Adhyaya 40

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । स्वनामांकित पत्रैस्तु श्रीपतिं योऽर्चयेत वै । सप्तलोकाननुप्राप्य सप्तद्वीपाधिपो भवेत्

শ্ৰী প্ৰহ্লাদে ক’লে: যি জনে নিজৰ নাম লিখা পাতৰে শ্ৰীপতিক অৰ্চনা কৰে, তেওঁ সাত লোক লাভ কৰি সাত দ্বীপৰ অধিপতি হয়।

Verse 2

माकान्तवृक्षपत्रैस्तु योऽर्चयेत सदा हरिम् । पुण्यं भवति तस्येह वाजिमेधायुतं कलौ

যি জনে সদায় মাকান্ত গছৰ পাতৰে হৰিক অৰ্চনা কৰে, কলিযুগত তেওঁৰ পুণ্য দহ হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান হয়।

Verse 3

लक्ष्मीं सरस्वतीं देवीं सावित्रीं चंडिकां तथा । पूजयित्वा दिवं याति पत्रैः श्रीवृक्षसंभवैः

শ্ৰী-বৃক্ষ (তুলসী)ৰ পৰা জন্মা পাতৰে লক্ষ্মী, সৰস্বতী, সাবিত্ৰী আৰু চণ্ডিকা দেৱীক পূজা কৰিলে ভক্ত স্বৰ্গলোকলৈ গমন কৰে।

Verse 4

तुलस्या अधिकं प्रोक्तं दलं श्रीवृक्षसंभवम् । तस्मान्नित्यं प्रयत्नेन पूजनीयः सदाऽच्युतः

শ্ৰী-বৃক্ষ (তুলসী)ৰ পৰা জন্মা পাতক সৰ্বোত্তম বুলি কোৱা হৈছে; সেয়ে নিত্য প্ৰযত্নে অচ্যুত অবিনাশী প্ৰভুক সদায় পূজা কৰা উচিত।

Verse 5

द्वादश्यां रविवारेण श्रीवृक्षमर्चयन्ति ये । ब्रह्महत्यादिकैः पापैर्न लिप्यंते कृतैरपि

যিসকলে দ্বাদশীত, যেতিয়া ৰবিবাৰ হয়, শ্ৰী-বৃক্ষ (তুলসী)ৰ অৰ্চনা কৰে, তেওঁলোক ব্ৰহ্মহত্যা আদি পাপ কৰিলেও তাত লিপ্ত নহয়।

Verse 6

यथा करिपदेऽन्यानि प्रविशंति पदानि च । तथा सर्वाणि पुण्यानि प्रविष्टानि हरेर्दिने

যেনেকৈ হাতীৰ পদচিহ্নত আন সকলো পদচিহ্ন সোমাই যায়, তেনেকৈ হৰিৰ দিনত সকলো পুণ্য একত্ৰিত হয়।

Verse 7

अध्रुवेणैव देहेन प्रतिक्ष णविनाशिना । कथं नोपासते जंतुर्द्वादशीं जागरान्विताम्

এই অধ্ৰুৱ দেহে, যি ক্ষণে ক্ষণে বিনাশ হয়, প্ৰাণীয়ে জাগৰণসহ দ্বাদশীৰ উপাসনা কেনেকৈ নকৰে?

Verse 8

अतीतान्पुरुषान्सप्त भविष्यांश्च चतुर्द्दश । नरकात्तारयेत्सर्वांल्लोकान्कृष्णेति कीर्तनात् । न ते जीवंति लोकेऽस्मिन्यत्रतत्र स्थिता नराः

‘কৃষ্ণ’ নামৰ কীৰ্তনে সাত পুৰ্বপুৰুষ আৰু চৌদহ আগন্তুক বংশধৰকো নৰকৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিব পাৰি; যিসকল মানুহ য’তেই থাকক, এনে ভক্তি নাথাকিলে এই লোকত সঁচা অৰ্থত জীৱন নধৰে।

Verse 9

द्वारकायां च संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु वंदिताः । द्वारकायां प्रकुर्वंति यतीनां भोजनं स्थितिम् । ग्रासेग्रासे मखशतं ते लभंते फलं नराः

যিসকলে দ্বাৰকাত আহে, তেওঁলোক ত্ৰিলোকত সন্মানিত হয়। দ্বাৰকাত তেওঁলোকে যতি-সন্ন্যাসীৰ ভোজন আৰু নিবাসৰ ব্যৱস্থা কৰে; প্ৰতিটো গ্ৰাসে তেওঁলোকে শত যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 10

यतीनां ये प्रयच्छंति कौपीनाच्छादनादिकम् । वसतां द्वारकामध्ये यथाशक्त्या तु भोजनम् । शृणु पुण्यं प्रवक्ष्यामि समासेन हि दैत्यज

