Adhyaya 185
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে মহাদেৱীক প্ৰভাসক্ষেত্ৰত দেবমাতা সৰস্বতীৰ এক স্থানবিশেষ প্ৰকাশৰ বিষয়ে উপদেশ দিয়ে। তেওঁ ‘দেবমাতা’ নামে প্ৰসিদ্ধ আৰু জগতত সৰস্বতী নামেই স্তুত; নৈঋত (দক্ষিণ-পশ্চিম) দিশত গৌৰীৰূপ ধৰি পাদুকাসনত আসীন বুলি বৰ্ণিত। তেওঁৰ ৰূপত ‘বডবা/বডবানল’ প্ৰতীকৰ ইঙ্গিত আছে; দেৱসকল বডবানল-ভয়ৰ পৰা মাতৃসদৃশ ৰক্ষিত হয়, সেয়ে পণ্ডিতসকলে তেওঁক দেবমাতা বুলি স্থিৰ কৰে—এই কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা হয়। মাঘ মাহৰ তৃতীয়া তিথিত সংযমী পুৰুষ বা শীলৱতী, সংযত নাৰী তেওঁৰ পূজা কৰিলে ইষ্টসিদ্ধি লাভ কৰে বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত অতিথিসত্কাৰৰ পুণ্য—পায়স, চিনি আদি মিঠাইসহ এক দম্পতীক ভোজন কৰালে মহৎ গৌৰী-ভোজনব্ৰতৰ সমান ফল পোৱা যায়। শেষত সেই তীৰ্থত সদাচাৰী ব্ৰাহ্মণক স্বৰ্ণ-পাদুকা দান কৰাৰ বিধান দিয়া হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवमातरमव्ययाम् । मंकीशान्नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रिताम् । देवमाता सरस्वत्या नाम लोकेषु गीयते
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, অব্যয়ী দেবমাতাৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত। মংকীশাৰ নৈঋত দিশত তেওঁ গৌৰীৰূপ আশ্ৰয় কৰি অৱস্থিত। জগতসমূহত তেওঁ ‘দেবমাতা সরস্বতী’ নামে খ্যাত।
Verse 2
पादुकासनसंस्था च तत्र देवी सरस्वती । गौरीरूपेण सा तत्र वडवाश्रितविग्रहा
সেই ঠাইত দেবী সরস্বতী পাদুকাসন (চৰণপাদুকাৰ আসন) ওপৰত অধিষ্ঠিতা। তাতেই তেওঁ গৌৰীৰূপে প্ৰকাশিত, আৰু ৱডৱা (সমুদ্ৰাগ্নি) সংযুক্ত এক দেহধাৰণ কৰিছে।
Verse 3
मातृवद्रक्षिता देवा वडवानलभीतितः । देवमातेति लोकेऽस्मिं स्ततः सा विबुधैः कृता
তেওঁ মাতৃসদৃশভাৱে ৱডৱানলৰ ভয়ৰ পৰা দেৱতাসকলক ৰক্ষা কৰিলে। সেয়ে এই লোকত বিদ্বানসকলে স্তৱ কৰি তেওঁক ‘দেবমাতা’—দেৱসকলৰ জননী—বুলি খ্যাত কৰিলে।
Verse 4
माघे मासे तृतीयायां यस्तामर्चयते नरः । नारी वा संयता साध्वी सर्वान्कामानवाप्नुयात्
মাঘ মাহৰ তৃতীয়াত যি নৰে তেওঁক অৰ্চনা কৰে—পুৰুষ হওক বা সংযমী সধ্বী নাৰী—সকলো কামনা লাভ কৰে।
Verse 5
दंपती भोज येद्यस्तु पायसैः शर्करादिभिः । गौरीसहस्रभोज्यस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्
কিন্তু যি জনে দম্পতীক পায়স, শর্কৰা আদি মিঠাইৰে ভোজন কৰায়, তেওঁ গৌৰীৰ সহস্ৰ ভোজ দান কৰাৰ সমান ফল লাভ কৰে।
Verse 6
सुवर्णपादुका देया तत्र विप्राय शीलिने
তাত শীলবান ব্ৰাহ্মণক দানস্বৰূপে সোণৰ পাদুকা দিয়া উচিত।