Adhyaya 8

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । मा गच्छध्वं सुरनदीं कालिंदीं मा सरस्वतीम् । गच्छध्वं च द्विजश्रेष्ठा गोमत्युदधिसंगमे

প্ৰহ্লাদে ক’লে: সুৰনদী গঙ্গালৈ নাযাবা, কালীন্দী (যমুনা)লৈও নাযাবা, নাহে সৰস্বতীলৈ। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, গোমতী নদী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমলৈ যোৱা।

Verse 2

प्राप्यते हेलया यत्र सर्वे कामा न संशयः । गोमतीजलकल्लोलैः क्रीडते यत्र सागरः

য’ত সহজতেই সকলো কামনা সিদ্ধ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই; য’ত গোমতীৰ জল-তরংগৰ শিখৰত সাগৰে যেন ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 3

पापघ्नं गोमतीतीरं प्राप्यते पुण्यवन्नरैः । सागरेण च संमिश्रं महापातकनाशनम्

গোমতীৰ পাপ-নাশক তীৰ পুণ্যৱান লোকসকলে লাভ কৰে; আৰু সাগৰৰ সৈতে মিলিত হ’লে ই মহাপাতক পৰ্যন্ত নাশ কৰে।

Verse 4

गोमती संगता यत्र सागरेण द्विजोत्तमाः । मुक्तिद्वारं तु तत्प्रोक्तं कलिकाले न संशयः

হে দ্বিজোত্তমসকল, য’ত গোমতী সাগৰৰ সৈতে মিলিত হয়, তাকেই কলিযুগত ‘মুক্তিৰ দুৱাৰ’ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 5

यत्पुण्यं लभते तूर्णं गंगासागरसंगमे । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्युदधिसंगमे

গঙ্গা-সাগৰৰ সঙ্গমত যি পুণ্য শীঘ্ৰে লাভ হয়, সেই একেই পুণ্য গোমতী-সাগৰৰ সঙ্গমতো লাভ হয়।

Verse 6

नमस्कृत्य च तोयेशं गोमतीं च सरिद्वराम् । अर्घ्यं दद्याद्विधानेन कृत्वा च करयोः कुशान्

জলৰ ঈশ্বৰ (সমুদ্ৰ) আৰু নদীসমূহৰ শ্ৰেষ্ঠা গোমতীক নমস্কাৰ কৰি, বিধি অনুসাৰে হাতে কুশা ধৰি অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব।

Verse 7

मंत्रेणानेन विप्रेंद्रा दद्यादर्घ्यं विधानतः । ब्राह्मणैः सह संगत्य सदा तत्तीर्थवासिभिः

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল! এই মন্ত্ৰেই বিধান অনুসাৰে অৰ্ঘ্য দিব; সদায় ব্ৰাহ্মণসকল আৰু সেই পবিত্ৰ তীৰ্থত বাস কৰা লোকসকলৰ সঙ্গত থাকিব।

Verse 8

भक्त्या चार्घ्यं प्रदास्यामि देवाय परमा त्मने । त्राहि मां पापिनं घोरं नमस्ते सुररूपिणे

ভক্তিৰে মই এই অৰ্ঘ্য পৰমাত্মা দেৱতালৈ অৰ্পণ কৰিম। হে দিৱ্যৰূপধাৰী! ঘোৰ পাপী মোক ৰক্ষা কৰা; তোমালৈ নমস্কাৰ।

Verse 9

तीर्थराज नमस्तुभ्यं रत्नाकर महार्णव । गोमत्या सह गोविंद गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

হে তীৰ্থৰাজ! তোমালৈ নমস্কাৰ—হে ৰত্নাকৰ মহাৰ্ণৱ! হে গোবিন্দ! গোমতীৰ সৈতে এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা; তোমালৈ প্ৰণাম।

Verse 10

दत्त्वा चार्घ्यं शिखां बद्ध्वा संस्मृत्य जलशायिनम् । कुर्याच्च प्राङ्मुखः स्नानं ततः प्रत्यङ्मुखस्तथा

অৰ্ঘ্য দি, শিখা বান্ধি, জলশায়ী প্ৰভুক স্মৰণ কৰি, প্ৰথমে পূবমুখে স্নান কৰিব; তাৰ পিছত তেনেদৰে পশ্চিমমুখেও।

