Adhyaya 187

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सर्वकामफलप्रदम् । प्रभासपंचकं पुण्यमाद्यं तत्र व्यवस्थितम्

ঈশ্বৰ ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, সকলো কামনাৰ ফল দানকাৰী, তাত অৱস্থিত অতি প্ৰধান পুণ্য প্ৰভাস-পঞ্চকলৈ গমন কৰা উচিত।

Verse 2

तस्यैव पश्चिमे भागे प्रभास इति चोच्यते । वृद्धप्रभासश्च ततो दक्षिणे नातिदूरतः

তাৰেই পশ্চিম ভাগত “প্ৰভাস” বুলি কোৱা স্থান আছে; আৰু তাৰ দক্ষিণে, বেছি দূৰ নহয়, “বৃদ্ধ-প্ৰভাস” অৱস্থিত।

Verse 3

जल प्रभासश्च ततो दक्षिणेन वरानने । कृतस्मरप्रभासश्च श्मशानं यत्र भैरवम्

হে সুমুখী! তাৰো দক্ষিণে আছে জল-প্ৰভাস; আৰু কৃতস্মৰা-প্ৰভাসো আছে—য’ত ভৈৰৱৰ পবিত্ৰ শ্মশান-তীৰ্থ অৱস্থিত।

Verse 4

एवं पंचप्रभासान्यः पश्येद्भक्तया समन्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

এইদৰে ভক্তিসহ পঞ্চ প্ৰভাসৰ দৰ্শন কৰা যি কোনো ব্যক্তি, সি জৰা-মৰণবর্জিত পৰম ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 5

न निवर्तति यत्प्राप्य दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । प्रभासं प्रथमं तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ইয়াক লাভ কৰিলে পুনৰ নিবৃত্তি নাই; ত্ৰিদশ (দেৱতা) সকলৰ বাবেও ই দুষ্প্ৰাপ্য। প্ৰভাস ত্ৰিলোকত বিশ্ৰুত, সৰ্বপ্ৰথম তীৰ্থ।

Verse 6

देवानामपि दुष्प्राप्यं महापातकनाशनम् । प्रभासे त्वेकरात्रेण अमावास्यां कृतोदकः

দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য, তথাপি ই মহাপাতক নাশ কৰে। প্ৰভাসত অমাৱস্যাত এক ৰাতি থাকি যি উদক-ক্ৰিয়া (স্নান) কৰে, সি সেই ফল লাভ কৰে।

Verse 7

मुच्यते पातकैः सर्वैः शिवलोकं स गच्छति । सप्तजन्मकृतं पापं गंगासागरसंगमे

সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু শিৱলোকলৈ গমন কৰে। গঙ্গা-সাগৰ সঙ্গম সম্বন্ধে যেন কোৱা হয়—সপ্ত জন্মত সঞ্চিত পাপ…

Verse 8

जन्मनां च सहस्रेण यत्पापं कुरुते नरः । स्नानादेवास्य नश्येत सागरे लवणांभसि

সহস্ৰ জন্মত মানুহে যি পাপ কৰে, লৱণজলযুক্ত সাগৰত কেৱল স্নান কৰিলেই সেই পাপ নাশ হয়।

Verse 9

चतुर्दश्याममावास्यां पञ्चदश्यां विशेषतः । अहोरात्रोषितो भूत्वा ब्राह्मणान्भोज्य शक्तितः

চতুৰ্দশী, অমাৱস্যা আৰু বিশেষকৈ পঞ্চদশীত—এদিন-এৰাতি অৱস্থান কৰি—নিজ শক্তি অনুসাৰে ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব লাগে।

Verse 10

दत्त्वा गां कांचनं तेभ्यः शिवः प्रीतो भवत्विति । एवं कृत्वा नरो देवि कुलानां तारयेच्छतम्

তেওঁলোকক গাই আৰু সোণ দান কৰি (এইদৰে প্ৰাৰ্থনা কৰিব), ‘শিৱ প্ৰসন্ন হওক।’ এইদৰে কৰিলে, হে দেৱী, মানুহে নিজৰ বংশৰ শত পুৰুষক উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 11

