
এই অধ্যায়ত প্ৰভাসখণ্ডত ঈশ্বৰ মহাদেৱীক ভূতনাথেশ্বৰৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। ভক্তক কুণ্ডেশ্বৰীৰ ঈশ-ভাগৰ ওচৰত, ‘বিশ ধনু’ দূৰত্বত অৱস্থিত ভূতনাথেশ্বৰ-হৰৰ দৰ্শন-পূজাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। এই লিঙ্গ অনাদি-নিধন আৰু ‘কল্প-লিঙ্গ’ নামে উল্লেখিত; যুগ অনুসাৰে নামভেদো কোৱা হৈছে—ত্রেতাযুগত ‘বীৰভদ্ৰেশ্বৰি’ বুলি স্মৰণীয়, আৰু কলিযুগত ‘ভূতেশ্বৰ/ভূতনাথেশ্বৰ’ বুলি প্ৰসিদ্ধ। দ্বাপৰ-সন্ধিক্ষণত অসংখ্য ভূতে এই লিঙ্গৰ প্ৰভাৱত পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিছিল—সেই কাৰণেই পৃথিৱীত এই তীৰ্থৰ নাম স্থিৰ হ’ল বুলি কাৰণকথা দিয়া হৈছে। কৃষ্ণচতুৰ্দশীৰ ৰাতি বিশেষ আচৰণ বিধেয়: শংকৰক পূজা কৰি দক্ষিণমুখে স্থিত হৈ অঘোৰৰ উপাসনা কৰিব; সংযম, নিৰ্ভয়তা আৰু ধ্যান-একাগ্ৰতা ৰাখিলে লোকত উপলব্ধ যিকোনো সিদ্ধি লাভ হয়। তিল আৰু সোণ দান, লগতে পিতৃসকলৰ উদ্দেশে পিণ্ডদান প্ৰেতত্বমোচনৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হৈছে। শেষত ফলশ্ৰুতি—শ্ৰদ্ধাৰে পাঠ বা শ্ৰৱণে পাপসঞ্চয় নাশ হৈ শুদ্ধি বৃদ্ধি পায়।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भूतनाथेश्वरं हरम् । कुण्डेश्वर्या ईशभागे धनुषां विंशकेऽन्तरे
ঈশ্বৰে ক’লে: “তাৰ পাছত, হে মহাদেৱী, ভূতনাথেশ্বৰ নামে হৰক দৰ্শন কৰিবলৈ যাবা। কুণ্ডেশ্বৰীৰ পৰা ঈশ দিশত, বিশ ধনু দূৰত্বত সি অৱস্থিত।”
Verse 2
कल्पलिंगं महादेवि ह्यनादिनिधनं स्थितम् । पूर्वं त्रेतायुगे देवि वीरभद्रेश्वरीति च
হে মহাদেৱী, তাত কল্পলিঙ্গ স্থিত—আদি-অন্তহীন। হে দেবী, পূৰ্বে ত্ৰেতাযুগত সি ‘বীৰভদ্ৰেশ্বৰী’ নামেও পৰিচিত আছিল।
Verse 3
प्रख्यातं भुवि देवेशि कलौ भूतेश्वरं स्मृतम् । पुरा द्वापरसंधौ च तत्र भूतानि कोटिशः
হে দেৱেশী, ইহা পৃথিৱীত প্ৰখ্যাত; কলিযুগত ই ‘ভূতেশ্বৰ’ নামে স্মৃত। আৰু প্ৰাচীনকালে, দ্বাপৰযুগৰ সন্ধিক্ষণত, তাত কোটি কোটি ভূত সমবেত হৈছিল।
Verse 4
संसिद्धिं परमां जग्मुस्तल्लिंगस्य प्रभावतः । तेन भूतेश्वरं नाम प्रख्यातं धरणीतले
সেই লিঙ্গৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকে পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিলে। সেয়েহে পৃথিৱীত ‘ভূতেশ্বৰ’ নাম খ্যাতি লাভ কৰিলে।
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्द्दश्यां रात्रौ संपूज्य शंकरम् । दक्षिणां दिशमाश्रित्य अघोरं पूजयेत्तु यः
তাত কৃষ্ণচতুৰ্দশীৰ ৰাতি শংকৰক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, যি দক্ষিণ দিশ আশ্ৰয় কৰি অঘোৰ ৰূপক পূজা কৰে, সি ফল লাভ কৰে।
Verse 6
दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता
দৃঢ় হৈ, ইন্দ্ৰিয়-জয়ী, নিৰ্ভয় আৰু ধ্যান-সংযুক্ত হৈ—সেই ব্যক্তি পৃথিৱীত লাভযোগ্য যিকোনো সিদ্ধি নিশ্চয় লাভ কৰে।
Verse 7
तिलहेमप्रदानं च पिण्डदानं च तत्र वै । पितॄनुद्दिश्य दद्याद्वै तेषां प्रेतत्वमुक्तये
তাত তিল আৰু সোণ দান, আৰু পিণ্ডদানো কৰিব লাগে। পিতৃসকলক উদ্দেশ্য কৰি দান দিলে তেওঁলোক প্ৰেতত্ব অৱস্থাৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 8
इति निगदितमेतद्भूतनाथेश्वरस्य प्रचुरकलिमलानां नाशनं पुण्यहेतुः । पठति च पुरुषो वा यः शृणोतीह भक्त्या सुरवरमहिमानं मुच्यते पातकौघैः
এইদৰে ভূতনাথেশ্বৰৰ এই মাহাত্ম্য কোৱা হ’ল—কলিযুগৰ প্ৰচুৰ মলিনতা নাশ কৰা পুণ্য-কাৰণ। যি পুৰুষে ভক্তিভাৱে ইয়াত দেৱশ্ৰেষ্ঠৰ মহিমা পঢ়ে বা শুনে, সি পাপৰাশি পৰা মুক্ত হয়।
Verse 117
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुंडेश्वरी माहात्म्ये भूतनाथेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত কুণ্ডেশ্বৰী-মাহাত্ম্যত “ভূতনাথেশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামক একশ সতৰ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।