Verse 11

स्नात्वा च परया भक्त्या पितॄन्संतर्पयेत्ततः । विश्वेदेवादि संपूज्य पितॄणां श्राद्धमाचरेत्

স্নান কৰি পৰম ভক্তিৰে পিতৃসকলক তৰ্পণ-অৰ্ঘ্য দি সন্তুষ্ট কৰিব। তাৰ পাছত বিশ্বেদেৱ আদি দেবতাক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি পিতৃসকলৰ শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰিব।

Verse 12

यथोक्तां दक्षिणां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं विप्रसत्तमाः

বিধিমতে দক্ষিণা দিব আৰু ক’ব— “বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।” হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল, বিশেষকৈ সুৱৰ্ণ দান কৰাটো উচিত।

Verse 13

दंपत्योर्वाससी चैव कंचुकोष्णीषमेव च । लक्ष्म्या सह जगन्नाथो विष्णुर्मे प्रीयतामिति

দম্পতীৰ বাবে বস্ত্ৰো দান কৰিব, লগতে কঞ্চুক (কুৰ্তা) আৰু উষ্ণীষ (পাগুৰি)ও দিব; এই বুলি— “লক্ষ্মীৰ সৈতে জগন্নাথ বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 14

महादानानि सर्वाणि गोमत्युदधिसंगमे । सप्तद्वीपपतिर्भूत्वा विष्णुलोके महीयते

গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত দিয়া সকলো মহাদান সত্তদ্বীপৰ অধিপতি হোৱাৰ ফল প্ৰদান কৰে, আৰু বিষ্ণুলোকত মহিমাৰে সন্মানিত হয়।

Verse 15

यस्तुलापुरुषं दद्याद्गोमत्युदधिसंगमे । सप्तद्वीपपतिर्भूत्वा विष्णुलोके महीयते

যি কোনো গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত তুলাপুৰুষ দান কৰে, সি সত্তদ্বীপৰ অধিপতি হৈ বিষ্ণুলোকত মহিমাৰে সন্মানিত হয়।

Verse 16

आत्मानं तोलयेद्यस्तु स्वर्णेन रजतेन वा । वस्त्रैर्वा कुंकुमैर्वापि फलैर्वापि तथा रसैः

যি কোনো ব্যক্তি নিজ দেহক তুলাত তুলি—সোণ বা ৰূপ, বা বস্ত্ৰ, বা কুঙ্কুম, বা ফল আৰু তদ্ৰূপ ৰস আদিৰে—সেই অনুপাতে দান কৰে (তুলাপুৰুষ দান)।

Verse 17

भुक्त्वा भोगान्सुविपुलांस्तथा कामान्मनोहरान् । संपूज्यमानस्त्रिदशैर्याति विष्ण्वालयं नरः

অতি বিপুল ভোগ আৰু মনোহৰ কামনা-সিদ্ধি উপভোগ কৰি, ত্ৰিদশ (দেৱতা) সকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ, মানুহে বিষ্ণুৰ আলয় লাভ কৰে।

Verse 18

हिरण्यरूप्यदानं च ह्यश्वं धेनुं तथैव च । गोमतीसंगमे दत्त्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात्

গোমতীৰ সঙ্গমত সোণ-ৰূপৰ দান, আৰু তদ্ৰূপ অশ্ব আৰু ধেনু দান কৰিলে, সকলো কামনা সিদ্ধি লাভ হয়।

Verse 19

भूमिदानं च यो दद्याद्गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा शुचिर्हरिं स्मृत्वा तस्माद्धन्यतरो नहि

যি কোনো ব্যক্তি গোমতী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত ভূমিদান কৰে—সেখানে স্নান কৰি, শুচি হৈ, আৰু হৰিক স্মৰণ কৰি—তেওঁতকৈ অধিক ধন্য কেহ নাই।

Verse 20

कन्यादानं च यः कुर्याद्विद्यादानमथापि वा । गोमत्याः संगमे स्नात्वा याति ब्रह्मपदं नरः

যি মানুহে কন্যাদান কৰে, অথবা বিদ্যাদান কৰে—গোমতীৰ সঙ্গমত স্নান কৰি—সেই মানুহে ব্ৰহ্মপদ লাভ কৰে।

