Adhyaya 200

Verse 1

ईश्वर उवाच । एवं विध्वंसिते यज्ञे गतास्ते ब्राह्मणा गृहम् । अप्राप्तकामना देवि ये चान्ये तत्र वै गताः

ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে যজ্ঞ ধ্বংস হোৱাত সেই ব্ৰাহ্মণসকল নিজৰ ঘৰলৈ গ’ল; আৰু হে দেবী, তাত অহা আনসকলেও কামনা অপূৰ্ণ থাকি প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 2

हरोऽपि विगतामर्षः कैलासं पर्वतं गतः

হৰোও ক্ৰোধ নোহোৱা হৈ কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 3

एतस्मिन्नेव काले तु तारकोनाम दानवः । उत्पन्नः स महाबाहुर्देवानां बलदर्पहा

সেই একে সময়তে তাৰক নামৰ এজন অসুৰৰ জন্ম হৈছিল, যি মহাবাহু আছিল আৰু দেৱতাসকলৰ শক্তি আৰু অহংকাৰ নাশ কৰিছিল।

Verse 4

तेन इन्द्रादिकान्सर्वान्सुराञ्जित्वा महाहवे । स्वर्गः स्वैर्व्यापितो देवि ब्रह्मलोकं ततो गताः । ऊचुः सुरा दुःखयुक्ता ब्रह्माणं पर्वतात्मजे

হে দেৱী, পৰ্বতৰ জীয়ৰী! তেওঁ মহাযুদ্ধত ইন্দ্ৰ আদি সকলো দেৱতাক পৰাস্ত কৰি স্বৰ্গ দখল কৰিলে। তেতিয়া দুখী দেৱতাসকলে ব্ৰহ্মলোকলৈ গৈ ব্ৰহ্মাক ক’লে।

Verse 5

तारकेण सुरश्रेष्ठ स्वर्गान्निर्वासिता वयम् । स्वयमिन्द्रः समभवद्वसवोऽन्ये तथा कृताः

'হে দেৱশ্ৰেষ্ঠ! তাৰকৰ দ্বাৰা আমি স্বৰ্গৰ পৰা নিৰ্বাসিত হৈছো। তেওঁ নিজেই ইন্দ্ৰ হৈ পৰিছে আৰু অন্যান্য বসুসকলকো তেওঁৰ আজ্ঞাবহ কৰা হৈছে।'

Verse 6

रुद्राः साध्यास्तथा विश्वे अश्विनौ मरुतस्तथा । आदित्याश्च वधोपायं तस्माद्वद पितामह

'ৰুদ্ৰ, সাধ্য, বিশ্বদেৱ, অশ্বিনী কুমাৰ, মৰুত আৰু আদিত্যসকলো (পৰাজিত)। সেয়েহে, হে পিতামহ! তাক বধ কৰাৰ উপায় কওক।'

Verse 7

ब्रह्मोवाच । अवध्यः स तु सर्वेषां देवानामिति मे मतिः । ऋते तु शांकरं तेजो नान्येन विनिपात्यते । तस्माद्गच्छत भद्रं वो देवदेवं महेश्वरम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: 'মোৰ মতে, তেওঁ সকলো দেৱতাৰ বাবে অপৰাজেয়। কেৱল শংকৰৰ (শিৱৰ) তেজৰ বাহিৰে আন কোনেও তাক বধ কৰিব নোৱাৰে। সেয়েহে, তোমালোকৰ মঙ্গল হওক—তোমালোকে দেৱাদিদেৱ মহেশ্বৰৰ ওচৰলৈ যোৱা।'

Verse 8

तस्य भार्या मृता पूर्वं जाता हिमवतो गृहे । तस्यां च जायते पुत्रः स हनिष्यति तारकम् । तस्मात्प्रसादयध्वं वै तदर्थं शूलपाणिनम्

তেওঁৰ পত্নী পূৰ্বে মৃত্যুবৰণ কৰি হিমৱতৰ গৃহত পুনৰ জন্ম ল’লে। তাত এজন পুত্ৰ জন্মিব—সেই পুত্ৰে তাৰকক বধ কৰিব। সেয়েহে সেই উদ্দেশ্যতেই নিশ্চয় শূলপাণি প্ৰভু শিৱক প্ৰসন্ন কৰা।