যিসকলে যতি-সন্ন্যাসীক কৌপীন, আচ্ছাদন আদি দান কৰে, আৰু দ্বাৰকাৰ মাজত বাস কৰা তেওঁলোকক যথাশক্তি ভোজন যোগায়—হে দৈত্যপুত্ৰ, শুনা; মই সংক্ষেপে তেওঁলোকৰ পুণ্য ক’ম।

Verse 11

कोटिभिर्वेदविद्वद्भिर्गयायां पितृवत्सलैः । भोजितैर्यत्समाप्नोति तत्फलं दैत्यनायक

হে দৈত্যনায়ক! গয়াত পিতৃভক্ত, বেদবিদ্‌ ব্রাহ্মণক কোটি সংখ্যাত ভোজন কৰাই যি ফল লাভ হয়, সেই একেই ফল ইয়াত ভোজন কৰোৱাতো পোৱা যায়।

Verse 12

एकस्मिन्भोजिते पौत्र भिक्षुके फलमीदृशम् । दातव्यं भिक्षुके चान्नं कुर्य्याद्वै चात्मविक्रयम्

হে পৌত্ৰ! এজন ভিক্ষুকক ভোজন কৰালেই এনে ফল লাভ হয়। সেয়ে ভিক্ষুকক অন্ন দান কৰাই উচিত—প্ৰয়োজন হ’লে নিজকে বিক্ৰী কৰিবলগীয়া কষ্ট সহিলেও।

Verse 13

धन्यास्ते यतयः सर्वे ये वसंति कलौ युगे । कृष्णमाश्रित्य दैत्येन्द्र द्वारकायां दिनेदिने

ধন্য সেই সকলো যতি, যিসকলে কলিযুগতো বাস কৰে; হে দৈত্যেন্দ্ৰ! কৃষ্ণৰ আশ্ৰয় লৈ দিনেদিনে দ্বাৰকাত নিবাস কৰে।

Verse 14

प्राणिनो ये मृताः केचिद्द्वारकां कृष्णसन्निधौ । पापिनस्तत्पदं यांति भित्त्वा सूर्यस्य मंडलम्

দ্বাৰকাত, কৃষ্ণৰ সন্নিধানত, যি কোনো প্ৰাণী মৃত্যুবৰণ কৰে—পাপভাৰাক্ৰান্ত হলেও—সেয়া সূৰ্য-মণ্ডল ভেদ কৰি তেখেতৰ পৰম ধাম লাভ কৰে।

Verse 15

द्वारकाचक्रतीर्थे ये निवसंति नरोत्तमाः । तेषां निवारिताः सर्वे यमेन यमकिंकराः

দ্বাৰকাৰ চক্ৰতীৰ্থত যিসকল নৰোত্তম বাস কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে যমে নিজেই নিজৰ কিঙ্কৰসকলক নিবাৰণ কৰে; তেওঁলোকে কষ্ট নিদিয়ে।

Verse 16

स्नात्वा पश्यंति गोमत्यां कृष्णं कलिमलापहम् । न तेषां विषये यूयं न चास्मद्विषये तु ते

গোমতীত স্নান কৰি তেওঁলোকে কৃষ্ণক দৰ্শন কৰে, যি কলিৰ মলিনতা অপসাৰণ কৰে। তেওঁলোকৰ ওপৰত তোমালোকৰ কোনো অধিকাৰ নাই; আৰু আমাৰ ফালৰ পৰা তেওঁলোকৰ প্ৰতি কোনো বৈৰ বা ভয়ো নাই।

Verse 17

अपि कीटः पतंगो वा वृक्षा वा ये तदाश्रिताः । यांति ते कृष्णसदनं संसारे न पुनर्हिं ते

তাত আশ্ৰয় লোৱা কীট-পতঙ্গ বা গছ-গছনিও—সকলোয়ে কৃষ্ণৰ সদনলৈ যায়; তেওঁলোকৰ বাবে সংসাৰত পুনৰ ঘূৰি ফুৰা নাই।

Verse 18

किं पुनर्द्विजवर्य्याश्च क्षत्रियाश्च विशेषतः । त्रिवर्णपूजासंयुक्ताः शूद्रास्तत्र निवासिनः

তেনেহ’লে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকল আৰু বিশেষকৈ ক্ষত্ৰিয়সকলে কিমান অধিক ফল লাভ কৰে; আৰু তাত বাস কৰা শূদ্ৰসকলেও, যিসকলে ত্ৰিবৰ্ণৰ পূজা-সেৱাত নিয়োজিত।

Verse 19

गीतां पठंति कृष्णाग्रे कार्तिकं सकलं द्विजाः । एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च

সমগ্ৰ কাৰ্ত্তিক মাহজুৰি দ্বিজসকলে কৃষ্ণৰ সন্মুখত গীতা পাঠ কৰে; একবাৰ আহাৰ, ৰাতিৰ আহাৰ, আৰু নাবিচাৰি পোৱা আহাৰেৰে জীৱন ধাৰে।