Verse 21

यो दद्यात्स्वर्णधेनुं च घृतधेनुं समाहितः । ब्रह्माण्डदानमपि वा तस्य पुण्यमनंतकम्

যি একাগ্ৰচিত্তে স্বৰ্ণধেনু আৰু ঘৃতধেনু দান কৰে, অথবা ব্ৰহ্মাণ্ড-দান কৰে—তেওঁৰ পুণ্য অনন্ত হয়।

Verse 22

तथा लवणधेनुं च जलधेनुमथापि वा । दत्त्वा याति परं स्थानं गोमत्युदधिसंगमे

তদ্ৰূপে গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত লৱণধেনু বা জলধেনু দান কৰিলে মানুহে পৰম স্থান লাভ কৰে।

Verse 23

युगादिषु च सर्वेषु गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा संतर्प्य च पितॄनक्षयं लोकमाप्नुयात्

সকলো যুগাদী উপলক্ষে গোমতী-সাগৰ সংগমত স্নান কৰি আৰু পিতৃসকলক তৰ্পণ দিলে মানুহে অক্ষয় লোক লাভ কৰে।

Verse 24

आषाढ्यां च तथा माघ्यां कार्तिक्यां संगमे नरः । पितॄणां तर्पणं स्नानं श्राद्धं पावकपूजनम् । कुर्याच्चैव तथा दानं यदीच्छेदक्षयं पदम्

আষাঢ়, মাঘ আৰু কাৰ্তিক মাহত সংগমত মানুহে স্নান, পিতৃ-তৰ্পণ, শ্রাদ্ধ, পাৱক-পূজন আৰু দান কৰিব লাগে—যদি অক্ষয় পদ বিচাৰে।

Verse 25

पितॄणां चाक्षया तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै यथा । तद्वच्छ्राद्धान्महाभाग गोमत्युदधिसंगमे

গয়াত কৰা শ্রাদ্ধে যেন পিতৃসকল অক্ষয় তৃপ্তি পায়, তেনেদৰে হে মহাভাগ, গোমতী-সাগৰ সংগমত কৰা শ্রাদ্ধেও একেই ফল দিয়ে।

Verse 26

कुर्य्यात्स्नानं तथा दानं पितॄणां तर्पणं तथा । पञ्चकासु द्विजश्रेष्ठास्तथा चैवाष्टकासु च

দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলে পঞ্চকা দিনত আৰু তদ্ৰূপে অষ্টকা আচৰণত স্নান, দান আৰু পিতৃসকলৰ তৰ্পণ কৰিব।

Verse 27

वैधृतौ च व्यतीपाते छायायां कुंजरस्य च । षष्ठ्यां च कपिलाख्यायां तथा हि द्वादशीषु च

বৈধৃতি আৰু ব্যতীপাত যোগত, ‘কুঞ্জৰ-ছায়া’ নামে দিনত, কপিলা নামে ষষ্ঠীত আৰু তদ্ৰূপে দ্বাদশী দিনসমূহত (ইয়াত কৰা কৰ্ম বিশেষ ফলদায়ক)।

Verse 28

गोमत्यां संगमे स्नात्वा दद्याद्दानं विशेषतः । निर्मलं स्थानमाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

গোমতীৰ সংগমত স্নান কৰি বিশেষ ভাৱে দান দিব লাগে; তেতিয়া তেওঁ নিৰ্মল ধাম লাভ কৰে, য’ত গৈ পুনৰ শোক নকৰে।

Verse 29

श्राद्धपक्षे त्वमावास्यां गोमत्युदधिसंगमे । हेलया प्राप्यते पुण्यं दत्त्वा पिण्डं गयासमम्

শ্ৰাদ্ধপক্ষৰ অমাৱস্যাত গোমতী-সাগৰ সংগমত অল্প প্ৰয়াসেও পুণ্য লাভ হয়; তাত পিণ্ড দান কৰিলে গয়া-সম ফল পোৱা যায়।

Verse 30

तस्मात्सर्वं प्रयत्नेन त्वमावास्यां द्विजोत्तमाः । श्राद्धं हि पितृपक्षांते कार्य्यं गोमतिसंगमे

সেয়ে, হে দ্বিজোত্তমসকল, পিতৃপক্ষৰ অন্তত অমাৱস্যাত গোমতী-সংগমত সম্পূৰ্ণ প্ৰয়াসে শ্ৰাদ্ধ কৰাই উচিত।

