
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে দেবীক ক’লে—প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ নৈঋত্য দিশত, ৰামেশ/ৰামেশানৰ ওচৰত ‘জানকীশ্বৰ’ নামৰ এক শ্ৰেষ্ঠ লিঙ্গ আছে। ই সকলো প্ৰাণীৰ পাপহৰ আৰু একদা জানকী (সীতা) বিশেষভাৱে যাক পূজা কৰিছিল। নাম-ইতিহাসো বৰ্ণিত—আগতে ‘বসিষ্ঠেশ’ নামে খ্যাত, ত্ৰেতাযুগত ‘জানকীশ’ নামে প্ৰসিদ্ধ, আৰু পাছত ষাঠি হাজাৰ বালখিল্য ঋষিয়ে তাত সিদ্ধি লাভ কৰাত ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ উপাধি পায়। কলিযুগত ইয়াক শক্তিশালী ‘যুগলিঙ্গ’ বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াৰ দৰ্শনমাত্ৰেই ভক্তসকল দুৰ্ভাগ্যজনিত দুখৰ পৰা মুক্ত হয়। স্ত্ৰী-পুৰুষ উভয়ৰ বাবে সমান পূজাবিধান—লিঙ্গস্নান/অভিষেক আদি—নিৰ্দেশ কৰা হৈছে। বিশেষ অনুশীলনত পুষ্কৰ তীৰ্থত স্নান কৰি নিয়মাচাৰ আৰু সংযত আহাৰৰ সৈতে এক মাহ ধৰি অবিৰত পূজা কৰিলে প্ৰতিদিনৰ পুণ্য অশ্বমেধতকৈও অধিক বুলি ফল কোৱা হৈছে। মাঘ মাহৰ তৃতীয় তিথিত কোনো স্ত্ৰীয়ে কৰা পূজাই তাইৰ বংশলৈকে শোক আৰু দুৰ্ভাগ্য নাশ কৰে। শেষত কোৱা হৈছে—এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ কৰিলে পাপ নাশ হয় আৰু মঙ্গল লাভ হয়।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि जानकीश्वरमुत्तमम् । रामेशान्नैऋते भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তাৰ পাছত, হে মহাদেৱি, ৰামেশ্বৰৰ নৈঋত (দক্ষিণ-পশ্চিম) ভাগত ধনু ত্ৰিংশ দূৰত অৱস্থিত উত্তম জানকীশ্বৰলৈ যোৱা উচিত।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां जानक्याऽराधितं पुरा । प्रतिष्ठितं विशेषेण सम्यगाराध्यशंकरम्
ই সকলো জীৱৰ পাপ নাশ কৰে। পূৰ্বতে জানকী (সীতা)য়ে ইয়াক আৰাধনা কৰিছিল; আৰু শংকৰক বিধিমতে সন্তুষ্ট কৰি, বিশেষ মহিমাৰে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।
Verse 3
पूर्वं तस्यैव लिंगस्य वसिष्ठेशेति नाम वै । तत्पश्चाज्जानकीशेति त्रेतायां प्रथितं क्षितौ
পূৰ্বতে সেই একেই লিঙ্গৰ নাম নিশ্চয় ‘বসিষ্ঠেশ’ আছিল। তাৰ পাছত ত্ৰেতাযুগত সেয়া পৃথিৱীত ‘জানকীশ’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ল।
Verse 4
ततः षष्टिसहस्राणि वालखिल्या महर्षयः । तत्र सिद्धिमनुप्राप्तास्तेन सिद्धेश्वरेति च
তাৰ পাছত ষাঠি হাজাৰ বালখিল্য মহর্ষিয়ে তাত সিদ্ধি লাভ কৰিলে; সেইহেতু ই ‘সিদ্ধেশ্বৰ’ বুলিও কোৱা হয়।
Verse 5
ख्यातं कलौ महादेवि युगलिंगं महाप्रभम् । तद्दृष्ट्वा मुच्यते पापैर्दुःखदौर्भाग्यसंभवैः
হে মহাদেৱী, কলিযুগত ই মহাপ্ৰভাৱশালী ‘যুগলিঙ্গ’ নামে খ্যাত। ইয়াৰ দৰ্শন মাত্ৰেই দুঃখ আৰু দুর্ভাগ্য জন্মোৱা পাপৰ পৰা মুক্তি হয়।
Verse 6
यस्तं पूजयते भक्त्या नारी वा पुरुषोऽपि वा । संस्नाप्य विधिवद्भक्त्या स मुक्तः पातकैर्भवेत्
যি কোনো লোকে সেই লিঙ্গক ভক্তিৰে পূজা কৰে—নাৰী হওক বা পুৰুষ—আৰু বিধিমতে ভক্তিৰে স্নান (অভিষেক) কৰায়, সি পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 7
स्नात्वा च पुष्करे तीर्थे यस्तल्लिगं प्रपूजयेत् । नियतो नियताहारो मासमेकं निरन्तरम्
পুষ্কৰ তীৰ্থত স্নান কৰি যি জনে সেই লিঙ্গক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, নিয়মপালন কৰি আৰু সংযমিত আহাৰে, এক মাহ নিৰন্তৰ—
Verse 8
दिनेदिने भवेत्तस्य वाजिमेधाधिकं फलम् । माघे मासि तृतीयायां या नारी तं प्रपूजयेत् । तदन्वयेऽपि दौर्भाग्यं दुःखं शोकश्च नो भवेत्
সেই উপাসকৰ ফল দিনেদিনে অশ্বমেধ যজ্ঞতকৈও অধিক হয়। আৰু মাঘ মাহৰ তৃতীয়া তিথিত যি নাৰী তেঁওক পূজা কৰে, তেঁওৰ বংশধাৰাতো দুর্ভাগ্য, দুখ আৰু শোক উদয় নহয়।
Verse 9
इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । श्रुतं हरति पापानि सौभाग्यं संप्रयच्छति
এইদৰে, হে দেবী, মই তোমাক পাপনাশক মাহাত্ম্য ক’লোঁ। ইয়াক শুনিলে পাপ দূৰ হয় আৰু সৌভাগ্য দান কৰে।
Verse 113
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जानकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ প্ৰথম ‘প্ৰভাসক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্য’ অংশত ‘জানকীশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ একশ তেৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।