Adhyaya 183
অধ্যায় ১৮৩ত ঈশ্বৰে দেবীক ‘মিশ্ৰ-তীৰ্থ’ নামে খ্যাত ‘ত্রিসঙ্গম’ৰ মাহাত্ম্য উপদেশ দিয়ে—য’ত সৰস্বতী, হিৰণ্য়া আৰু সাগৰৰ ত্ৰিবিধ সংগম ঘটে। এই স্থান দেবতাসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ, সকলো তীৰ্থৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; বিশেষকৈ সূৰ্য-পৰ্বত ইয়াত কৰা স্নান, দান আৰু জপ ‘কোটি-গুণ’ ফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে, আৰু ইয়াৰ বিধিফল কুৰুক্ষেত্ৰতকৈও অধিক প্ৰভাৱশালী বুলি বৰ্ণিত। মংকীশ্বৰ লিঙ্গৰ সান্নিধ্য-তত্ত্ব উল্লেখ কৰি কোৱা হয় যে সেই সীমালৈকে অসংখ্য তীৰ্থ বিদ্যমান। লগতে সমাজত অৱহেলিত বা প্ৰান্তীয় জীৱসকলেও এই তীৰ্থৰ পুণ্যপ্ৰভাৱত স্বৰ্গফল লাভ কৰে—ইয়াৰ ৰূপান্তৰকাৰী শক্তি ইয়াত প্ৰকাশ পায়। যাত্ৰাফল কামনা কৰোঁতাসকলৰ বাবে আচাৰো দিয়া হৈছে—ব্যৱহৃত বস্ত্ৰ, সোণ আৰু গাই ব্রাহ্মণক দান কৰিব লাগে; কৃষ্ণপক্ষ চতুৰ্দশীত পিতৃতৰ্পণ কৰা উচিত। শেষত ত্ৰিসঙ্গমক মহাপাপ-নাশক, বিশেষকৈ বৈশাখত অতি ফলদায়ক বুলি কোৱা হৈছে আৰু পাপক্ষয় তথা পিতৃপ্ৰীতিৰ বাবে বৃষোৎসৰ্গ (বৃষক বিধিপূৰ্বক মুক্ত/দান) প্ৰশংসিত।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मिश्रतीर्थमनुत्तमम् । त्रिसंगमेति विख्यातं सौरं तीर्थमनुत्तमम्
ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, অনুত্তম মিশ্ৰতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—যি ত্ৰিসঙ্গম নামে খ্যাত—সূৰ্য-সম্পৰ্কিত এক উৎকৃষ্ট তীৰ্থ, পবিত্ৰ স্থানসমূহৰ মাজত অতুলনীয়।”
Verse 2
सरस्वती हिरण्या च समुद्रश्चैव भामिनि । त्रयाणां संगमो यत्र दुष्प्राप्यो दैवतैरपि
হে দীপ্তিমতী নাৰী, তাত তিনিটাৰ সঙ্গম আছে—সৰস্বতী, হিৰণ্য়া আৰু সাগৰ—যি স্থান দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 3
सर्वेषां तत्र तीर्थानां प्रधानं तीर्थमुत्तमम् । सूर्यपर्वणि संप्राप्ते कुरुक्षेत्राद्विशिष्यते
তাত থকা সকলো তীৰ্থৰ মাজত এই তীৰ্থই শ্ৰেষ্ঠ আৰু প্ৰধান। সূৰ্যৰ পবিত্ৰ পৰ্ব আহিলে ই কুৰুক্ষেত্ৰকো অতিক্ৰম কৰে।
Verse 4
स्नानं दानं जपस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्
তাত কৰা স্নান, দান আৰু জপ—সকলো কোটিগুণ ফলদায়ক হয়।
Verse 5
मंकीश्वरान्महादेवि यावल्लिंगं कृतस्मरम् । एतस्मिन्नन्तरे देवि तीर्थानां दशकोटयः
হে মহাদেৱী! মংকীশ্বৰ পৰা কৃতস্মৰা নামে খ্যাত লিঙ্গলৈকে—সেই অন্তৰত, হে দেৱী, তীৰ্থৰ দশ কোটি বিদ্যমান।
Verse 6
कृमिकीटपतंगाश्च श्वपचा वा नराधमाः । सोऽपि स्वर्गमवाप्नोति किं पुनर्भावितात्मवान्
তাত কৃমি-কীট-পতঙ্গ আৰু পক্ষীও—অথবা শ্বপচ আৰু নৰাধমো—স্বৰ্গ লাভ কৰে; তেন্তে ভাবিত আত্মাৱান জনে কিমান অধিক!
Verse 7
तत्र पीतानि वस्त्राणि काञ्चनं सुरभिस्तथा । ब्राह्मणाय प्रदातव्या सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
তাত, যিসকলে যাত্ৰাৰ সম্পূৰ্ণ ফল কামনা কৰে, তেওঁলোকে বিধিমতে ব্ৰাহ্মণক হালধীয়া বস্ত্ৰ, সোণ আৰু সুগন্ধি উত্তম গাই দান কৰিব লাগে।
Verse 8
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा यस्तर्पयेत्पितॄन् । तर्पिताः पितरस्तेन यावच्चन्द्रार्कतारकम्
কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি স্নান কৰি পিতৃসকলক তৰ্পণ কৰে, তেওঁৰ দ্বাৰা তৰ্পিত পিতৃসকল চন্দ্ৰ-সূৰ্য-তাৰকা যিমান দিন থাকে, সিমান দিন সন্তুষ্ট থাকে।
Verse 9
एतत्त्रिसंगमं देवि महापातकनाशनम् । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु वैशाख्यां तु विशेषतः
হে দেৱী! এই ত্ৰিসঙ্গম মহাপাতকনাশক। ত্ৰিলোকত ই অতি দুৰ্লভ—বিশেষকৈ বৈশাখ মাহত।
Verse 10
वृषो त्सर्गो विशेषेण तत्र कार्यो नरोत्तमैः । सर्वपापविनाशाय पितॄणां प्रीतये प्रिये
হে প্ৰিয়ে, তাত নৰোত্তমসকলে বিশেষকৈ বৃষভ-মুক্তিদান (বৃষ ত্যাগ) কৰিব লাগে—সকলো পাপ বিনাশৰ বাবে আৰু পিতৃলোকৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে।
Verse 183
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये त्रिसंगममाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ অন্তৰ্গত—সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম বিভাগ ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য’ত ‘ত্রিসঙ্গম-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামক একশ তিৰাশিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।