Verse 31

यद्यप्यश्रोत्रियं श्राद्धं यद्यप्युपहतं भवेत् । पक्षश्राद्धकृतं पुण्यं दिनेनैकेन लभ्यते

যদিও অশ্ৰোত্ৰিয় (অযোগ্য) পাত্ৰলৈ শ্ৰাদ্ধ কৰা হয়, যদিও সেয়া কোনোভাৱে ক্ষুণ্ণ হয়; তথাপি ইয়াত একেদিনতে পাক্ষিক শ্ৰাদ্ধৰ সমান পুণ্য লাভ হয়।

Verse 32

श्रद्धाहीनं मन्त्रहीनं पात्रहीनमथापि वा । द्रव्यहीनं कालहीनं मनसः स्वास्थ्यवर्जितम्

শ্ৰদ্ধাহীন, মন্ত্ৰহীন, যোগ্য পাত্ৰহীন; অথবা দ্ৰব্যহীন, উপযুক্ত কালহীন, আৰু মনৰ স্থিৰতা-বিহীন হৈও—

Verse 33

श्राद्धपक्षे ह्यमायां तु गोमत्युदधिसंगमे । परिपूर्णं भवेत्सर्वं पितॄणां तृप्तिरक्षया

কিন্তু শ্ৰাদ্ধ-পক্ষৰ অমাৱস্যাত, গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত, সকলো সম্পূৰ্ণ হয়; আৰু পিতৃসকলৰ তৃপ্তি অক্ষয় হয়।

Verse 34

गोमती कमला चैव चंद्रभागा तथैव च । तिस्रस्तु संगता नद्यः प्रविष्टा वरुणालयम्

গোমতী, কমলা আৰু তদ্ৰূপ চন্দ্ৰভাগা—এই তিনিখন নদী একেলগে মিলি বৰুণৰ আলয়, অৰ্থাৎ সাগৰত প্ৰবেশ কৰে।

Verse 35

गयायां पिंडदानेन प्रयागे ह्यस्थिपातने । तत्पुण्यं समवाप्नोति पक्षांते श्राद्धकृन्नरः

গয়াত পিণ্ডদান কৰি আৰু প্ৰয়াগত অস্থি বিসৰ্জন কৰি যি পুণ্য লাভ হয়, পাক্ষান্তে ইয়াত শ্ৰাদ্ধ কৰা মানুহেও সেই একে ফল লাভ কৰে।

Verse 36

यदीच्छेत्सर्वतीर्थेषु हेलया त्वभिषेचनम् । स्नानं कुर्वीत भक्त्या वै गोमत्युदधिसंगमे

যদি কোনোবাই সকলো তীৰ্থত স্নান কৰাৰ দৰে সহজে ফল লাভ কৰিব খোজে, তেন্তে গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত ভক্তিভাৱে স্নান কৰিব লাগে।

Verse 38

श्राद्धे कृते त्वमावस्यां पितृपक्षे च वै द्विजाः । अपुत्रा चैव या नारी काकवंध्या च या भवेत्

হে দ্বিজসকল, অমাৱস্যাত আৰু পিতৃপক্ষত বিশেষকৈ যেতিয়া শ্রাদ্ধ কৰা হয়, তেতিয়া পুত্ৰহীনা নাৰী আৰু কাকবন্ধ্যা (বন্ধ্যাত্বপীড়িতা) নাৰীয়েও এই কৰ্মৰ প্ৰায়শ্চিত্ত-পুণ্যৰ অধীন বুলি কোৱা হয়।

Verse 39

मृतपुत्रा तथा विप्राः संगमे स्नानमाचरेत् । दोषैः प्रमुच्यते सर्वैर्गोमप्युदधिसंगमे । स्नात्वा सुखमवाप्नोति प्रजां च चिरजीविनीम्

একেদৰে, হে বিপ্ৰসকল, যাৰ পুত্ৰ মৃত্যু হৈছে সেই নাৰীয়ে সংগমত স্নান কৰিব। গোমতী-সাগৰ সংগমত স্নান কৰিলে সকলো দোষৰ পৰা মুক্তি পোৱা যায়; তাত স্নান কৰি সুখ আৰু চিৰজীৱী সন্তান লাভ হয়।

