Adhyaya 198
ঈশ্বৰে মহাদেৱীৰ সৈতে সংলাপত মহাপ্ৰভাস নামৰ এক পৰম পৱিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ কথা কয়। ই জলপ্ৰভাসৰ দক্ষিণে অৱস্থিত আৰু যমৰ পথ ৰোধ কৰা—অৰ্থাৎ ৰক্ষাকাৰী আৰু মোক্ষদায়ক—বুলি বৰ্ণিত। ত্ৰেতাযুগত ইয়াত দিৱ্য তেজোময় ‘স্পৰ্শ-লিঙ্গ’ৰ স্মৰণ আছে; তাৰ স্পৰ্শমাত্ৰে মুক্তি লাভ হয় বুলি কোৱা হয়। পিছত ভয়াকুল ইন্দ্ৰ আহি বজ্ৰসদৃশ আৱৰণ/অৱৰোধেৰে লিঙ্গ ঢাকি বা দমন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতেই অনিয়ন্ত্ৰিত উষ্মা-তেজ উদ্গত হৈ জ্বালাগ্ৰযুক্ত বিশাল লিঙ্গৰূপে বিস্তাৰিত হয় আৰু ধোঁৱা-অগ্নিয়ে ত্ৰিলোকক অস্থিৰ কৰে। দেৱতা আৰু বেদজ্ঞ ঋষিসকলে শশিশেখৰ শিৱক স্তৱ কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰে—এই স্বদাহক তেজ সংযত হওক, যাতে সৃষ্টি প্ৰলয়ত নপৰে। তেতিয়া তেজ পাঁচ ধাৰাত বিভক্ত হৈ পৃথিৱী ভেদি পঞ্চপ্ৰভাস ৰূপে প্ৰকাশ পায়; নিৰ্গমন পথত শিলাদ্বাৰ স্থাপন কৰি ফাট বন্ধ কৰাত ধোঁৱা শান্ত হয়, লোকসমূহ স্থিৰ হয়, আৰু তেজ তাতেই সীমাবদ্ধ থাকে। শিৱৰ প্ৰেৰণা মতে দেৱতাসকলে তাত লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰে; সেই স্থান মহাপ্ৰভাস নামে খ্যাত হয়। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—বিভিন্ন ফুলেৰে ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে অক্ষয় পৰম পদ লাভ হয়; কেৱল দৰ্শনে পাপনাশ আৰু ইষ্টসিদ্ধি হয়। দানত—নিয়মশীল ব্ৰাহ্মণক স্বৰ্ণদান আৰু বিধিপূৰ্বক দ্বিজক গোধন—জন্মফল দিয়ে আৰু ৰাজসূয়-অশ্বমেধ যজ্ঞসম পুণ্য প্ৰদান কৰে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महाप्रभासमुत्तमम् । जलप्रभासतो याम्ये यममार्गविघातकम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, জলপ্ৰভাসৰ দক্ষিণে অৱস্থিত সৰ্বোত্তম মহাপ্ৰভাসলৈ যোৱা উচিত—সেই তীৰ্থে যমৰ পথ বাধা দিয়ে (মৃত্যুভয় অতিক্ৰম কৰায়)।
Verse 2
शृणु तस्यैव माहात्म्यं यथा जातं धरातले
এতিয়া সেই তীৰ্থৰেই মাহাত্ম্য শুনা, যিদৰে ই ধৰাতলত উদ্ভৱ হৈছিল।
Verse 3
पूर्वं त्रेतायुगे देवि स्पर्शलिंगं तु तत्स्मृतम् । दिव्यं तेजोमयं नृणां स्पर्शनान्मुक्तिदायकम्
পূৰ্বে ত্ৰেতাযুগত, হে দেবী, ই ‘স্পৰ্শলিঙ্গ’ নামে স্মৃত আছিল—দিব্য তেজোময় লিঙ্গ, যাৰ স্পৰ্শমাত্ৰে নৰলোকক মুক্তি দান কৰে।
Verse 4
अथ काले च कस्मिंश्चिद्वज्रिणाच्छादितं प्रिये । इन्द्रेणागत्य वसुधां भयाक्रांतेन सुन्दरि
তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত, হে প্ৰিয়ে, বজ্ৰধাৰীয়ে তাক আচ্ছাদিত কৰিলে। হে সুন্দৰি, ভয়ে আক্রান্ত ইন্দ্ৰে পৃথিৱীত আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 5
उष्मा तदुद्भवो देवि निर्गच्छन्नवरोधितः । दशकोटिप्रविस्तीर्णं ज्वालाग्रं लिंगरूपधृक्
হে দেবী, তাৰ পৰা উদ্ভূত উষ্মা বাধাহীনভাবে বাহিৰলৈ ওলাই আহিল; লিঙ্গৰূপ ধাৰণ কৰা জ্বালাৰ শিখা দশ কোটি পৰ্যন্ত বিস্তৃত হ’ল।
Verse 6
प्रभासक्षेत्रमास्थाय भित्त्वाऽविर्भावमास्थितम् । वज्रेण रुंधिते देवि भित्त्वा चैव वसुंधराम्
প্ৰভাসক্ষেত্ৰত আশ্ৰয় লৈ ই ভেদ কৰি প্ৰকাশিত হ’ল। হে দেবী, বজ্ৰে ৰুদ্ধ হ’লেও ই পুনৰ ভেদ কৰি পৃথিৱীকো চিৰি বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।
Verse 7
धूमसंघैः समेतं तु व्यापयामास तज्जगत् । ततस्त्रैलोक्यमखिलं ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्
ধোঁৱাৰ ঘন গুচ্ছৰ সৈতে মিলি সি সেই জগতখন সৰ্বত্ৰ বিয়পি গ’ল; তাৰ পাছত জ্বালাই ত্ৰিলোকৰ সমগ্ৰ বিশ্বক ব্যাকুল কৰি তুলিলে।
Verse 8