देव्युवाच । प्रभासपंचकं ह्येतद्यत्त्वया परिकीर्तितम् । कथमत्र समुद्भूतमेतन्मे कौतुकं महत्

দেৱীয়ে ক’লে: “আপুনি যি ‘প্ৰভাস-পঞ্চক’ বৰ্ণনা কৰিলে, ই ইয়াত কেনেকৈ উদ্ভৱ হ’ল? ই মোৰ বাবে মহা আশ্চৰ্য।”

Verse 12

एक एव श्रुतोऽस्माभिः प्रभासस्तीर्थवासितः । प्रभासाः पंच देवेश यत्त्वया परिकीर्तिताः

“আমি কেৱল এটা প্ৰভাসকেই তীৰ্থৰূপে প্ৰসিদ্ধ বুলি শুনিছোঁ। কিন্তু, হে দেৱেশ, আপুনি পঞ্চ প্ৰভাসৰ কথা ঘোষণা কৰিলে।”

Verse 13

एतन्मे संशयं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

হে প্ৰভু, মোৰ এই সমগ্ৰ সংশয়টো যথাযথভাৱে আৰু সম্পূৰ্ণকৈ কৃপা কৰি বৰ্ণনা কৰক।

Verse 14

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या प्राप्नोति परमां गतिम्

ঈশ্বৰে ক’লে: হে দেবী, শুনা; মই পাপ-নাশিনী পবিত্ৰ কথা ক’ম, যি ভক্তিৰে শুনিলে মানুহে পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 15

पुरा महेश्वरो देवश्चचार वसुधामिमाम् । दिव्यरूपधरः कान्तो दिग्वासाः स यदृच्छया

পূৰ্বকালে মহেশ্বৰ দেৱ এই পৃথিৱীত বিচৰণ কৰিছিল—দিব্য ৰূপ ধৰি দীপ্তিমান, দিগম্বৰ (নগ্ন), স্বেচ্ছায়।

Verse 16

एवं च रममाणस्तु ऋषीणामाश्रमं महत् । जगाम कौतुकाविष्टो भिक्षार्थं दारुके वने

এইদৰে ক্ৰীড়া কৰি থাকোঁতে, কৌতূহলে আৱিষ্ট হৈ, দাৰুক বনত ভিক্ষাৰ্থে ঋষিসকলৰ মহান আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 17

भ्रममाणस्य तस्याथ दृष्ट्वा रूपमनुत्तमम् । ता नार्यः कामसंतप्ता बभूवुर्व्यथितेन्द्रियाः

তাৰ ভ্ৰমণকালত অনুত্তম ৰূপ দেখি, সেই নাৰীসকল কামত দগ্ধ হৈ ইন্দ্ৰিয়সমূহত অন্তৰে ব্যাকুল হ’ল।

Verse 18

सानुरागास्ततः सर्वा अनुगच्छंति तं सदा । समालिंगंति ताः काश्चित्काश्च वीक्षंति रागतः

তাৰ পাছত অনুৰাগে ভৰা সকলোয়ে সদায় তেওঁক অনুসৰণ কৰি থাকিল; কিছুমানে আলিঙ্গন কৰিলে, আৰু কিছুমানে ৰাগ-আসক্তিৰে চাহি থাকিল।

Verse 19

प्रार्थयंति तथा चान्याः परित्यज्य गृहान्स्वकान्

আৰু আন কিছুমানে নিজৰ ঘৰ-গৃহ ত্যাগ কৰি তেওঁকো প্ৰাৰ্থনা-অনুনয় কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 20

एवं तासां स्वरूपं ते दृष्ट्वा सर्वे महर्षयः । कोपेन महता युक्ताः शेपुस्तं वृषभध्वजम्

তেওঁলোকৰ সেই অৱস্থা দেখি সকলো মহর্ষি তীব্ৰ ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হৈ বৃষভধ্বজ প্ৰভুক শাপ দিলে।

Verse 21

यस्मात्त्वं नग्नतामेत्य आश्रमेऽस्मिन्ममागतः । मोहयानः स्त्रियोऽस्माकं लज्जां नैवं करोषि च । तस्मात्ते पतताल्लिंगं सद्य एव वृषध्वज

“যিহেতু তুমি নগ্ন অৱস্থাত মোৰ এই আশ্ৰমলৈ আহি আমাৰ স্ত্ৰীসকলক মোহিত কৰিছা আৰু লজ্জা-মৰ্যাদা নৰাখা; সেয়ে, হে বৃষধ্বজ, তোমাৰ লিঙ্গ এইমুহূর্ততে পতিত হওক!”