Verse 9

ततो देवैः समादिष्टः कामदेवो वरानने । मृतभार्यं हरं गत्वा ततः पीडय सायकैः

তাৰ পাছত, হে সুন্দৰ-মুখী দেৱী, দেৱতাসকলৰ আদেশত কামদেৱে মৃত-পত্নীযুক্ত হৰ (শিৱ)ৰ ওচৰলৈ গৈ নিজৰ শৰ-বাণেৰে তেওঁক পীড়িত কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 10

अयं गच्छतु ते भ्राता वसंतश्च मनोहरः

এই মনোহৰ বসন্ত—তোমাৰ ভ্ৰাতা—তোমাৰ সৈতে যাওক।

Verse 11

स तथेति प्रतिज्ञाय कैलासं पर्वतं गतः । ततो दृष्ट्वा महादेवः कामदेवं धृतायुधम्

সেই ‘তথাই হ’ব’ বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰি কৈলাস পৰ্বতলৈ গ’ল। তাৰ পাছত মহাদেৱে অস্ত্ৰধাৰী কামদেৱক দেখিলে।

Verse 12

वसन्तसहितं देवि रुद्रोऽन्धकनिषूदनः । गंगाद्वारमनुप्राप्य अपश्यद्यावदग्रतः

হে দেৱী, বসন্তসহ ৰুদ্ৰ—অন্ধকনিষূদন—গঙ্গাদ্বাৰলৈ উপস্থিত হৈ আগত বসন্তক দেখিলে।

Verse 13

दत्तायुधं कामदेवं दुद्रुवे स भयात्पुनः । ततो वाराणसीं गत्वा नैमिषं पुष्करं तथा

অস্ত্ৰসহ কামদেৱক দেখি সি ভয়তে পুনৰ দৌৰি পলাই গ’ল। তাৰ পাছত সি বাৰাণসীলৈ গ’ল, নৈমিষাৰণ্যলৈ আৰু তদ্ৰূপে পুষ্কৰলৈও গ’ল।

Verse 14

श्रीकंठं रुद्रकोटिं च कुरुक्षेत्रं गयां तथा । ज्वालामार्गं प्रयागं च विशालामर्बुदं शुभम्

সি শ্ৰীকণ্ঠ আৰু ৰুদ্ৰকোটিলৈও গ’ল, কুৰুক্ষেত্ৰ আৰু গয়ালৈও গ’ল। জ্বালামাৰ্গ, প্ৰয়াগ, আৰু শুভ বিশালা আৰু অৰ্বুদলৈও গ’ল।

Verse 15

बहून्वर्षगणानेवं भ्रमन्स धरणीतले । कामदेवभयाद्देवि देवदेवो महेश्वरः

এইদৰে সি ধৰণীত বহু বহু বছৰ ধৰি ভ্ৰমি ফুৰিলে। হে দেবী, দেৱদেৱ মহেশ্বৰ কামদেৱৰ বাবে ভয়ংকৰ বুলি গণ্য হৈছিল।

Verse 16

अवैक्षत तदा कामं विस्फार्य नयनं तदा । तृतीयं देवदेवेशि देवदेवस्त्रिलोचनः

তেতিয়া ত্ৰিনয়ন দেৱদেৱে কামক চালে, আৰু চকু বিস্তাৰ কৰি মেলিলে। হে দেৱদেৱেশী, তেওঁ তৃতীয় নয়ন মুকলি কৰিলে।

Verse 17

तस्य तं वीक्षमाणस्य संजाताः पावकार्चिषः । ताभिः स धनुषा युक्तो भस्मसात्समपद्यत

তেওঁৰ দৃষ্টিত অগ্নিশিখা জ্বলি উঠিল। সেই শিখাই আঘাত কৰাত, ধনু ধৰি থকা অৱস্থাতেই সি ভস্মীভূত হ’ল।