ततः सुरगणाः सर्व ऋषयो वेदपारगाः । अस्तुवन्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः शशिशेखरम्
তেতিয়া সকলো দেৱগণ আৰু বেদপাৰগ ঋষিসকল একেলগে, বেদোক্ত নানাবিধ সূক্তৰে শশিশেখৰ (চন্দ্ৰশিখৰধাৰী শিৱ)ক স্তৱন কৰিলে।
Verse 9
संहरस्व सुरश्रेष्ठ तेजः स्वदहनात्मकम् त्रै । लोक्यं व्याकुलीभूतमेवं सर्वं चराचरम् । न यावत्प्रलयं याति तावद्रक्ष सुरेश्वर
“হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! স্বদহন-অগ্নিস্বৰূপ তোমাৰ সেই দাহক তেজ সংহাৰ কৰা। ত্ৰিলোক—চৰাচৰ সকলো—ব্যাকুল হৈ পৰিছে। হে সুৰেশ্বৰ! প্ৰলয়লৈ ধাৱিত হোৱাৰ আগতেই আমাক ৰক্ষা কৰা।”
Verse 10
ईश्वर उवाच । एवमाभाषमाणेषु त्रिदिवेषु सुरेश्वरि । तत्तेजः पञ्चधाविष्टं व्याप्याशेषं जगत्त्रयम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “যেতিয়া স্বৰ্গলোকত দেৱসকলে এইদৰে নিবেদন কৰি আছিল, তেতিয়া সেই তেজ পঞ্চধা ৰূপে প্ৰকাশ পাই, অবশিষ্ট নথকা কৈ সমগ্ৰ জগত্ত্রয় বিয়পি গ’ল।”
Verse 11
पञ्चप्रभासरूपेण भित्त्वा तत्र वसुन्धराम् । येन मार्गेण निष्क्रान्तं तन्मार्गे च महन्महः
পঞ্চপ্ৰভাসৰূপ ধাৰণ কৰি সি তাত বসুন্ধৰাক ভেদ কৰিলে; আৰু যি পথেৰে সি নিষ্ক্ৰান্ত হৈছিল, সেই পথতেই মহৎ মহঃ স্থিত হৈ ৰ’ল।
Verse 12
तत्र तैः स्थापितं द्वारं सुप्रदेशेऽश्मजं प्रिये । पिहितेऽथ च रंध्रेऽस्मिन्धूमो नाशमुपेयिवान्
তাত, হে প্ৰিয়ে, সুপ্ৰদেশত তেওঁলোকে শিলাৰে গঢ়া এটা দুৱাৰ স্থাপন কৰিলে। আৰু যেতিয়া এই ৰন্ধ্ৰটো বন্ধ কৰা হ’ল, তেতিয়া ধোঁৱাও নিঃশেষ হৈ গ’ল।
Verse 13
स्वस्थाश्चैवाभवंल्लोकास्तेजस्तत्रैव संस्थितम् । एवं मया प्रेरितास्ते लिंगं तत्र समादधुः
আৰু লোকসমূহ পুনৰ শান্ত হ’ল, আৰু সেই তেজ তাতেই স্থিৰ হৈ থাকিল। এইদৰে মোৰ প্ৰেৰণা পাই তেওঁলোকে সেই ঠাইতে লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 14
तन्महस्तत्र देवेशि विश्राममकरोत्तदा । ततो महाप्रभासेति कीर्त्यते देवदानवैः
হে দেৱেশি, সেই মহাতেজ তেতিয়া তাতেই বিশ্ৰাম ল’লে। সেয়ে দেৱ আৰু দানৱসকলে একে “মহাপ্ৰভাস” বুলি কীৰ্তন কৰে।
Verse 15
यस्तं पूजयते भक्त्या लिंगं पुष्पैः पृथग्विधैः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्
যি কোনো ভক্তিভাৱে সেই লিঙ্গক নানা প্ৰকাৰ ফুলেৰে পূজা কৰে, সি জৰা-মৰণবিহীন পৰম স্থান লাভ কৰে।
Verse 16
दृष्टेन तेन देवेशि मुच्यते पातकैर्नरः । लभते वाञ्छितान्कामान्मनसा चेप्सितान्प्रिये
হে দেৱেশি, তাৰ দৰ্শন মাত্ৰে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়। আৰু হে প্ৰিয়ে, সি মনত কামনা কৰা ইচ্ছিত কামসমূহো লাভ কৰে।
Verse 17
हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे शंसितव्रते । गोदानं विधिवत्तत्र देयं चैव द्विजन्मने
তাত প্ৰশংসিত ব্ৰতত নিষ্ঠ ব্ৰাহ্মণক সোণ দান কৰিব লাগে; আৰু তাতেই বিধি অনুসাৰে গোধন কৰি দ্বিজজনক দান দিব লাগে।
Verse 18
एवं कृत्वा महादेवि लभते जन्मनः फलम् । राजसूयाश्वमेधानां प्राप्नुयात्फलमूर्जितम्
হে মহাদেৱী, এইদৰে কৰিলে মানুহ-জন্মৰ সত্য ফল লাভ হয়, আৰু ৰাজসূয় আৰু অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান শক্তিশালী পুণ্যফল প্ৰাপ্ত হয়।
Verse 198
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमप्रभासक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टानवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ বিভাগত ‘পঞ্চম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ বৰ্ণনা’ শীৰ্ষক একশ আঠানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।