Adhyaya 2

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । सर्वेषामपि भूतानां दैत्यदानवरक्षसाम् । भवन्तो वै पूज्यतमा देवादीनां तथैव च

প্ৰহ্লাদে ক’লে: সকলো ভূতৰ মাজত—দৈত্য, দানৱ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ মাজতো—আপোনালোক ঋষিসকলেই সৰ্বাধিক পূজ্য; দেৱ আদি সকলৰ মাজতো তেনেকুৱাই।

Verse 2

अनुज्ञया तु युष्माकं प्रसादात्केशवस्य हि । अधिष्ठानं भगवतः कथयामि निबोधत

আপোনালোকৰ অনুমতি আৰু কেশৱৰ কৃপাৰে, মই ভগৱানৰ পবিত্ৰ অধিষ্ঠান বৰ্ণনা কৰিম—শুনক আৰু বুজক।

Verse 3

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य तिष्ठति । कुशस्थलीति या पूर्वं कुशेन स्थापिता पुरी

পশ্চিম সাগৰৰ তীৰ আশ্ৰয় কৰি সেই নগৰী অৱস্থিত, যাক পূৰ্বে ‘কুশস্থলী’ বুলিছিল—প্ৰাচীনকালত কুশে স্থাপন কৰা পুৰী।

Verse 4

वहते गोमती यत्र सागरेण समंततः । द्वारावतीति सा विप्रा आनर्त्तेषु प्रकीर्त्तिता

য’ত গোমতী নদী বয় আৰু সাগৰে চাৰিওফালে ঘেৰি ৰাখে—হে বিপ্ৰসকল, সেই স্থান আনর্ত দেশত ‘দ্বাৰাৱতী’ নামে প্ৰখ্যাত।

Verse 5

तस्यां वसति विश्वात्मा सर्वकामप्रदो हरिः । कला षोडशसंयुक्तो मूर्तिं द्वादशकान्वितः

তাত বিশ্বাত্মা হৰি বাস কৰে, সকলো কামনা-পূৰণকাৰী; ষোড়শ দিৱ্য কলাৰে সংযুক্ত আৰু দ্বাদশ ৰূপে প্ৰকাশিত।

Verse 6

तदेव परमं धाम तदेव परमं पदम् । द्वारका सा च वै धन्या यत्राऽस्ते मधुसूदनः

সেইয়াই পৰম ধাম, সেইয়াই পৰম পদ। ধন্য সেই দ্বাৰকা, য’ত মধুসূদন অধিষ্ঠান কৰে।

Verse 7

यत्र कृष्णश्चतुर्बाहुः शंखचक्रगदाधरः । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति तत्र गत्वा कलौ युगे

য’ত চতুৰ্ভুজ কৃষ্ণ শঙ্খ-চক্ৰ-গদা ধাৰণ কৰি বিদ্যমান, তাত গ’লে কলিযুগতো মানুহে মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 8

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः । विस्मयाविष्टमनसस्तमूचुर्मुनिसत्तमाः

সেই মহাত্মা প্ৰহ্লাদৰ বাক্য শুনি, বিস্ময়ে আচ্ছন্ন মন লৈ মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলে তেওঁক ক’লে।

Verse 9

ऋषय ऊचुः । क्षयं यदुकुले याते भारे चोपहृते भुवः । प्रभासे यादवश्रेष्ठः स्वस्थानमगमद्धरिः

ঋষিসকলে ক’লে: যদুকুলৰ ক্ষয় হ’ল আৰু পৃথিৱীৰ ভাৰ অপসাৰিত হ’ল, তেতিয়া প্ৰভাসত যাদৱশ্ৰেষ্ঠ হৰি নিজ ধামলৈ গমন কৰিলে।

Verse 10

द्वारावत्या प्लावितायां समंतात्सागरेण हि । कथं स भगवांस्तत्र कलौ दैत्य प्रकीर्त्यते

যেতিয়া দ্বাৰাৱতী চাৰিওফালে সাগৰে প্লাৱিত হৈছে, তেন্তে হে দৈত্য, কলিযুগত সেই ভগৱানক তাত কেনেকৈ উপস্থিত বুলি কীৰ্তন কৰা হয়?