Verse 18

तं दग्ध्वा भगवाञ्छंभुर्गत्वा रोषस्य निर्णयम् । निवासमकरोत्तत्र क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

তাক দগ্ধ কৰি ভগৱান শম্ভুৱে ক্ৰোধৰ সিদ্ধান্ত কৰি ল’লে আৰু শুভ প্ৰাভাস পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তাতেই নিজৰ নিবাস স্থাপন কৰিলে।

Verse 19

तस्मिन्दग्धे तदा कामे रतिः शोकपरायणा । विललाप सुदुःखार्ता पतिभक्तिपरायणा

সেইদৰে কাম দগ্ধ হোৱাত ৰতি শোকত নিমগ্ন হৈ, অতি দুখে পীড়িত, স্বামীভক্তিত পৰায়ণা হৈ বিলাপ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 20

हा नाथनाथ भोः स्वामिन्किं जहासि पतिव्रताम् । पतिव्रतां पतिप्राणां कस्मान्मां त्यजसि प्रभो

“হা নাথৰ নাথ! হে স্বামী, কিয় তুমি পতিব্ৰতাক ত্যাগ কৰিছা? যাৰ প্ৰাণেই পতি, সেই মোক কিয় ত্যাগ কৰিছা, প্ৰভো?”

Verse 21

एवं विलपतीं तां तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं रुद विशालाक्षि पुनरेव पतिस्तव

এনেদৰে বিলাপ কৰা তেনেকুৱা সময়তে অশৰীৰী বাণীয়ে ক’লে— “হে বিশালনয়না, কান্দ নকৰিবা; তোমাৰ পতি পুনৰ উভতি আহিব।”

Verse 22

प्रसादाद्देवदेवस्य उच्छ्वास्यति शिवस्य तु । एतां वाचं रतिः श्रुत्वा ततः स्वस्था बभूव ह

“দেৱদেৱ শিৱৰ প্ৰসাদে তেওঁ পুনৰ জীৱিত হ’ব।” এই বাক্য শুনি ৰতি তেতিয়া শান্ত আৰু স্থিৰ হ’ল।

Verse 23

ततो देवाः शिवं नत्वा प्रार्थयामासुरीश्वरि । कलत्रसंग्रहं देव कुरु कार्यार्थसंग्रहे

তেতিয়া দেৱসকলে শিৱক নমস্কাৰ কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰিলে: “হে ঈশ্বৰ, জগতৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে তেওঁৰ পত্নী আৰু গৃহস্থ-ব্যৱস্থা পুনৰ স্থাপন কৰক।”

Verse 24

एष कामस्त्वया दग्धः क्रोधेन महता स्वयम् । विना तेन विभो नष्टा सृष्टिर्वै धरणीतले

“এই কামদেৱক আপুনি নিজেই মহা ক্ৰোধে দগ্ধ কৰিলে। হে বিভু, তেওঁৰ অবিহনে ধৰণীতলত সৃষ্টিয়ে নিশ্চয় বিনাশৰ মুখ দেখে।”

Verse 25

भगवानुवाच । एष कामो मया दग्धः क्रोधेन सुरसत्तमाः । तस्मादनंग एवैष प्रजासु प्रचरिष्यति । तद्वीर्यस्तत्प्रभावश्च विना देहं भविष्यति

ভগৱানে ক’লে: “হে সুৰসত্তমসকল, মই ক্ৰোধে এই কামক দগ্ধ কৰিছোঁ। সেয়ে ই অনঙ্গ—দেহবিহীন—হৈ প্ৰজাসকলৰ মাজত বিচৰণ কৰিব; ইয়াৰ বীৰ্য আৰু প্ৰভাৱ দেহ নথকাকৈয়ে থাকিব।”

Verse 26

देवा ऊचुः । भगवन्कुरु पूर्वं त्वं संस्मरस्व रतीश्वरम् । हिताय सर्व लोकानां यथा नः प्रत्ययो भवेत्

দেৱসকলে ক’লে: “হে ভগৱন, প্ৰথমে এই কৰ—ৰতিৰ ঈশ্বৰ কামদেৱক স্মৰণ কৰি পুনৰ স্থাপন কৰক, সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ বাবে, যাতে আমাৰ নিশ্চিত বিশ্বাস জন্মে।”