Verse 40

यानि कानि च दानानि पृथिव्यां सम्भवंति हि । तानि सर्वाणि देयानि गोमत्युदधिसंगमे

পৃথিৱীত যি যি প্ৰকাৰ দান সম্ভৱ, সেই সকলো দান গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত দিয়া উচিত।

Verse 41

सर्वदैव च विप्रेन्द्रा विशेषात्सर्वपर्वसु । स्नानं कुर्वीत नियतो गोमत्युदधिसंगमे

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, সদায়েই—আৰু বিশেষকৈ সকলো পবিত্ৰ পৰ্বৰ দিনত—নিয়ম-সংযমে গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত স্নান কৰিব লাগে।

Verse 42

दर्शनादेव पापस्य क्षयो भवति भो द्विजाः । प्रणामे मनसस्तुष्टिर्मुक्तिश्चैवावगाहने

হে দ্বিজসকল! এই পবিত্ৰ তীৰ্থৰ কেৱল দৰ্শনতেই পাপৰ ক্ষয় হয়। প্ৰণাম কৰিলে মন সন্তুষ্ট হয়, আৰু ইয়াৰ জলে অৱগাহন (স্নান/নিমজ্জন) কৰিলে মোক্ষ নিজেই লাভ হয়।

Verse 43

श्राद्धे कृते पितॄणां तु तृप्तिर्भवति शाश्वती । दाने मनोरथावाप्तिर्जायते नात्र संशयः

শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিলে পিতৃসকলৰ চিৰস্থায়ী তৃপ্তি হয়। আৰু দান কৰিলে মনোৰথ সিদ্ধি লাভ হয়—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 44

कृतकृत्यास्तु ते धन्या यैः कृतं पितृतर्पणम् । श्राद्धं च ऋषिशार्दूला गोमत्युदधिसंगमे

ধন্য সেই কৃতকৃত্য লোকসকল, যিসকলে পিতৃ-তৰ্পণ আৰু শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিছে—হে ঋষিশাৰ্দূলসকল! গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমত।

Verse 45

पितृपक्षे च वै केचिन्मातृपक्षे तथैव च । तथा श्वशुरपक्षे च ये चान्ये मित्रबांधवाः

কিছুমান পিতৃপক্ষৰ সৈতে সংযুক্ত, আৰু কিছুমান মাতৃপক্ষৰ সৈতে। তদ্ৰূপ শ্বশুৰপক্ষৰ সৈতে, আৰু আন কিছুমান বন্ধু-বান্ধৱ তথা আত্মীয়স্বজন।

Verse 46

स्थावरत्वं गता ये च पुद्गलत्वं च ये गताः । पिशाचत्वं गता ये च ये च प्रेतत्वमागताः

যিসকলে স্থাবৰ অৱস্থালৈ গ’ল, যিসকলে অন্য দেহধাৰী অৱস্থালৈ (পুদ্গলত্ব) গ’ল, যিসকলে পিশাচত্ব লাভ কৰিলে, আৰু যিসকলে প্ৰেতত্বত পৰিল—সকলোৱে এই তীৰ্থৰ কৃপাৰ পৰিসৰত অন্তৰ্ভুক্ত।

Verse 47

तिर्य्यग्योनिगता ये च ये च कीटत्वमागताः । स्नानमात्रेण ते सर्वे मुक्तिं यांति न संशयः

যিসকলে তিৰ্যক্-যোনিত গ’ল আৰু যিসকলে কীটত্ব অৱস্থালৈ আহিল—সকলোৱে কেৱল স্নান-মাত্ৰে মুক্তি লাভ কৰে; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 48

किं पुनः श्राद्धदानादि गोमतीसंगमे तथा । कृत्वा मुक्तिमवाप्नोति मानवो नात्र संशयः

তেন্তে গোমতীৰ সঙ্গমত শ্রাদ্ধ-দান আদি কৰিলেহে কিমান অধিক পুণ্য হয়! সেইদৰে কৰি মানুহে মুক্তি লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 49

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति यत्र गत्वा न शोचति

যেতিয়া শ্রৱণ নক্ষত্ৰৰ যোগ দ্বাদশীৰ সৈতে হয়, গোমতী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত—সেখানে স্নান কৰিলে মানুহে মুক্তি লাভ কৰে, সেই অৱস্থালৈ যায় য’ত গৈ আর শোক নাথাকে।