Verse 11

कथयस्व सुरश्रेष्ठ कथं विष्णुर्महीतले । स्थितश्चानर्त्तविषय एतद्विस्तरतो वद

হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, মোক কোৱা—বিষ্ণু কেনেকৈ পৃথিৱীত অৱতীৰ্ণ হৈ বাস কৰিলে, আৰু আনৰ্ত্ত দেশত (দ্বাৰকা-ভূমিত) কেনেকৈ স্থিতি ল’লে? এই কথা বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 12

उग्रसेने नरपतौ प्रशासति वसुन्धराम् । कृष्णो यदुपुरीमेतां शोभयामास सर्वतः

যেতিয়া নৃপতি উগ্ৰসেন পৃথিৱী শাসন কৰিছিল, তেতিয়া কৃষ্ণই যাদৱসকলৰ এই নগৰী (দ্বাৰকা)ক চাৰিওফালে শোভিত কৰিলে।

Verse 13

रममाणे रमानाथे रामाभिरमणे हरौ । एकदा तु समासीने सभायां यदुसत्तमे

এবাৰ, যেতিয়া ৰমানাথ হৰি—ৰামাসকলৰ সৈতে আনন্দে ৰমণ কৰা, যাদুসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—সভাত উপবিষ্ট আছিল।

Verse 14

कथाभिः क्रियमाणाभिर्विचित्राभिरनेकधा । उद्धवः कथयामास प्रचारं यदुनंदनम्

বহু প্ৰকাৰৰ বিচিত্ৰ আৰু আশ্চৰ্য কথোপকথন চলি থাকোঁতে, উদ্ধৱে যদুনন্দন (কৃষ্ণ)ক আগন্তুকৰ আগমন আৰু গতি-প্ৰচাৰৰ সংবাদ ক’লে।

Verse 15

यात्रायामनुसंप्राप्तं दुर्वाससमकल्मषम् । स्थितं तं गोमतीतीरे चक्रतीर्थसमीपतः

তীৰ্থযাত্ৰাৰ পথত পাপকলুষ-ৰহিত মহামুনি দুর্বাসা আহি গোমতী নদীৰ তীৰত, চক্ৰতীৰ্থৰ ওচৰত অৱস্থান কৰিছিল।

Verse 16

तच्छ्रुत्वा सहसोत्थाय भगवान्रुक्मिणीगृहम् । जगाम हृष्टमनसा विश्वशक्तिरधोक्षजः

সেয়া শুনি ভগৱান অধোক্ষজ—বিশ্বৰ শক্তিৰ অধিপতি—তৎক্ষণাৎ উঠি আনন্দচিত্তে ৰুক্মিণীৰ গৃহলৈ গ’ল।

Verse 17

आगत्योवाच वैदर्भीं संप्राप्तमृषिसत्तमम् । तपोनिर्धूत पाप्माऽयमत्रिपुत्रो महातपाः

সেখানে আহি তেওঁ বৈদর্ভী ৰুক্মিণীক ক’লে: “ঋষিসত্তম আহি উপস্থিত হৈছে—এইজন অত্রিৰ পুত্ৰ, মহাতপস্বী; তপস্যাই তেওঁৰ পাপ দগ্ধ কৰিছে।”

Verse 18

आतिथ्येनार्चितो विप्रो दास्यते च महोदयम् । गृहिणी न गृहे यस्य सत्पात्रागमनं वृथा

যেতিয়া ব্ৰাহ্মণক আতিথ্যৰে সন্মান কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁ মহা-সমৃদ্ধি দান কৰে। কিন্তু যি ঘৰত সত্য গৃহিণী নাই, তাত যোগ্য অতিথিৰ আগমন বৃথা।

Verse 19

तस्य देवा न गृह्णंति पितरश्च तथोदकम् । तदागच्छस्व गच्छामो निमंत्रयितुमत्रिजम्

এনেকুৱা লোকৰ দান-অৰ্ঘ্য দেৱতাই গ্ৰহণ নকৰে, আৰু পিতৃলোকেও জল-তৰ্পণ গ্ৰহণ নকৰে। সেয়ে আহা—আমি অত্রিৰ পুত্ৰক নিমন্ত্ৰণ কৰিবলৈ যাওঁ।

Verse 20

तथेत्युक्त्वा तु सा देवी रथमारुरुहे सती । रथमारुह्य देवेशो रुक्मिण्या सहितो हरिः । जगाम तत्र यत्रास्ते दुर्वासा मुनिसत्तमः