Verse 20

त्रिरात्रेणापि कृच्छ्रेण तथा चान्द्रायणेन च । यावकैस्तप्तकृच्छ्राद्यैः पक्षमासमुपोषणैः

তিনিৰাতীয়া কৃচ্ছ্ৰ, চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰত, যৱক (যৱৰ পাতল খিচুৰি)ৰে জীৱন, তপ্ত-কৃচ্ছ্ৰ আদি তপস্যা, আৰু পক্ষ বা মাহজুৰি উপবাসেৰে—

Verse 21

क्षपयंति च ये मासं कार्तिकं व्रतचारिणः । स्नात्वा वै गोमतीनीरे तथा वै रुक्मिणीह्रदे

যিসকল ব্ৰতচাৰী কাৰ্ত্তিক মাহটো নিয়মেৰে পালন কৰে, গোমতী নদীৰ তীৰ্থজলত আৰু ৰুক্মিণী হ্ৰদতো স্নান কৰি—

Verse 22

शंखचक्रगदा हस्ताः कृष्णरूपा भवंति ते । उपोष्यैकादशीं शुद्धां दशमीसंगवर्जिताम्

তেওঁলোক কৃষ্ণ-সদৃশ ৰূপ লাভ কৰে, হাতে শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰে—যেতিয়া তেওঁলোকে শুদ্ধ একাদশীৰ উপবাস কৰে, যি দশমীৰ সংযোগ-দোষৰ পৰা মুক্ত।

Verse 23

श्राद्धं कुर्वंति द्वादश्यां चक्रतीर्थे च निर्मले । ब्राह्मणान्भोजयित्वा च मधुपायससर्पिषा

দ্বাদশীত নিৰ্মল চক্ৰতীৰ্থত শ্ৰাদ্ধ কৰে; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক মধু, পায়স (মিঠা খীৰ) আৰু ঘিউৰে ভোজন কৰাই—

Verse 24

संतर्प्य विधिवद्भक्त्या शक्त्या दत्त्वा तु दक्षिणाम् । गोभूहिरण्यवासांसि तांबूलं च फलानि च

বিধি অনুসাৰে ভক্তিৰে সন্তুষ্ট কৰি, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দক্ষিণা দিব লাগে—গাই, ভূমি, সোণ, বস্ত্ৰ, তাম্বূল আৰু ফল-মূলো।

Verse 25

उपानहौ च्छत्रसुमं जलपूर्णा घटास्तथा । पक्वान्नसंयुताः शुभ्राः सफला दक्षिणान्विताः

তদ্ৰূপে জোতা, ছত্ৰ আৰু পানীৰে পূৰ্ণ সুগঠিত ঘট; লগতে পবিত্ৰ পাকান্ন, ফলসহ, আৰু উপযুক্ত দক্ষিণাসহ দান কৰিব লাগে।

Verse 26

एवं यः कुरुते सम्यक्कृष्णमुद्दिश्य कार्तिके । मार्कंडेय समा प्रीतिः पितॄणां जायते ध्रुवम्

হে মাৰ্কণ্ডেয়! যিয়ে কাৰ্তিক মাহত কৃষ্ণক উদ্দেশ্য কৰি এইদৰে বিধিপূৰ্বক কৰে, তাৰ পিতৃলোকৰ নিশ্চয়েই মহা-তৃপ্তিসদৃশ প্ৰীতি জন্মে।

Verse 27

कृष्णस्य त्रिदशैः सार्द्धं तुष्टिर्भवति चाक्षया

কৃষ্ণৰ, দেৱগণসহ, সন্তোষ জন্মে; আৰু সেই তৃপ্তি অক্ষয় হৈ থাকে।

Verse 28

ये कार्तिके पुण्यतमा मनुष्यास्तिष्ठंति मासं व्रतदानयुक्ताः । रथांगतीर्थे कृतपूतगात्रास्ते यांति पुण्यं पदमव्ययं च

কাৰ্তিক মাহত অতি পুণ্যবান মানুহে ব্ৰত আৰু দানসহ সম্পূৰ্ণ মাহ স্থিৰভাৱে থাকি, ৰথাঙ্গ-তীৰ্থত স্নান কৰি দেহ শুদ্ধ কৰিলে—তেওঁলোকে পবিত্ৰ, অব্যয় পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 40

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये कार्तिके चक्रतीर्थस्नानदानश्राद्धादिमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী সহস্ৰ শ্লোকীয়া সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ চতুৰ্থ দ্বাৰকা-মাহাত্ম্যত “কাৰ্তিকত চক্ৰতীৰ্থ-স্নান, দান, শ্ৰাদ্ধ আদি ক্ৰিয়াৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা” নামৰ চল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।