Adhyaya 7
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 7

Adhyaya 7

এই অধ্যায়ত প্ৰহ্লাদে বিদ্বান তীৰ্থযাত্ৰী দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকলক সমুদ্ৰতীৰস্থিত চক্ৰতীৰ্থ/ৰথাঙ্গৰ মাহাত্ম্য আৰু আচাৰবিধি উপদেশ দিয়ে। চক্ৰচিহ্নিত শিলাক মোক্ষপ্ৰদ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৰ্শন-সম্পৰ্কে তীৰ্থৰ প্ৰামাণ্য স্থাপন কৰি ইয়াক পৰম পাপনাশক ক্ষেত্ৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। যাত্ৰীসকলে ওচৰলৈ গৈ পা-হাত-মুখ ধুই দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰে; তাৰ পাছত পঞ্চৰত্ন, পুষ্প, অক্ষত, গন্ধ, ফল, স্বৰ্ণ, চন্দন আদি মঙ্গলদ্ৰব্যেৰে অৰ্ঘ্য সাজি বিষ্ণুচক্ৰ-বিষয়ক মন্ত্ৰ জপ কৰে। তাৰ পিছত স্নান, দেবতা আৰু তত্ত্বৰ স্মৰণবাক্য, পবিত্ৰ মাটি লেপন, দেব-পিতৃ তৰ্পণ আৰু তাৰ পাছত শ্ৰাদ্ধৰ বিধান কোৱা হৈছে। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে—কেৱল স্নান কৰিলেই মহাযজ্ঞ আৰু প্ৰয়াগ আদি প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থসম পুণ্য লাভ হয়। অন্নদান, যান/পশুদান আৰু ৰথ-সম্পৰ্কীয় দান জগত্পতিক প্ৰসন্ন কৰে; শেষত পূৰ্বপুৰুষৰ উন্নতি, বিষ্ণুসান্নিধ্য লাভ আৰু বাক্-কর্ম-মনজনিত পাপক্ষয়ৰ কথা প্ৰতিপাদিত।

Shlokas

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठा रथांगाख्यं महोदधिम् । चक्रांका यत्र पाषाणा दृश्यंते मुक्तिदायकाः

শ্ৰী প্ৰহ্লাদে ক’লে: হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তেতিয়া ৰথাঙ্গ নামে মহাসাগৰলৈ যোৱা উচিত; য’ত চক্রচিহ্নিত শিল দেখা যায়, যি মুক্তিদায়ক।

Verse 2

यैः पूज्यते जगन्नाथः प्रत्यहं भाव संयुतैः । सदा नेत्रैरनिमिषैर्वीक्ष्यते च जनार्दनः

যিসকলে ভক্তিভাৱে পৰিপূৰ্ণ হৈ প্ৰতিদিন জগন্নাথক পূজা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে জনাৰ্দন সদায় অনিমিষ নয়নে দৰ্শিত হয়।

Verse 3

यच्च साक्षाद्भगवता दृष्टं कृष्णेन दृष्टितः । तत्तीर्थं सर्वपापघ्नं चक्राख्यं परमं हरेः

আৰু যি স্থানক স্বয়ং ভগৱানে—কৃষ্ণৰ দৃষ্টিৰে—সাক্ষাতে দৰ্শন কৰিলে, সেয়াই হৰিৰ পৰম ‘চক্র’ নামে তীৰ্থ, যি সকলো পাপ নাশ কৰে।

Verse 4

यस्य प्रसिद्धिः परमा त्रैलोक्ये सचराचरे । प्रयागादधिकं यच्च मुक्तिदं ह्यस्ति पावनम्

ইয়াৰ খ্যাতি ত্ৰিলোকত—চৰাচৰসহ—সৰ্বোচ্চ। কোৱা হয়, ই প্ৰয়াগতকৈও অধিক; ই পবিত্ৰ আৰু মুক্তিদায়ক।

Verse 5

सुरैरपि प्रपूज्यंते यत्रांगानि शरीरिणाम् । अंकितानि च चक्रेण षण्मासान्नात्र संशयः

সেই ঠাইত দেৱতাসকলেও দেহধাৰীসকলৰ অংগসমূহ গভীৰ ভক্তিৰে পূজা কৰে—যিসকল ছয় মাহৰ ভিতৰত চক্ৰচিহ্নে অংকিত হয়; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 6

यद्दृष्ट्वा मुच्यते पापात्प्रसंगेनापि मानवः । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां पावनं प्रवरं स्मृतम्

যি তীৰ্থ কেবল দৰ্শন কৰিলেই মানুহে, আনুষঙ্গিকভাৱেও, পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—সেই তীৰ্থক সকলো তীৰ্থৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ পাৱনকাৰী বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 7

तत्र गत्वा द्विजश्रेष्ठाः प्रक्षाल्य चरणौ मुदा । करौ चास्यं चैव पुनः प्रणमेद्दंडवत्पुनः

