Adhyaya 104
ঈশ্বৰে দেৱীক দিশানুক্ৰমে তীৰ্থযাত্ৰাৰ বিধান ক’বলৈ ধৰিছে—সাধকে প্ৰথমে মহিমাময় কোটীশ্বৰলৈ গমন কৰি, তাৰ উত্তৰত অৱস্থিত কোটীশা (কোটীশ) দৰ্শনো কৰিব লাগে। এই স্থানৰ পৱিত্ৰতা কাপালেশ্বৰ ওচৰত সংঘটিত এক প্ৰাচীন ঘটনাৰে প্ৰতিষ্ঠিত। তাত পাশুপত তপস্বীসকল—ভস্মলিপ্ত, জটাধাৰী, মুঞ্জ-মেখলা পৰিধানকাৰী, সংযমী আৰু ক্ৰোধজয়ী ব্ৰাহ্মণ শিৱযোগী—চাৰিও দিশে ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰ কৰি দীঘলীয়া তপস্যা কৰিলে। তেওঁলোকে ‘কোটি’ সংখ্যাত মন্ত্রজপত নিমগ্ন হৈ, কাপালেশৰ কাষত বিধিপূৰ্বক লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ভক্তিভাৱে পূজা কৰিলে। মহাদেৱ প্ৰসন্ন হৈ তেওঁলোকক মুক্তি দান কৰিলে; যিহেতু তাত কোটি ঋষিয়ে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল, সেয়ে সেই লিঙ্গ পৃথিৱীত ‘কোটীশ্বৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। কোটীশ্বৰক ভক্তিপূৰ্বক পূজা কৰিলে কোটি মন্ত্রজপৰ ফল পোৱা যায়; আৰু এই স্থানত বেদজ্ঞ ব্ৰাহ্মণক স্বৰ্ণদান কৰিলে কোটি হোমৰ সমান পুণ্য হয়—এই তীৰ্থযাত্ৰা সম্যক ফলদায়ক বুলিও ঘোষণা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कोटीश्वरमनुत्तमम् । तस्मादुत्तरतो देवि कोटीशमिति विश्रुतम्
ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া, হে মহাদেৱী, অতুলনীয় কোটীশ্বৰলৈ যোৱা উচিত। তাৰ উত্তৰত, হে দেৱী, “কোটীশ” নামে খ্যাত স্থান আছে।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां पशुपाशविमोक्षदम् । पुरा पाशुपता देवि कपालेश्वरसंनिधौ
ই সকলো জীৱৰ পাপ নাশ কৰে আৰু পশু-বন্ধন (সাংসাৰিক বন্ধন)ৰ পৰা মুক্তি দিয়ে। হে দেৱী, পূৰ্বে কপালেশ্বৰ সান্নিধ্যত পাশুপতসকল—
Verse 3
तपः कुर्वंति विपुलं भस्मोद्धूलितविग्रहाः । जटामुकुटसंयुक्ता मुंजमेखलधारिणः
তেওঁলোকে বিপুল তপস্যা কৰিছিল; দেহ পবিত্ৰ ভস্মেৰে লেপা, জটা-মুকুটেৰে শোভিত, আৰু মুঞ্জ ঘাঁহৰ মেখলা ধাৰণ কৰা।
Verse 4
शांताः सर्वे जितक्रोधा ब्राह्मणाः शिवयोगिनः । तपः कुर्वंति तत्रस्था व्याप्य क्षेत्रं चतुर्द्दिशम्
সকলো শান্ত, ক্ৰোধজয়ী ব্ৰাহ্মণ—শিৱ-যোগী—তাত বাস কৰি তপস্যা কৰিছিল, আৰু চাৰিও দিশে ক্ষেত্ৰখন ভৰি পেলাইছিল।
Verse 5
कोटिसंख्या महादेवि मन्त्रजाप्यपरायणाः । सम्यक्संस्थाप्य ते लिंगं कपालेशसमीपगम्
হে মহাদেৱী, তেওঁলোক কোটিসংখ্যক আছিল, মন্ত্ৰজপত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট। তেওঁলোকে বিধিপূৰ্বক কপালেশৰ ওচৰত এটা লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে।
Verse 6
ततस्ते पूजयांचक्रुस्तल्लिंगं भक्तिसंयुताः । ततस्तुष्टो महादेवो मुक्तिं तेषां ददौ हरः
তাৰ পাছত ভক্তিসহ তেওঁলোকে সেই লিঙ্গৰ পূজা কৰিলে। তাতে সন্তুষ্ট হৈ মহাদেৱ—হৰ—তেওঁলোকক মুক্তি দান কৰিলে।
Verse 7
ऋषयः कोटिसंख्यातास्तस्मिन्सिद्धा यतः प्रिये । तेन कोटीश्वरं लिंगं नाम्ना ख्यातं धरातले
হে প্ৰিয়ে, তাত কোটিসংখ্যক ঋষিয়ে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল; সেইবাবে সেই লিঙ্গ ধৰণীত ‘কোটীশ্বৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।
Verse 8
यस्तं पूजयते भक्त्या कोटीश्वरमनामयम् । स कोटिमन्त्रजाप्यस्य फलं प्राप्स्यति मानवः
যি জনে নিৰাময় কোটীশ্বৰ প্ৰভুক ভক্তিৰে পূজা কৰে, সেই মানুহে কোটিমন্ত্ৰ-জপৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 9
हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे वेदपारगे । कोटिहोमफलं तस्य सम्यग्यात्राफलं भवेत्
তাত বেদপাৰগ ব্রাহ্মণক সোণ দান কৰিব লাগে; তাৰ ফল কোটিহোমৰ সমান হয় আৰু ই যাত্ৰাৰ সম্পূৰ্ণ যথাযথ ফল বুলিয়েই গণ্য।
Verse 104
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कोटीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुरधिक शततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশি হাজাৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডত, প্ৰথম প্ৰভাসক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘কোটীশ্বৰ-মাহাত্ম্য বৰ্ণন’ নামৰ একশ চতুৰ্থ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।