“তথৈৱ” বুলি কৈ সেই সতী দেৱী ৰথত আৰোহণ কৰিলে। তাৰ পিছত দেৱেশ হৰি ৰুক্মিণীৰ সৈতে ৰথত উঠি, য’ত মুনিসত্তম দুর্বাসা অৱস্থান কৰিছিল, সেই ঠাইলৈ গ’ল।

Verse 21

दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा कूले नदनदीपतेः । कापालिकस्य पुरतः सुस्नातं वरसीकरैः

নদীনদীপতিৰ তীৰত তপস্যাৰ তেজে জ্বলি উঠা সেই মুনিক দেখি—কপালধাৰী তপস্বীক—শুভ জলবিন্দুৰ ছিটাৰে সদ্য স্নাত দেহসহ (তেওঁলোক ভক্তিভাৱে আগবাঢ়িল)।

Verse 22

प्रणम्य भगवान्भक्त्या पप्रच्छाऽनामयं ततः । पश्चाद्विदर्भतनया रुक्मिणी प्रणनाम तम्

ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি ভগৱানে প্ৰথমে তেওঁৰ কুশল-মঙ্গল সুধিলে। তাৰ পিছত বিদর্ভ-তনয়া ৰুক্মিণীয়েও তেওঁক প্ৰণাম কৰিলে।

Verse 23

दुर्वासाश्चापि तौ दृष्ट्वा दर्शनार्थमुपागतौ । पप्रच्छ कुशलं तत्र स्वागतेनाभिनंद्य च

দুর্বাসাও তেওঁলোক দুয়োকে দর্শনৰ্থে আহি থকা দেখি, তাত স্বাগতেৰে অভিনন্দন কৰি কুশল-মঙ্গল সুধিলে।

Verse 24

दुर्वासा उवाच । कुशलं कृष्ण सर्वत्र कुत्र वासस्तवाऽधुना । कति दारा धनापत्यमेतद्विस्तरतो वद

দুর্বাসা ক’লে: “হে কৃষ্ণ, সৰ্বত্ৰ কুশল তো? এতিয়া তোমাৰ বাসস্থান ক’ত? তোমাৰ কিমান পত্নী আছে, ধন-সম্পদ আৰু সন্তান-সন্ততি কেনে? এই সকলো বিস্তাৰে কোৱা।”

Verse 25

श्रीकृष्ण उवाच । समुद्रेण प्रदत्ता मे भूभिर्द्वादशयोजना । तस्यां निवसतो ब्रह्मन्पुरी हेममयी मम

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ, সাগৰে মোক বাৰো যোজন বিস্তৃত ভূমি দান কৰিলে। তাত বাস কৰোঁতে মোৰ নগৰী স্বৰ্ণময়ী।

Verse 26

प्रासादास्तत्र सौवर्णा नवलक्षाणि संख्यया । तस्यां वसामि संहृष्टस्त्वत्प्रसादात्सुनिर्भयः

তাত স্বৰ্ণময় প্ৰাসাদ নৱলক্ষ সংখ্যাত আছে। তোমাৰ কৃপাতে মই সেই নগৰীত আনন্দিত হৈ সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভয়ে বাস কৰোঁ।

Verse 27

तच्छुत्वा वचनं तस्य विस्मयाविष्टमानसः । प्रत्युवाच स दुर्वासाः प्रहस्य मधुसूदनम्

তাঁৰ বাক্য শুনি দুৰ্ব্বাসাৰ মন বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হ’ল; তেতিয়া তেওঁ হাঁহি মাৰি মধুসূদন (কৃষ্ণ)ক প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 28

वसंति तावका ये च तेषां संख्या वदस्व भोः । यावत्यश्च महिष्यस्ते पुत्राः परिजनास्तथा

হে মহাশয়, তোমাৰ যিসকল লোক তাত বাস কৰে, তেওঁলোকৰ সংখ্যা কোৱা। আৰু তোমাৰ ৰাণী কিমান, লগতে পুত্ৰ আৰু পৰিজনো কিমান?