Verse 22

ततस्तत्पतितं लिंगं तत्क्षणाच्छंकरस्य च । तस्मिन्प्रपतिते भूमौ प्राकंपत वसुंधरा

তেতিয়াই সেই মুহূর্ততে শংকৰৰ লিঙ্গ পতিত হ’ল; আৰু সেয়া ভূমিত পৰি যেতিয়া লাগিল, তেতিয়া বসুন্ধৰা ভয়ংকৰভাৱে কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 23

क्षुभिताः सागराः सर्वे मर्यादा विजहुस्तदा । शीर्णानि गिरिशृंगाणि त्रस्ताः सर्वे दिवौकसः

সকলো সাগৰ ক্ষুব্ধ হৈ উঠিল আৰু তেতিয়া নিজৰ সীমা-মৰ্যাদা ত্যাগ কৰিলে। পৰ্বতৰ শিখৰসমূহ ভাঙি পৰিল, আৰু সকলো দিৱৌকস ভয়ত আতংকিত হ’ল।

Verse 24

ततो देवाः सगन्धर्वाः समहोरगकिन्नराः । ऊचुः पितामहं गत्वा किमेतत्कारणं विभो

তেতিয়া দেৱতাসকল গন্ধৰ্ব, মহোৰগ (মহানাগ) আৰু কিন্নৰসকলৰ সৈতে পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে— “হে প্ৰভু, ইয়াৰ কাৰণ কি?”

Verse 25

सागराः क्षुभिता येन प्लावयंति वसुंधराम् । शीर्यंते गिरिशृङ्गाणि कंपते च वसुंधरा

“যি কাৰণত এই ঘটনা ঘটিল, সেই কাৰণেই সাগৰসমূহ ক্ষুব্ধ হৈ পৃথিৱী প্লাৱিত কৰিছে। পৰ্বতৰ শিখৰ ভাঙি পৰিছে আৰু পৃথিৱী নিজেই কঁপিছে।”

Verse 26

चिह्नानि लोकनाशाय दृश्यन्ते दारुणानि च । तेषां तद्वचन श्रुत्वा ब्रह्मलोके पितामहः

“লোকনাশৰ বাবে ভয়ংকৰ চিহ্নসমূহ দেখা দিছে।” তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি ব্ৰহ্মলোকে পিতামহ ব্ৰহ্মা…

Verse 27

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं वाक्यमेतदुवाच ह । शिवलिंगं निपतितं पृथिव्यां सुरसत्तमाः

দীৰ্ঘ সময় ধ্যান কৰি তেওঁ এই বাক্য ক’লে— “হে সুৰশ্ৰেষ্ঠসকল, পৃথিৱীত এটা শিৱলিঙ্গ পতিত হৈছে।”

Verse 28

शापेन ऋषिमुख्यानां भार्गवाणां महात्मनाम् । तस्मिन्निपतिते भूमौ त्रैलोक्यं सचराचरम्

মুখ্য ঋষিসকল—মহাত্মা ভাৰ্গৱসকলৰ শাপৰ ফলত, যেতিয়া সেয়া পৃথিৱীত পতিত হ’ল, তেতিয়া চল-অচলসহ ত্ৰিলোক এই অৱস্থালৈ নিক্ষিপ্ত হ’ল।

Verse 29

एतदवस्थतां प्राप्तं तस्मात्तत्रैव गम्यताम् । विष्णुना सह गीर्वाणास्तथा नीतिर्विधीयताम्

এই অৱস্থাই উদ্ভৱ হৈছে; সেয়ে আমি তৎক্ষণাৎ তাতেই যাম। হে দেৱগণ, বিষ্ণুৰ সৈতে একেলগে উপযুক্ত নীতি আৰু কৰণীয় নিৰ্ণয় কৰা হওক।

Verse 30

ततः क्षीरोदधिं जग्मुर्ब्रह्माद्यास्त्रिदिवौकसः । यत्र शेते चतुर्बाहुर्योगनिद्रां च संगतः