Verse 50

सन्त्यज्य सर्वतीर्थानि गोमत्युदधिसंगमे । स्नानं कृत्वा तथा श्राद्धं कृतकृत्यो भवेन्नरः । परं लोकमवाप्नोति ह्यर्चयित्वा तु वामनम्

সকলো তীৰ্থ ত্যাগ কৰি গোমতী–সাগৰ সঙ্গমত স্নান আৰু শ্রাদ্ধ কৰিলে নৰ কৃতকৃত্য হয়; আৰু তাত বামনক অৰ্চনা কৰি সি পৰম লোক লাভ কৰে।

Verse 51

सम्यक्स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेद्गरुडध्वजम् । पीतांबरधरो भूत्वा दिव्याभरणभूषितः

কিন্তু যি নৰে বিধিপূৰ্বক স্নান কৰি গৰুড়ধ্বজ প্ৰভু (বিষ্ণু)ক পূজা কৰে, সি পীতাম্বৰ পৰিধান কৰি দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিত হয়।

Verse 52

वीक्ष्यमाणः सुरस्त्रीभिर्नागारिकृतकेतनः । चतुर्भुजधरो भूत्वा वनमालाविभूषितः । संस्तूयमानो मुनिभिर्याति विष्ण्वालयं नरः

দেৱলোকৰ অপ্সৰাসকলৰ দৃষ্টিত পৰি, দিৱ্য নিৱাসত বাস কৰি, চতুৰ্ভুজ ৰূপ ধৰি আৰু বনমালাৰে বিভূষিত হৈ—মুনিসকলৰ স্তৱত প্ৰশংসিত—সেই নৰ বিষ্ণুৰ ধামলৈ গমন কৰে।

Verse 53

गोमतीसंगमे स्नात्वा कृतकृत्यो भवेन्नरः । यत्र दैत्यवधं कृत्वा विष्णुना प्रभविष्णुना

গোমতীৰ সংগমত স্নান কৰি নৰ কৃতকৃত্য হয়—সেই ঠাইতেই, য’ত পৰম প্ৰভাৱশালী বিষ্ণুৱে দানৱবধ কৰিছিল।

Verse 54

चक्रं प्रक्षालितं पूर्वं कृष्णेन स्वयमेव हि । तेनैव चक्रतीर्थं हि ख्यातं लोकत्रये द्विजाः

হে দ্বিজসকল, পূৰ্বে কৃষ্ণে নিজেই তাত নিজৰ চক্ৰ প্ৰক্ষালন কৰিছিল; সেই কাৰণেই ই ‘চক্ৰতীৰ্থ’ বুলি ত্ৰিলোকত খ্যাত।

Verse 55

भवंति यत्र पाषाणाश्चक्रांका मुक्तिदायकाः । यैः पूजितैर्जगन्नाथः कृष्णः सांनिध्यमाव्रजेत्

তাত চক্ৰাঙ্কিত পাথৰ পোৱা যায়, যি মুক্তিদায়ক; সিহঁতক পূজা কৰিলে জগন্নাথ কৃষ্ণে সান্নিধ্য দান কৰে।

Verse 56

तत्रैव यदि लभ्येत चक्रैर्द्वादशभिः सह

আৰু যদি তাতেই সেই (পবিত্ৰ চিহ্ন) বাৰটা চক্ৰাঙ্কসহ লাভ হয়…

Verse 57

द्वादशात्मा स विज्ञेयो मोक्षदः सर्वदेहिनाम् । एकचक्रांकितो यस्तु द्वारवत्यां सुशोभनः

সেয়া ‘দ্বাদশ-আত্মা’ বুলি বুজিব লাগে, যি সকলো দেহধাৰীক মোক্ষ দান কৰে। আৰু যি এক চক্ৰ-চিহ্নে অঙ্কিত, সেয়া দ্বাৰৱতীত অতি সুন্দৰ ৰূপে শোভা পায়।

Verse 58

सुदर्शनाभिधानोऽसौ मोक्षैकफलदो हि सः । लक्ष्मीनारायणो द्वाभ्यां भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

সেয়া সুদৰ্শন নামে খ্যাত; নিশ্চয়েই সেয়া একমাত্ৰ পৰম ফল—মোক্ষ দান কৰে। দুটা ৰূপ/চিহ্নে সেয়া লক্ষ্মী-নাৰায়ণ, যি ভোগ আৰু মুক্তি—দুয়ো ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 59