Verse 29

श्रीकृष्ण उवाच । ब्रह्मन्षोडशसाहस्रं भार्य्याश्चाष्टाधिका मम । तासां मध्येऽभीष्टतमा विदर्भाधिपतेः सुता

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ, মোৰ পত্নী ষোড়শ সহস্ৰ, আৰু তাৰ ওপৰত অষ্টাধিক। তেওঁলোকৰ মাজত সৰ্বাধিক প্ৰিয় বিদৰ্ভৰ ৰজাৰ কন্যা।

Verse 30

एकैकस्या दश सुताः कन्या चैका तथा मुने । षट्पंचाशद्यदूनां तु कोट्यः परिजनो मम

হে মুনি! প্ৰতিগৰাকী (ৰাণী)ৰ দহজন পুত্ৰ আৰু এজনী কন্যা আছে; আৰু মোৰ পৰিজন যাদৱসকলৰ ছাপ্পন্ন কোটি।

Verse 31

शेषाः प्रकृतयो ब्रह्मंस्तेषां संख्या न विद्यते । तच्छ्रुत्वा चिंतयामास किमेतदिति विस्मितः

হে ব্ৰাহ্মণ! বাকী প্ৰকৃতি-প্ৰকাশসমূহৰ সংখ্যা নাই। এই কথা শুনি তেওঁ বিস্মিত হৈ ভাবিলে—“ই কি হ’ব পাৰে?”

Verse 32

अहो ह्यनंतवीर्यस्य मायामाश्रित्य तिष्ठतः । अनंता सर्वकर्तृत्वे प्रवृत्तिर्दृश्यतामिय म्

আহা! অনন্ত বীৰ্যসম্পন্ন সেইজন মায়াৰ আশ্ৰয় লৈ স্থিত; তথাপি সৰ্বকৰ্তৃত্বৰ এই অন্তহীন প্ৰবৃত্তি জগতত দৃষ্ট হয়।

Verse 33

दुर्वासा उवाच । स्वागतं ते महाबाहो ब्रूहि किं करवाणि ते । दर्शनेन त्वदीयेन प्रीतिमेति च मे मनः

দুৰ্বাসা ক’লে: স্বাগতম, হে মহাবাহো! কোৱা, মই তোমাৰ বাবে কি কৰোঁ? তোমাৰ দৰ্শনমাত্ৰে মোৰ মন আনন্দে ভৰে।

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । यदि प्रसन्नो भगवांस्तदागच्छस्व मे गृहम् । शिरसा धार्य्य पादांबु प्रयास्यामि पवित्रताम्

শ্ৰীকৃষ্ণ ক’লে: হে ভগৱান, যদি আপুনি প্ৰসন্ন, তেন্তে মোৰ গৃহলৈ আহক। আপোনাৰ চৰণজল মূৰত ধৰি মই পবিত্ৰতা লাভ কৰিম।

Verse 35

दुर्वासा उवाच । अक्षमासारसर्वस्वं किं मां नयसि माधव । नय मां यदि मद्वाक्यं करोषि सह भार्यया

দুৰ্বাসাই ক’লে: “হে মাধৱ, তুমি ক্ষমাৰ সাৰ-সৰ্বস্ব—মোক মোৰ ইচ্ছামতে কিয় নেনা? যদি মোৰ বাক্য পালন কৰা, তেন্তে পত্নীৰ সৈতে মোক লৈ যোৱা।”

Verse 36

प्रह्लाद उवाच । एवमस्त्विति चोक्त्वा स प्रस्थितः स्वरथेन हि । तं दृष्ट्वा प्रस्थितं विष्णुं प्रहस्योवाच भर्त्सयन्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: “এৱমস্তু,” বুলি কৈ সি নিজৰ ৰথেৰে নিশ্চয়েই প্ৰস্থান কৰিলে। বিষ্ণুক প্ৰস্থান কৰা দেখি সি হাঁহি উঠি, ভৰ্ত্সনা কৰি ক’লে।

Verse 37

दुर्वासा उवाच । दुर्वाससं न जानासि मुञ्चेमान्हयसत्तमान् । त्वं च भार्या तथा चेयं वहतं स्वरथेन माम्

দুৰ্বাসাই ক’লে: “দুৰ্বাসাক নাজানা নেকি? এই উত্তম অশ্বসমূহক জুৱাৰ পৰা মুকলি কৰা। তুমি আৰু তোমাৰ পত্নী—দুয়ো—মোক মোৰ নিজৰ ৰথে বহন কৰা।”