তেতিয়া ব্ৰহ্মা আদি ত্ৰিদিৱবাসীসকল ক্ষীৰসাগৰলৈ গ’ল, য’ত চতুৰ্ভুজ প্ৰভু যোগনিদ্ৰাত লীন হৈ শয়ন কৰি আছে।

Verse 31

तस्मै सर्वं समाचख्युस्तेनैव सहितास्ततः । जग्मुर्यत्र महादेवो लिंगेन रहितो विभुः

তেওঁলোকে বিষ্ণুক সকলো কথা বিস্তাৰে জনালে। তাৰ পাছত তেওঁৰ সৈতে একেলগে তেওঁলোকে সেই ঠাইলৈ গ’ল, য’ত সর্বশক্তিমান মহাদেৱ লিঙ্গবিহীন আছিল।

Verse 32

ऊचुः समाहिताः सर्वे प्रणिपत्य दिवौकसः

তেতিয়া সকলো দিৱৌকস একাগ্ৰচিত্তে সমাহিত হৈ প্ৰণিপাত কৰি ক’লে।

Verse 33

लिंगमुत्क्षिप्यतामेतद्यत्क्षितौ पतितं विभो । एते महार्णवाः सर्वे प्लावयंति वसुंधराम्

তেওঁলোকে ক’লে: “হে প্ৰভু! ভূমিত পতিত এই লিঙ্গখন উঠাই দিয়া হওক। কিয়নো এই সকলো মহাসাগৰে পৃথিৱীক প্লাৱিত কৰি তুলিছে।”

Verse 34

भगवानुवाच । ऋषिभिः पातितं ह्येतन्मम लिंगं सुरेश्वराः । न तु शक्यो मया कर्तुं बाधस्तेषां महात्मनाम्

ভগৱানে ক’লে: “হে দেৱলোকৰ অধিপতিসকল, মোৰ এই লিঙ্গ ঋষিসকলেই পতিত কৰিছে। তথাপি সেই মহাত্মা মুনিসকলৰ ইচ্ছা আৰু শক্তিক মই বাধা দিব নোৱাৰোঁ।”

Verse 35

शापो हि भार्गवेन्द्राणामतो मे श्रूयतां वचः । पूजयध्वं सुराः सर्वे ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः

“ভাৰ্গৱশ্ৰেষ্ঠসকলৰ শাপ ফলপ্ৰদ; সেয়ে মোৰ বাক্য শুনা। হে দেৱসকল, ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৰ নেতৃত্বত তোমালোক সকলোৱে এই লিঙ্গৰ পূজা কৰা।”

Verse 36

लिंगमेतत्ततः सर्वे सर्वं लिप्सथ सत्तमाः । प्रकृतिं सागराः सर्वे यास्यंति गिरयस्तथा

“সেয়ে, হে উত্তমসকল, এই লিঙ্গকেই সন্মান কৰি সকলো মঙ্গল লাভ কৰা। তেতিয়া সকলো সাগৰ নিজৰ স্বাভাৱিক সীমালৈ ঘূৰি যাব, আৰু পৰ্বতসমূহো নিজ নিজ অৱস্থালৈ প্ৰত্যাবর্তন কৰিব।”

Verse 37

एतत्पुण्यतमे क्षेत्रे धृत्वा सर्वे समाहिताः । अथोद्धृत्य सुराः सर्वे प्रभासं क्षेत्रमागताः

সেই অতি-পুণ্যময় ক্ষেত্ৰত তাক স্থাপন কৰি সকলোৱে একাগ্ৰচিত্ত হ’ল। তাৰ পাছত সকলো দেৱতাই তাক উঠাই লৈ প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহিল।

Verse 38

तत्रैव निदधुः सर्वे ततः पूजां प्रचक्रिरे । ब्रह्मणा पूजितं लिंगं विष्णुना प्रभविष्णुना

তাতেই সকলোৱে তাক স্থাপন কৰিলে, তাৰ পাছত পূজা আৰম্ভ কৰিলে। সেই লিঙ্গক ব্ৰহ্মাই পূজিলে, আৰু প্ৰভাৱশালী মহাবিষ্ণু—ভগৱান বিষ্ণুৱেও পূজিলে।