त्रिभिस्त्रिविक्रमश्चैव त्रिवर्गफलदायकः । श्रीप्रदो रिपुहन्ता च चतुर्भिः संयुतः स हि

তিনটাৰে সেয়া নিশ্চয়েই ত্ৰিৱিক্ৰম, যি জীৱনৰ তিন পুৰুষাৰ্থৰ ফল দান কৰে। চাৰিটাৰে সংযুক্ত হৈ সেয়া শ্ৰী (সমৃদ্ধি) প্ৰদান কৰে আৰু শত্রু বিনাশ কৰে—এনেদৰে ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 60

पञ्चभिर्वासुदेवस्तु जन्ममृत्युभयापहः । प्रद्युम्नः षड्भिरेवासौ लक्ष्मीं कांतिं ददाति यः

পাঁচটাৰে সেয়া বাসুদেৱ, যি জন্ম-মৃত্যুৰ ভয় দূৰ কৰে। ছয়টাৰে সেয়া প্ৰদ্যুম্ন, যি লক্ষ্মী (ভাগ্য-সম্পদ) আৰু কান্তি (দীপ্তি) দান কৰে।

Verse 61

सप्तभिर्बलभद्रश्च चक्रगोऽत्र प्रकीर्तितः । लाच्छितश्चाष्टभिर्भक्तिं ददाति पुरुषोत्तमः

সাতটাৰে সেয়া বলভদ্ৰ, ইয়াত চক্ৰ-নিবাসী বুলি কীৰ্তিত। আঠটাৰে, বিশেষ চিহ্নে লাঞ্ছিত পুৰুষোত্তম ভক্তি দান কৰে।

Verse 62

सर्वं दद्यान्नवव्यूहो दुर्लभो यः सुरैरपि । दशावतारो दशमी राज्यदो नात्र संशयः

নৱ ৰূপে তেওঁ নৱব্যূহ, যি সকলো দান কৰে আৰু দেৱতাসকলৰ বাবেও দুৰ্লভ। দশ ৰূপে তেওঁ দশাৱতাৰ; দশম চিহ্নে ৰাজ্য-প্ৰদান কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 63

एकादशभिरैश्वर्यं चक्रगः संप्रयच्छति । निर्वाणं द्वादशात्मा च द्वादशभिर्ददाति च

এগাৰটা চিহ্নে চক্র-সংযুক্ত প্ৰভুৱে ঐশ্বৰ্য আৰু সমৃদ্ধি দান কৰে। বাৰটা ৰূপে, দ্বাদশাত্মা হৈ, তেওঁ নিৰ্বাণ প্ৰদান কৰে—বাৰটা চিহ্নৰ দ্বাৰাও।

Verse 64

अत ऊर्ध्वं महाभागाः सौख्यमोक्षप्रदायकाः यतोऽत्र ते च पाषाणाः कृष्णचक्रेण चित्रिताः

সেয়ে, হে মহাভাগসকল, ইয়াৰ পৰা আগলৈ এইবোৰে সুখ আৰু মোক্ষ প্ৰদান কৰে; কিয়নো ইয়াত সেই পাষাণসমূহ কৃষ্ণৰ চক্রেৰে চিত্ৰিত/অঙ্কিত।

Verse 65

तेषां स्पर्शनमात्रेण मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा कृष्णचक्रेण चिह्नितः

সেইবোৰ কেৱল স্পৰ্শ কৰিলেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি পোৱা যায়। চক্রতীৰ্থত স্নান কৰি মানুহ কৃষ্ণৰ চক্রচিহ্নে চিহ্নিত হয়।

Verse 66

पूजयित्वा चक्रधरं हरिं ध्यायेत्सनातनम् । नापुत्रो नाधनो रोगी न स संजायते नरः

চক্রধাৰী হৰিৰ পূজা কৰি সনাতন প্ৰভুক ধ্যান কৰিব লাগে। তেনে মানুহ নি:সন্তান নহয়, নাধন নহয়, নাৰোগী হয়—এনে জন জন্ম নলয়।

Verse 67

ब्रह्महत्यादिकं पापं मनोवाक्कायकर्मजम् । तत्सर्वं विलयं याति सकृच्चक्रांकदर्शनात्