তাত গৈ, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, আনন্দেৰে পদযুগল ধুই লওক; হাত দুটা আৰু মুখো ধুই; তাৰ পাছত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি পুনৰ নমস্কাৰ কৰক।

Verse 8

प्रणिपत्य गृहीत्वार्घ्यं पंचरत्नसमन्वितम् । सपुष्पाक्षतगंधैश्च फलहेमसुचंदनैः

প্ৰণাম কৰি, পঞ্চৰত্নেৰে সমন্বিত অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰক; লগতে ফুল, অক্ষত (অখণ্ড চাউল), সুগন্ধি, ফল, সোণ আৰু উত্তম চন্দনসহ।

Verse 9

संपन्नमर्घ्यमादाय मंत्रमेतमुदीरयेत् । प्रत्यङ्मुखः सुनियतः संमुखो वा महोदधेः

সু-সম্পন্ন অৰ্ঘ্য লৈ এই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰক; ইন্দ্ৰিয়-সংযমেৰে পশ্চিমমুখী হৈ, অথবা মহাসাগৰৰ সন্মুখে মুখ কৰি।

Verse 10

ॐ नमो विष्णु रूपाय विष्णुचक्राय ते नमः । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं सर्वकामप्रदो भव

ওঁ—বিষ্ণুৰ ৰূপলৈ নমস্কাৰ; হে বিষ্ণুৰ চক্ৰ, তোমালৈ নমঃ। মোৰ দ্বাৰা দত্ত অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰা; মোৰ সকলো কামনা পূৰণকাৰী হোৱা।

Verse 11

अग्निश्च तेजो मृडया च रुद्रो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्वाडवाः सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत पतिं नदीनाम्

“অগ্নি ইয়াৰ তেজ; ৰুদ্ৰ ইয়াৰ কৃপাময় শক্তি; বিষ্ণু ইয়াৰ জীৱনধাৰী সাৰ, আৰু ই অমৃতৰ নাভি।” এই সত্য বাক্য ক’লে, হে ঋষিসকল, তাৰ পাছত নদীনামৰ পতি-তীৰ্থত স্নান কৰিব লাগে।

Verse 12

मृदमालभ्य सजलां विप्रा देवकरच्युताम् । धारयित्वा तु शिरसा स्नानं कुर्य्याद्यथाविधि

হে বিপ্ৰসকল, দেৱতাৰ হাতৰ পৰা পতিত সজল মাটি লৈ, তাক শিৰত ধাৰণ কৰি, তাৰ পাছত বিধি অনুসাৰে স্নান কৰিব লাগে।

Verse 13

तर्पयेच्च पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाक्रमम् । तर्पयित्वा हविर्द्रव्यं प्रोक्षयित्वा च भक्तितः

তাৰ পাছত যথাক্ৰমে পিতৃসকল, দেৱতাসকল আৰু মানুহক তৰ্পণ কৰিব। তৰ্পণ কৰি তৃপ্ত কৰাই, ভক্তিৰে হৱিৰ্দ্ৰব্য পৱিত্ৰ জলেৰে প্ৰোক্ষণ কৰিব।

Verse 14

अश्वमेधसहस्रेण सम्यग्यष्टेन यत्फलम् । स्नानमात्रेण तत्प्रोक्तं चक्रतीर्थे द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমসকল, সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্যকভাবে সম্পন্ন কৰিলে যি ফল লাভ হয়, সেই একে ফল চক্রতীৰ্থত কেৱল স্নানমাত্ৰে প্ৰাপ্ত হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 15

प्रयागे यत्फलं प्रोक्तं माघ्यां माधवपूजने । स्नानमात्रेण तत्प्रोक्तं चक्र तीर्थे द्विजोत्तमाः

প্ৰয়াগত মাঘ মাহত মাধৱৰ পূজাৰে যি ফল কোৱা হৈছে, সেই একে ফল, হে দ্বিজোত্তমসকল, চক্ৰ-তীৰ্থত কেৱল স্নান কৰিলেই লাভ হয় বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 16

कारयेच्च ततः श्राद्धं पितॄणां श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्सुवर्णेन राजतेन तथा पितॄन्

তাৰ পাছত শ্ৰদ্ধাসহ পিতৃসকলৰ উদ্দেশ্যে শ্ৰাদ্ধ কৰাব লাগে; আৰু বিশ্বেদেৱসকলক সোণৰে, তদ্ৰূপ পিতৃসকলক ৰূপাৰে সন্মান কৰিব লাগে।

Verse 17

संतर्प्य भोजनेनैव वस्त्रालंकारभूषणैः । दीनान्धकृपणेभ्यश्च दानं देयं स्वशक्तितः

ভোজনৰ দ্বাৰাই, আৰু বস্ত্ৰ-অলংকাৰ-ভূষণ আদিৰে তেওঁলোকক সন্তুষ্ট কৰি, দীন, অন্ধ আৰু কৃপণ-দৰিদ্ৰসকলকো নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান দিব লাগে।