Verse 27

ततः स स्मृतवान्कामं स्वयं देवो महेश्वरः । ततस्तच्छाश्वतं लिंगं समुत्तस्थौ महीतले

তেতিয়া মহেশ্বৰ দেৱে নিজেই কামক স্মৰণ কৰিলে; তাৰ পাছত সেই শাশ্বত লিঙ্গ ধৰণীৰ পৃষ্ঠত উদ্ভাসিত হৈ উঠিল।

Verse 28

कृतस्मरः पुनस्तत्र अनंगो बलवांस्तथा । तेनोढा शैलजा तेन शंकरेण महात्मना

তাত কামদেৱ পুনৰ ‘কৃতস্মৰ’ হ’ল—অনঙ্গ হৈও বলৱান; আৰু সেই মহাত্মা শংকৰে শৈলজা (পাৰ্বতী)ক বিবাহ কৰিলে।

Verse 29

जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठस्तारको येन सूदितः । पतितेनैव लिंगेन यस्माच्चैव कृतस्मरः

এই পৱিত্ৰ ঘটনাৰ পৰা স্কন্দ জন্মিল—দেৱসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—যিজনে তাৰকাক বধ কৰিলে। আৰু লিঙ্গ পতিত হোৱাতেই কামৰ স্মৃতি-পৰাক্ৰম পুনৰ জাগ্ৰত হ’ল, সেয়ে এই স্থান ‘কৃতস্মৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 30

तस्मात्कृतस्मरो लोके कीर्त्यते स महीतले । तं दृष्ट्वा न जडो नांधो नासुखी न च दुर्भगः । जायते तु कदा मर्त्यो न दरिद्रो न रोगवान्

সেয়ে সি লোকত আৰু এই পৃথিৱীত ‘কৃতস্মৰ’ নামে কীৰ্তিত। সেই পৱিত্ৰ স্থান দৰ্শন কৰিলে কোনো মৰ্ত্য কেতিয়াও মূঢ়বুদ্ধি, অন্ধ, দুখী বা অভাগা হৈ জন্ম নলয়; নাহে দৰিদ্ৰ, নাহে ৰোগী হৈ জন্মে।

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । दग्धो यथा स्मरः पूर्वं पुनर्वीर्यान्वितः स्थितः

এইদৰে তুমি যি মোক সুধিছিলা, সেয়া সকলো মই ক’লোঁ—যেনেকৈ আগতে দগ্ধ হোৱা স্মৰ (কাম) পুনৰ শক্তিসম্পন্ন হৈ স্থিৰভাৱে অৱস্থিত হ’ল।

Verse 32

ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं कुण्डं दक्षिणेन कृतस्मरात् । कामकुंडेति वै नाम यत्रोद्भूतः पुनः स्मरः

ঈশ্বৰে ক’লে: তাতেই কৃতস্মৰৰ দক্ষিণে এটা পৱিত্ৰ কুণ্ড আছে। তাৰ নাম নিশ্চয় ‘কামকুণ্ড’, য’ত স্মৰ (কাম) পুনৰ উদ্ভূত হৈছিল।

Verse 33

अनंगरूपी देव्यत्र स्नानाद्वै रूपवान्भवेत् । इक्षवस्तत्र वै देयाः सुवर्णं गास्तथैव च । वस्त्राणि चैव विधिवद्ब्राह्मणे वेदपारगे

হে দেৱী অনঙ্গৰূপী! ইয়াত স্নান কৰিলে নিশ্চয়েই মানুহ ৰূপে-গুণে সুন্দৰ হয়। তাত দানস্বৰূপে ইক্ষু (কুঁহিয়াৰ), সোণ আৰু গাই দিয়া উচিত; আৰু বেদপাৰগ ব্ৰাহ্মণক বিধিমতে বস্ত্ৰো অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 200

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “কামকুণ্ডমাহাত্ম্য বৰ্ণন” নামক দ্বিশততম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।