Verse 39

शक्रेणाथ कुबेरेण यमेन वरुणेन च । ऊचुश्चैव ततो देवा लिंगं संपूज्य भक्तितः

তাৰ পাছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ), কুবেৰ, যম আৰু বৰুণসহ দেৱতাসকলে ভক্তিভাৱে লিঙ্গক সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি এইদৰে ক’লে।

Verse 40

अद्यप्रभृति रुद्रस्य लिंगं संपूज्य भक्तितः । भविष्यामो न संदेहस्तथा पितृगणाश्च ये

“আজিৰ পৰা ৰুদ্ৰৰ লিঙ্গ ভক্তিভাৱে পূজা কৰি আমি নিশ্চয়েই সমৃদ্ধ হ’ম; তাত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু পিতৃগণৰ সমূহো তেনেদৰেই।”

Verse 41

य एनं पूजयिष्यंति भक्तियुक्ताश्च मानवाः । यास्यंति ते सुरावासं सशरीरा नरोत्तमाः

“যিসকল মানুহ ভক্তিযুক্ত হৈ এই (লিঙ্গ) পূজা কৰিব, সেই নৰোত্তমসকলে সশৰীৰে দেৱলোকৰ নিবাসলৈ যাব।”

Verse 42

अत्रैव प्रथमं लिगं यतोस्माऽभिः प्रतिष्ठितम् । प्रभासं नाम चास्यापि प्रभासेति भविष्यति

“ইয়াতেই প্ৰথম লিঙ্গ, কিয়নো ই আমাৰ দ্বাৰাই প্ৰতিষ্ঠিত। ইয়াৰ নামো ‘প্ৰভাস’ হ’ব, আৰু ই ‘প্ৰভাসে’ (প্ৰভাসত) বুলি খ্যাত হ’ব।”

Verse 43

एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदिवं सुरसत्तमाः । तं दृष्ट्वा त्रिदिवं यान्ति भूयांसः प्राणिनो भुवि

এইদৰে কৈ সকলো দেৱশ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিদিৱ (স্বৰ্গ)লৈ গ’ল। সেই লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰিলে পৃথিৱীত থকা বহু প্ৰাণীয়েও ত্ৰিদিৱলৈ গমন কৰে।

Verse 44

ततस्त्रिविष्टपं व्याप्तं बहुभिः प्राणिभिः प्रिये । तद्दृष्ट्वा त्रिदिवं व्याप्तं सहस्राक्षः सुदुःखितः

তাৰ পাছত, হে প্ৰিয়ে, ত্ৰয়স্ত্ৰিংশৰ স্বৰ্গ বহু প্ৰাণীৰে ভৰি উঠিল। ত্ৰিদিৱ এইদৰে সম্পূৰ্ণ ভৰ্তি হোৱা দেখি সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) গভীৰ দুখত নিমজ্জিত হ’ল।

Verse 45

ज्ञात्वा लिंगप्रभावं तु ततश्चागत्य भूतलम् । वज्रेणाच्छादयामास समंतात्स वरानने

লিঙ্গৰ আশ্চৰ্য প্ৰভাৱ জানি তেওঁ তাৰ পাছত ভূতললৈ আহিল। হে সুন্দৰ-মুখী, তেওঁ বজ্ৰেৰে তাক চাৰিওফালে আচ্ছাদিত কৰিলে।

Verse 46

ततः प्रभृति नो देवि स्वर्गं गच्छंति मानवाः । इति संक्षेपतः प्रोक्तः प्रभासस्य महोदयः । सर्वपापोपशमनः सर्वकामफलं प्रदः

সেই সময়ৰ পৰা, হে দেবী, মানুহে আগৰ দৰে স্বৰ্গলৈ নাযায়। এইদৰে সংক্ষেপে প্ৰভাসৰ মহামহিমা কোৱা হ’ল—ই সকলো পাপ শান্ত কৰে আৰু সকলো কামনাৰ ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 187

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रभासपञ्चकमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ অংশৰ অন্তৰ্গত ‘প্ৰভাসপঞ্চকমাহাত্ম্য’ বৰ্ণনা নামক একশ সাতাশি অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।