Verse 38

श्रीकृष्ण उवाच । भगवन्यथा प्रब्रवीषि विप्र कर्तास्मि तत्तथा । त्वया कृपालुना ब्रह्मन्पारितोऽहं सबांधवः

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে: “হে ভগৱান বিপ্ৰ, আপুনি যেনেকৈ আদেশ কৰে, মই তেনেকৈয়ে কৰিম। হে ব্ৰাহ্মণ, আপোনাৰ কৃপাৰে মই মোৰ বাঙ্ধৱসকলসহ ৰক্ষিত আৰু পালনিত হৈছোঁ।”

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । तौ तथा ऋषिवर्य्योऽसौ युक्तां देवीं रथे स्वके । तथैव पुण्डरीकाक्षं याहि याहीत्यभाषत

প্ৰহ্লাদে ক’লে: সেই ঋষিশ্ৰেষ্ঠই তেনেকৈ দেৱী (ৰাণী)ক নিজৰ ৰথত যথাযথভাৱে বহুৱালে, আৰু পুণ্ডৰীকাক্ষকো সম্বোধন কৰি ক’লে, “যোৱা, যোৱা!”

Verse 40

तं दृष्ट्वा देवताः सर्वा वहमानं रथं हरिम् । साधुसाध्विति भाषंत ऊचुः सर्वे परस्परम्

হৰিয়ে ৰথ টানি নিয়া দেখিয়া সকলো দেৱতাই পৰস্পৰে ক’লে—“সাধু! সাধু!”

Verse 41

अहो ब्रह्मण्यदेवस्य परां भक्तिं प्रपश्यत । स्कन्धे कृत्वा धुरं यो हि वहते भार्य्यया सह

আহা! ব্ৰাহ্মণ-প্ৰিয় দেৱতাৰ পৰম ভক্তি চাওক; যি পত্নীৰ সৈতে নিজ স্কন্ধত জুৱা ধৰি ভাৰ বহন কৰে।

Verse 42

विकीर्यमाणः कुसुमैः सुरसंघैर्जनार्दनः । जगाम स रथं गृह्य सभार्यो द्वारकां प्रति

দেৱসমূহে ফুল বৰষাই থাকোঁতে জনাৰ্দনে ৰথত উঠি, পত্নীৰ সৈতে দ্বাৰকাৰ ফালে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 43

उह्यमाने रथे तस्मिन्रुक्मिणी तृषिताऽभवत् । उवाच कृष्णं वैदर्भी श्रमव्याकुललोचना

সেই ৰথ টানি নিয়া যাওঁতে ৰুক্মিণী তৃষ্ণাতুৰ হ’ল; শ্ৰমে ব্যাকুল নয়নযুক্ত বিদৰ্ভৰ ৰাজকুমাৰীয়ে কৃষ্ণক ক’লে।

Verse 44

श्रान्ता भारपरिक्लिष्टा वहती कोपनं द्विजम् । पाययित्वोदकं कान्त नय मां मन्दिरं स्वकम्

“মই শ্ৰান্ত, ভাৰে ক্লিষ্ট; এই ক্ৰোধী দ্বিজক বহন কৰি আছোঁ। হে প্ৰিয়, তাক জল পান কৰাই মোক মোৰ নিজ গৃহলৈ লৈ চলা।”

Verse 45

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः पादाक्रान्त्या धरातलात् । आनयामास भगवान्गगां त्रिपथगां शुभाम्

তাইৰ বাক্য শুনি ভগৱানে পদেৰে ভূমি দবাই ধৰণীৰ পৰা ত্ৰিপথগা, শুভ গঙ্গাক প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 46

तद्दृष्ट्वा निर्मलं शीतं सुगंधं पावनं तथा । पपौ पिपासिता देवी रुक्मिणी जाह्नवीजलम्

সেই জল নিৰ্মল, শীতল, সুগন্ধি আৰু পাৱন দেখি, তৃষ্ণাতুৰা দেৱী ৰুক্মিণীয়ে জাহ্নৱী (গঙ্গা)ৰ জল পান কৰিলে।

Verse 47

पीतं तया जलं दृष्ट्वा चुकोप ऋषिसत्तमः । जज्वाल ज्वलनप्रख्यः शशाप परमेश्वरीम्

তাই পান কৰা জল দেখি ঋষিসত্তম ক্ৰুদ্ধ হ’ল; অগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠি সেই পৰমেশ্বৰীক শাপ দিলে।

