Adhyaya 140
এই অধ্যায়ত প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ চিত্ৰপথা নদীৰ মাহাত্ম্য আৰু তাৰ বিধি-ফলপ্ৰদ শক্তি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। দেৱীক ব্ৰহ্মকূণ্ডৰ ওচৰত, চিত্ৰাদিত্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত স্থিতিত থকা এই নদীৰ কাষলৈ যাবলৈ উপদেশ দিয়া হয়। কাহিনীত আছে—যমৰ আদেশত যমদূতে ‘চিত্ৰ’ নামৰ এজনক লৈ যায়; এই কথা শুনি তেওঁৰ ভগ্নী শোকাকুল হৈ ‘চিত্ৰা’ নদীৰূপ ধাৰণ কৰি ভাতৃক বিচাৰি সমুদ্ৰত প্ৰৱেশ কৰে; পাছত দ্বিজসকলে নদীৰ নাম ‘চিত্ৰপথা’ স্থিৰ কৰে। ফলশ্ৰুতি অনুসাৰে, যিয়ে চিত্ৰপথাত স্নান কৰি চিত্ৰাদিত্যৰ দৰ্শন কৰে, সি দিবাকৰ-সম্পৰ্কিত পৰম পদ লাভ কৰে। কলিযুগত নদীখন প্ৰায় গোপন হৈ পৰিছে আৰু অতি কমকৈ, বিশেষকৈ বৰষাকালত, দেখা যায়; তথাপি যেতিয়াই দেখা যায়, কেৱল দৰ্শনেই প্ৰমাণ—পঞ্জিকা-কালৰ বাধ্যতা নাই। এই তীৰ্থ পিতৃলোকৰ সৈতে সংযুক্ত: নদীৰ দৰ্শনত স্বৰ্গস্থ পিতৃসকল আনন্দিত হয় আৰু বংশধৰসকলৰ শ্ৰাদ্ধৰ অপেক্ষা কৰে; তাতে তেওঁলোক দীঘলীয়া তৃপ্তি পায়। সেয়ে পাপনাশ আৰু পিতৃপ্ৰীতিৰ বাবে তাত স্নান আৰু শ্ৰাদ্ধ কৰিবলৈ উপদেশ দি, চিত্ৰপথাক প্ৰভাসৰ পুণ্য-উৎপাদক তীৰ্থধাৰা বুলি মহিমা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ततो गच्छेन्महादेवि नदीं चित्रपथां ततः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थां चित्रादित्यस्य मध्यतः
তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, চিত্ৰপথা নামৰ নদীৰ ওচৰলৈ যাব লাগে; যি ব্ৰহ্মকুণ্ডৰ নিকট, চিত্ৰাদিত্যৰ পবিত্ৰ পৰিসৰৰ একেবাৰে মধ্যভাগত অৱস্থিত।
Verse 2
यदा च चित्रः संनीतो यमदूतैः सुरप्रिये । सशरीरो महाप्राज्ञो यमादेशपरायणैः
আৰু যেতিয়া, হে সুৰপ্ৰিয়ে, চিত্ৰক যমদূতসকলে—যমৰ আদেশত নিবদ্ধ—নিয়ে গ’ল, তেতিয়া সেই মহাপ্ৰাজ্ঞজন দেহসহেই নীত হ’ল।
Verse 3
एवं ज्ञात्वा तु तत्रस्था भगिनी तस्य दुःखिता । चित्रा नदी ततो भूत्वा स्वसा तस्य महात्मनः
এই কথা জানি, তাতেই থকা তাৰ ভগ্নী শোকাকুল হ’ল; তাৰ পাছত সেই মহাত্মাৰ ভগ্নী হৈ সি ‘চিত্ৰা’ নদী ৰূপে পৰিণত হ’ল।
Verse 4
प्रविष्टा सागरे देवि अन्वेषन्ती च बांधवम् । ततश्चित्रपथानाम तस्याश्चक्रुर्द्विजातयः
হে দেবী, সাগৰত প্ৰৱেশ কৰি নিজৰ বান্ধৱক অন্বেষণ কৰোঁতে, তেতিয়া দ্বিজাতিসকলে তাইৰ নাম ‘চিত্ৰপথা’ ৰাখিলে।
Verse 5
एवं तत्र समुत्पन्ना सा नदी वरवर्णिनि
