ কুলৰ শত পুৰুষক উদ্ধাৰ কৰি দেৱতাৰ দৰে স্বৰ্গত আনন্দ কৰে।
Verse 8
सर्वे शिवमया लोकाः शिवे सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्माच्छिवं यजेद्विद्वान्य इच्छेच्छ्रियमात्मनः
সকলো লোক শিৱময়; শিৱতেই সকলো প্ৰতিষ্ঠিত। সেয়ে যি জ্ঞানী নিজৰ শ্ৰী-সমৃদ্ধি কামনা কৰে, তেওঁ শিৱক পূজা কৰা উচিত।
Verse 9
शिवभक्तो न यो राजा भक्तोऽन्येषु सुरेषु च । स्वपतिं युवती त्यक्त्वा रमतेऽन्येषु वै यथा
যি ৰজা শিৱভক্ত নহয়, কিন্তু আন আন দেৱতাত ভক্ত, সি তেনে যেনে এক যুৱতী নিজৰ স্বামী ত্যাগ কৰি আনৰ সৈতে ৰমণ কৰে।
Verse 10
ब्रह्मादयः सुराः सर्वे राजानश्च महर्द्धिकाः । मानवा मुनयश्चैव सर्वे लिंगं यजंति च
ব্ৰহ্মা আদি সকলো দেৱতা, মহাসমৃদ্ধ ৰজাসকল, মানুহ আৰু মুনিসকল—সকলোয়ে লিঙ্গক পূজা কৰে।
Verse 11
स्वनामकृतचिह्नानि लिंगानींद्रादिभिः क्रमात् । स्थापितानि यथा स्थाने मानवैरपि भूरिशः
ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলে ক্ৰমে নিজৰ নিজৰ নাম-চিহ্নযুক্ত লিঙ্গসমূহ যথাস্থানে স্থাপন কৰিলে; তদ্ৰূপ বহু মানুহেও বহুসংখ্যক স্থাপন কৰিলে।
Verse 12
स्थापनाद्ब्रह्महत्यां च भ्रूणहत्यां तथैव च । महापापानि चान्यानि निस्तीर्णाः शिवतेजसा
স্থাপনাৰ ফলত ব্ৰাহ্মণহত্যা আৰু ভ্ৰূণহত্যাৰ পাপ, লগতে আন আন মহাপাপো—শিৱৰ তেজেৰে পাৰ হৈ যায়।
Verse 13
वृत्रं हत्वा पुरा शक्रो माहेन्द्रं स्थाप्य शंकरम् । लिंगं च मुक्तपापौघस्ततोऽसौ त्रिदिवं गतः
পূৰ্বে বৃত্ৰক বধ কৰি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) শংকৰক মাহেন্দ্ৰ লিঙ্গৰূপে স্থাপন কৰিলে; পাপৰ প্ৰবল স্ৰোতৰ পৰা মুক্ত হৈ তেওঁ তাৰ পাছত ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গ)লৈ গ’ল।
Verse 14
स्थापयित्वा शिवं सूर्यो गंगासागरसंगमे । निरामयोऽभूत्सोमश्च प्रभासे पश्चिमोदधेः
গঙ্গা আৰু সাগৰৰ সংগমত সূৰ্যই শিৱক স্থাপন কৰিলে; তাতে সূৰ্য পূৰ্ণতা লাভ কৰিলে, আৰু সোম (চন্দ্ৰ)ও পশ্চিম সাগৰৰ প্ৰভাসত ৰোগমুক্ত হ’ল।
Verse 15
काश्यां चैव तथादित्यः सह्ये गरुडकाश्यपौ । प्रतिष्ठां परमां प्राप्तौ प्रतिष्ठाप्य जगत्पतिम्
তদ্ৰূপে কাশীত আদিত্য (সূৰ্য) জগত্পতিক স্থাপন কৰি পৰম পবিত্ৰতা লাভ কৰিলে; আৰু সহ্য পৰ্ব্বতত গৰুড় আৰু কশ্যপেও লোকনাথক প্ৰতিষ্ঠা কৰি সৰ্বোচ্চ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিলে।
Verse 16
ख्यातदोषा ह्यहिल्याऽपि भर्तृशप्ताऽभवत्तदा । स्थाप्येशानं पुनः स्त्रीत्वं लेभे पुत्रांस्तथोत्तमान्
অহল্যাও—যদিও তাইৰ দোষ খ্যাত আছিল—সেই সময়ত স্বামীৰ শাপত পতিত হৈছিল; কিন্তু ঈশান (শিৱ)ক স্থাপন কৰি পুনৰ নাৰীত্ব লাভ কৰিলে আৰু উত্তম পুত্ৰসন্তান পালে।
Verse 17
पश्यंत्यद्यापि याः स्नात्वा तत्राहिल्येश्वरं स्त्रियः । पुरुषाश्चापि तद्दोषैर्मुच्यन्ते नात्र संशयः
আজিও যিসকল স্ত্ৰী তাত স্নান কৰি অহিল্যেশ্বৰক দৰ্শন কৰে, সিহঁত তেনে দোষৰ পৰা মুক্ত হয়; পুৰুষসকলেও সেই কলংকৰ পৰা মুক্তি পায়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।
Verse 18
स्थापयित्वेश्वरं श्वेतशैले बलिविरोचनौ । उभावपि हि संजातावमरौ बलिनां वरौ
শ্বেতশৈলত ঈশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰি বলি আৰু বিৰোচন—উভয়েই—অমৰ হ’ল, বলৱানসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 19
रामेण रावणं हत्वा ससैन्यं त्रिदशेश्वरम् । स्थापितो विधिवद्भक्त्या तीरे नदनदीपतेः
ৰামে ৰাৱণক তাৰ সৈন্যসহ বধ কৰি, নদীনাথৰ তীৰত ভক্তিসহ বিধিপূৰ্বক ত্ৰিদশেশ্বৰক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 20
स्वायंभुवर्षिदैवादिलिंगहीना न भूः क्वचित व्या । पारान्सकलांस्त्यक्त्वा पूजयध्वं शिवं सदा । निकटा इव दृश्यंते कृतांतनगरोपगाः
হে দেবী, পৃথিৱীত ক’তো—স্বায়ম্ভুৱ, ঋষি বা দেৱলোকৰ অঞ্চলতো—লিঙ্গবিহীন ভূমি নাই। সকলো আন কাম ত্যাগ কৰি সদায় শিৱক পূজা কৰা; কিয়নো যিসকলে কৃতান্তৰ নগৰলৈ যায়, সিহঁত যেন ইতিমধ্যে ওচৰতেই দেখা যায়।
Verse 21
देवि किं बहुनोक्तेन वर्णितेन पुनः पुनः । प्रभासक्षेत्रसारं तु मार्कण्डेयाश्रमं प्रति
হে দেবী, বহুত ক’বলৈ কি প্ৰয়োজন, যি পুনঃ পুনঃ বৰ্ণিত? প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ সাৰ ত মাৰ্কণ্ডেয়ৰ আশ্ৰমৰ দিশতেই আছে।
Verse 219
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये मार्कण्डेयेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত “মাৰ্কণ্ডেয়েশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ অধ্যায়, অধ্যায় ২১৯, সমাপ্ত হ’ল।