ব্ৰাহ্মণ-হত্যা আদি পাপ, মন-বাক্য-দেহৰ কৰ্মৰ পৰা জন্মা—সেই সকলো একেবাৰে একবাৰ চক্ৰ-অংকৰ দৰ্শনতেই লয় পায়।

Verse 68

म्लेच्छ देशे शुभे वापि चक्रांको दृश्यते यदि । तत्र चैव हरिक्षेत्रं मुक्तिदं नात्र संशयः

ম্লেচ্ছ দেশত হওক বা শুভ ভূমিত—যদি চক্ৰ-অংক দেখা যায়, তেন্তে সেই ঠাইতেই হৰিৰ ক্ষেত্ৰ (হৰিক্ষেত্ৰ) হয়, মুক্তিদায়ক; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 69

मृत्युकालेऽपि सम्प्राप्ते यदि ध्यायेद्धरिं नरः । चक्रांकं धारयेदंगे स याति परमं पदम्

মৃত্যুৰ সময় আহিলেও, যদি মানুহে হৰিক ধ্যান কৰে আৰু দেহত চক্ৰ-অংক ধাৰণ কৰে, তেন্তে সি পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 70

हृदयस्थे च चक्रांके पूतो भवति तत्क्षणात् । नोपसर्पंति तं भीता दूताः कृष्णायुधं तदा । वैष्णवं लोकमा प्नोति नात्र कार्या विचारणा

হৃদয়ত চক্ৰ-অংক স্থিত হ’লে, সেই ক্ষণতেই মানুহ পবিত্ৰ হয়। তেতিয়া কৃষ্ণৰ আয়ুধ উপস্থিত থাকাত ভীত দূতসকলে তাৰ ওচৰলৈ নাহে। সি বৈষ্ণৱ লোক লাভ কৰে—ইয়াত অধিক বিচাৰ নকৰিলেও হয়।

Verse 71

अपि पापसमाचारः किं पुनर्धार्मिकः शुचिः । गोमती संगमे स्नात्वा चक्रतीर्थे तथैव च । मुच्यते पातकैर्घोरै र्मानवो नात्र संशयः

পাপাচাৰী মানুহেও—ধাৰ্মিক আৰু শুচি জনৰ কথা ক’বই নালাগে—গোমতীৰ সংগমত আৰু তেনেদৰে চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰি ভয়ংকৰ পাতকৰ পৰা মুক্ত হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 72

राजसाः सत्त्वमायांति विष्णुधर्मं सनातनम् । क्षेत्रस्य तस्य माहात्म्यात्सत्यमेतत्प्रकीर्तितम्

ৰজোগুণে আচ্ছন্ন লোকসকল সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ মাহাত্ম্যৰ বলত সত্ত্বগুণলৈ আহে আৰু বিষ্ণুৰ সনাতন ধৰ্মত স্থিত হয়—এই কথাই সত্য বুলি প্ৰকীৰ্তিত।

Verse 73

तामसं राजसं चापि यत्किञ्चिद्विष्णुपूजने । तच्च सत्त्वत्वमायाति निम्नगा च यथार्णवे

বিষ্ণুপূজাত যি কিবা তমোগুণ বা ৰজোগুণে দুষিত, সেয়াও সত্ত্বতালৈ ৰূপান্তৰিত হয়—যেনেকৈ নদী সাগৰত পৰি সাগৰৰ সৈতে এক হৈ যায়।

Verse 74

दुर्लभा द्वारका विप्र दुर्लभं गोमतीजलम् । दुर्लभं जागरो रात्रौ दुर्लभं कृष्णदर्शनम्

হে বিপ্ৰ! দ্বাৰকা অতি দুৰ্লভ; গোমতীৰ জল দুৰ্লভ; ৰাতিৰ জাগৰণ-ব্ৰত দুৰ্লভ; আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৰ্শনো দুৰ্লভ।

Verse 317

पक्षेपक्षे समग्रा तु पितृपूजा कृता च यैः । सम्पूर्णा जायते तेषां गोमत्युदधिसंगमे

যিসকলে প্ৰতিটো পক্ষত পিতৃসকলৰ সমগ্ৰ পূজা সম্পন্ন কৰে, তেওঁলোকৰ সেই ক্ৰিয়া গোমতী-সাগৰ সঙ্গমত সত্যই সম্পূৰ্ণতা লাভ কৰে।