Verse 18

चक्रतीर्थे तीर्थवरे विशेषाद्द्विजसत्तमाः । रत्नदानं प्रकुर्वीत प्रीणनार्थं जगत्पतेः

চক্ৰ-তীৰ্থত—তীৰ্থসমূহৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠত—বিশেষকৈ, হে দ্বিজসত্তমসকল, জগত্পতিক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ ৰত্নদান কৰিব লাগে।

Verse 19

गन्त्रीमनडुहा युक्तां सर्वास्तरणसंयुताम् । सोपस्करां च दद्याद्वै विष्णुर्मे प्रीयतामिति

নিশ্চয়েই গৰু-যুঁৱলি লগোৱা এখন গাড়ী, সকলো আচ্ছাদন আৰু উপকৰণসহ, ‘বিষ্ণু মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক’ বুলি কৈ দান দিব লাগে।

Verse 20

सुविनीतं शीलयुतं तथा सोपस्करं हयम् । भूषयित्वा च विप्राय दद्याद्दक्षिणया सह

সুশিক্ষিত, শীলসম্পন্ন আৰু সজ্জা-সামগ্ৰীসহ অশ্বটিক সুসজ্জিত কৰি, বিপ্ৰক যথোচিত দক্ষিণাসহ দান কৰা উচিত।

Verse 21

एवं कृते द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । मुक्तिं प्रयांति तस्यैव पितरस्त्रिकुलोद्भवाः

এইদৰে কৰিলে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মানুহ কৃতকৃত্য হয়; আৰু তাৰ ত্ৰিকুলোদ্ভৱ পিতৃসকলেও মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 22

प्रेतयोनिं गता ये च ये च कीटत्वमागताः । पच्यंते नरके ये च महारौरवसंज्ञके

যিসকল প্ৰেতযোনিত পতিত, যিসকল কীটত্ব লাভ কৰিছে, আৰু যিসকল মহাৰৌৰৱ নামৰ নৰকত দগ্ধ হৈছে—

Verse 23

ते सर्वे तृप्तिमायांति चकतीर्थ प्रभावतः । श्राद्धे कृते द्विजश्रेष्ठा गयाश्राद्धफलं लभेत्

চক্ৰতীৰ্থৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোক সকলোৱে তৃপ্তি লাভ কৰে। আৰু তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, গয়া-শ্ৰাদ্ধৰ ফল লাভ হয়।

Verse 24

या गतिर्मातृभक्तानां यज्वनां या गतिः स्मृता । चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठाः स्नात्वा तां लभते नरः

মাতৃভক্তসকলৰ যি গতি স্মৰণীয়, আৰু যজ্ঞকাৰীসকলৰ যি গতি কথিত—হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, চক্ৰতীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে সেই একে গতি লাভ কৰে।

Verse 25

श्राद्धं प्रशस्तं विप्रेंद्राः संप्राप्ते चंद्रसंक्षये । सूर्यग्रहे विशेषेण कुरुक्षेत्रफलं स्मृतम् । श्राद्धे स्नाने तथा दाने पितॄणां तर्पणे तथा

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! চন্দ্ৰক্ষয় উপস্থিত হ’লে শ্ৰাদ্ধ অতি প্ৰশস্ত; আৰু বিশেষকৈ সূৰ্যগ্ৰহণত ই কুৰুক্ষেত্ৰ-যাত্ৰাৰ ফল দান কৰে বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে—শ্ৰাদ্ধত, স্নানত, দানত আৰু পিতৃসকললৈ তৰ্পণ কৰাতো।

Verse 26

प्रशस्तं चक्रतीर्थं च नात्र कार्य्या विचारणा

চক্ৰতীৰ্থ অতি প্ৰশস্ত; ইয়াত অধিক বিচাৰণাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 27

सर्वदा पावनं विप्राश्चक्रतीर्थं न संशयः । यस्तु श्राद्धं प्रकुर्वीत यात्रायामागतो नरः

হে বিপ্ৰসকল! চক্ৰতীৰ্থ সদায় পাৱনকাৰী—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। আৰু যি নৰ যাত্ৰালৈ আহি শ্ৰাদ্ধ সম্পাদন কৰে…

Verse 28

चक्रतीर्थे द्विजश्रेष्ठाः संपूज्य मधुसूदनम् । पूजितेषु द्विजेंद्रेषु विष्णुसांनिध्यमाप्नुयात्

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! চক্ৰতীৰ্থত মধুসূদন (বিষ্ণু) ক বিধিমতে পূজা কৰি, আৰু বিপ্ৰেন্দ্ৰসকলক সন্মান জনালে, বিষ্ণুৰ সান্নিধ্য লাভ হয়।

Verse 29

वाचा कृतं कर्मकृतं मनसां समुपार्जितम् । स्नानमात्रेण तत्पापं नश्यते नात्र संशयः

বাক্যৰে কৰা, কৰ্মৰে কৰা, আৰু মনত সঞ্চিত পাপ—কেৱল স্নানমাত্ৰে সেয়া নাশ হয়; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।