এইদৰে, হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, তাতেই সেই নদী উদ্ভৱ হ’ল।
Verse 6
तस्यां स्नात्वा नरो यस्तु चित्रादित्यं प्रपश्यति । स याति परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः
কিন্তু যি নৰ সেই (নদী)ত স্নান কৰি চিত্ৰাদিত্যক দৰ্শন কৰে, সি পৰম ধামলৈ যায়—য’ত দিৱাকৰ দেৱ (সূৰ্য) নিবাস কৰে।
Verse 7
अस्मिन्कलियुगे देवि अंतर्धानं गता नदी । प्रावृट्काले च दृश्येत दुर्लभं तत्र दर्शनम्
এই কলিযুগত, হে দেবী, নদীখন অন্তৰ্ধান হৈছে। কেৱল বৰ্ষাকালতহে দেখা যায়, আৰু তেতিয়াও তাৰ দৰ্শন দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 8
स्नानं दानं विशेषेण सर्वपातकनाशनम्
স্নান আৰু দান—বিশেষকৈ—সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 9
भुक्तो वाप्यथवाऽभुक्तो रात्रौ वा यदि वा दिवा । पर्वकालेऽथवाऽकाले पवित्रोऽप्यथवाऽशुचिः
ভোজন কৰা হওক বা নকৰা হওক; ৰাতি হওক বা দিন; পৰ্বৰ সময় হওক বা অপৰ্বৰ সময়; পবিত্ৰ হওক বা অপবিত্ৰ হলেও—
Verse 10
यदैव दृश्यते तत्र नदी चित्रपथा प्रिये । प्रमाणं दर्शनं तस्या न कालस्तत्र कारणम्
হে প্ৰিয়ে, যেতিয়াই তাত চিত্ৰাপথা নদী দেখা যায়, সেই দৰ্শনেই প্ৰমাণ; তাত কাল কাৰণ নহয়।
Verse 11
दृष्ट्वा नदीं महादेवि पितरः स्वर्गसंस्थिताः । गायंति तत्र सामानि नृत्यन्ति च हसंति च
হে মহাদেৱি, নদীখন দৰ্শন কৰি স্বৰ্গত অৱস্থিত পিতৃসকলে তাত সামন গীত গায়; নাচে আৰু হাঁহেও।
Verse 12
अस्माकं वंशजः कश्चिच्छ्राद्धमत्र करिष्यति । यावत्कल्पं तथाऽस्माकं प्रीतिमुत्पादयिष्यति
‘আমাৰ বংশৰ কোনো বংশধৰে ইয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰিব; আৰু যিমান দিন এক কল্প স্থায়ী হয়, সিমান দিন আমালৈ প্ৰীতি আৰু তৃপ্তি উৎপন্ন কৰিব।’
Verse 13
एवं ज्ञात्वा नरस्तत्र स्नानं श्राद्धं च कारयेत् । सर्वपापविनाशार्थं पितॄणां प्रीतये तथा
এই কথা জানি মানুহে তাত স্নান আৰু শ্ৰাদ্ধ কৰাব লাগে—সকলো পাপ বিনাশৰ বাবে আৰু পিতৃসকলৰ প্ৰীতিৰ বাবেও।
Verse 14
इत्येतत्कथितं देवि यथा चित्रपथा नदी । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी
এইদৰে, হে দেৱী, বৰ্ণনা কৰা হ’ল যে চিত্ৰপথা নদী প্ৰভাসক্ষেত্ৰত উপনীত হৈ তাত পাপনাশিনী ৰূপে স্থিত হ’ল।
Verse 140
इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য অংশত, “চিত্ৰপথা নদীৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ ১৪০তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।