Verse 48

दुर्वासा उवाच । मामपृष्ट्वा जलं यस्मात्पीतवत्यसि रुक्मिणी । तस्मात्पानरता नित्यं भविष्यसि न संशयः

দুৰ্বাসা ক’লে: “হে ৰুক্মিণী, মোক নোসোধাকৈ যিহেতু তুমি জল পান কৰিলা, সেয়েহে তুমি সদায় পানত আসক্ত হৈ থাকিবা—ইয়াত সন্দেহ নাই।”

Verse 49

अवियुक्ता रथाद्यस्मान्मामपृष्ट्वा जलं त्वया । पीतं तस्माच्च कृष्णेन वियुक्ता त्वं भविष्यसि

“যিহেতু তুমি ৰথৰ পৰা বিচ্ছিন্ন নোহোৱাকৈও মোক নোসোধাকৈ জল পান কৰিলা, সেয়েহে তুমি কৃষ্ণৰ পৰাও বিচ্ছিন্ন হ’বা।”

Verse 50

प्रह्लाद उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं क्रोधसंरक्तलोचनः । परित्यज्य रथं विप्रो भूमावेवावतिष्ठति

প্ৰহ্লাদে ক’লে: এই কথা কৈ, ক্ৰোধে ৰক্তলোচন সেই ব্ৰাহ্মণে ৰথ ত্যাগ কৰি ভূমিতেই বহি ৰ’ল।

Verse 51

एवं शप्ता तदा देवी रुदोदातीव विह्वला । उवाच कृष्णं करुणं कथं स्थास्ये त्वया विना

এইদৰে শপিত হৈ, দেবী ৰুদন যেন কৰি কঁপিবলৈ ধৰিলে; ব্যাকুল হৈ কৰুণ কৃষ্ণক ক’লে: “তোমাৰ বিনা মই কেনেকৈ ইয়াত থাকিম?”

Verse 52

श्रीकृष्ण उवाच । आयास्ये प्रत्यहं देवि द्विकालं भवनं तव । यो मां पश्यति चात्रस्थं स त्वामेव प्रपश्यति

শ্ৰীকৃষ্ণে ক’লে: “হে দেবী, মই প্ৰতিদিন তোমাৰ ভবনত দুবেলা—প্ৰভাত আৰু সন্ধ্যা—আহিম। যি ইয়াত উপস্থিত মোক দেখে, সি নিশ্চয় তোমাকেই দেখে।”

Verse 53

मां हि दृष्ट्वा नरो यस्तु त्वां न पश्यति भक्तितः । अर्द्ध्ं यात्रा फलं तस्य भविष्यति न संशयः

যি নৰে মোক দেখে, কিন্তু ভক্তিভাৱে তোমাক নেদেখে, তাৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল অর্ধেকেই হ’ব—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 54

आश्वास्य च प्रियामेवं ब्राह्मणं यदुनन्दनः । ततः प्रसादयामास दुर्वाससमकल्मषम्

এইদৰে প্ৰিয়াক আশ্বস্ত কৰি, যদুনন্দন শ্ৰীকৃষ্ণে তাৰ পাছত কল্মষহীন মহর্ষি ব্ৰাহ্মণ দুর্বাসাক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 55

बाह्यो पवनमध्ये तु पूजयामास तं तथा । अवनिज्य स्वयं पादौ विप्रपादावनेजनम् । धारयामास शिरसा जगतः पावनो हरिः

বাহিৰত, মুক্ত বায়ুৰ মাজতে তেওঁ তেনেকৈ যথাবিধি পূজা কৰিলে। নিজ হাতে ব্ৰাহ্মণৰ চৰণ ধুই, জগত-পাৱন হৰিয়ে সেই চৰণোদক শিৰত ধাৰণ কৰিলে।

Verse 56

दत्त्वार्घ्यं गां च विप्राय मधुपर्कं स भक्तितः । विधिवद्भोजयामास षड्रसेन द्विजोत्तमम्

ভক্তিৰে তেওঁ ব্ৰাহ্মণক অৰ্ঘ্য, এটা গাই আৰু মধুপাৰ্ক অৰ্পণ কৰিলে। তাৰ পাছত বিধিমতে ছয় ৰসযুক্ত আহাৰে সেই দ্বিজোত্তমক ভোজন কৰালে।