Adhyaya 19

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रुत्वा देवदेवेशश्चिंतयित्वा पुनःपुनः उवाच वचनं तत्र दुर्वाससमकल्मषम्

প্ৰহ্লাদে ক’লে: এই কথা শুনি দেৱদেৱেশে বাৰে বাৰে চিন্তা কৰি, তাতেই দুর্বাসা মুনিক নিৰ্দোষ, নিষ্কলংক বাক্য ক’লে।

Verse 2

श्रीभगवानुवाच । पराधीनोऽस्मि विप्रेन्द्र भक्त्या क्रीतोऽस्मि नान्यथा । बलेरादेशकारी च दैत्येन्द्रवशगो ह्यहम्

শ্ৰীভগৱানে ক’লে: হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! মই ভক্তৰ অধীন; ভক্তিৰ দ্বাৰাই মই ক্ৰীত, আন একো নহয়। মই বলিৰ আদেশ পালন কৰোঁ, কিয়নো মোৰ নিজ প্ৰতিজ্ঞাৰ বলত মই দৈত্যেন্দ্ৰ বলিৰ বশত আছোঁ।

Verse 3

तस्मात्प्रार्थय विप्रेन्द्र दैत्यं वैरोचनिं बलिम् । अस्यादेशात्करिष्यामि यदभीष्टं तवाधुना

সেয়ে, হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, বিরোচনৰ পুত্ৰ দৈত্য বলিক প্ৰাৰ্থনা কৰা। তেওঁৰ আদেশত মই এতিয়াই তোমাৰ অভীষ্ট সকলো সম্পন্ন কৰিম।

Verse 4

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रो बलिं प्रोवाच सत्वरम् । यज्वनां त्वं वरिष्ठश्च दातॄणां त्वं मतोऽधिकः

সেই বাক্য শুনি বিপ্ৰে তৎক্ষণাৎ বলিক ক’লে: “যজ্ঞকাৰীসকলৰ মাজত তুমি শ্ৰেষ্ঠ, আৰু দাতাসকলৰ মাজত তুমি সৰ্বাধিক মহান বুলি মানা হয়।”

Verse 5

पारावारः कृपायाश्च दयां कुरु ममोपरि । प्रेषयस्व महाभाग देवं दैत्यविनिग्रहे

হে মহাভাগ! তুমি কৰুণাৰ পাৰাবাৰহীন সাগৰ; মোৰ ওপৰত দয়া কৰা। দৈত্য-দমনাৰ্থে দেৱক প্ৰেৰণ কৰা।

Verse 6

संपूर्णनियमः स्नातस्त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम् । तच्छुत्वा वचनं दैत्यो नातिहृष्टमनास्तदा । दुर्वाससमुवाचेदं नैतदेवं भविष्यति

“তোমাৰ প্ৰসাদে মই সকলো নিয়ম সম্পূৰ্ণ কৰি পূৰ্ণ নিয়মে স্নান কৰিম।” এই কথা শুনি দৈত্য (বলি) তেতিয়া বিশেষ আনন্দিত নহ’ল। তাৰ পাছত সি দুর্বাসাক ক’লে, “এয়া এইদৰে নহ’ব।”

Verse 7

अन्यत्प्रार्थय विप्रेन्द्र यत्ते मनसि वर्त्तते । तद्दास्यामि न सन्देहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, আন কিবা প্ৰাৰ্থনা কৰা—যি তোমাৰ মনত আছে। মই সেয়া দিম; সন্দেহ নাই, যদিও সেয়া অতি দুৰ্লভ হয়।”

Verse 8

आत्मानमपि दास्यामि नाहं त्यक्ष्ये हरिं द्विज । बहुभिः सुकृतैः प्राप्तं कथं त्यक्ष्यामि केशवम्

“হে দ্বিজ, মই মোৰ আত্মাও দান কৰিম, কিন্তু হৰিক ত্যাগ নকৰোঁ। বহু পুণ্যকৰ্মে লাভ কৰা কেশৱক মই কেনেকৈ ত্যাগ কৰিম?”

Verse 9

दुर्वासा उवाच । नातिलुब्धं हि मां विद्धि किमन्यत्प्रार्थयाम्यहम् । रक्ष मे जीवितं दैत्य प्रेषयस्व जनार्द्दनम्

দুৰ্বাসা ক’লে: “মোক অতি লোভী বুলি নাভাবা; মই আন কি প্ৰাৰ্থনা কৰিম? হে দৈত্য, মোৰ জীৱন ৰক্ষা কৰা; জনাৰ্দ্দনক প্ৰেৰণ কৰা।”

Verse 10

बलिरुवाच । जानासि त्वं यथा विप्र हिरण्याक्षं निपातितम् । भूत्वा यज्ञवराहस्तु दधारोर्वीं बलाद्दिवि

বলী ক’লে: হে বিপ্ৰ, তুমি জানো কেনেকৈ হিৰণ্যাক্ষ পতিত হৈছিল; যজ্ঞ-বৰাহ ৰূপ ধৰি তেওঁ বলপূৰ্বক পৃথিৱীক উঠাই আকাশত ধৰি ৰাখিছিল।

Verse 11

यथा च दैत्यप्रवरमवध्यं दैत्यदानवैः । हतवान्हिरण्यकशिपुं नृसिंहः सर्वगः प्रभुः

“আৰু নৃসিংহ—সৰ্বব্যাপী প্ৰভু—এ হিৰণ্যকশিপুক বধ কৰিলে; দৈত্যসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ সেইজন দৈত্য-দানৱৰ মাজতো অবধ্য বুলি গণ্য হৈছিল।”

Verse 12

तथैव वृत्रं नमुचिं रक्षो लंकेश संज्ञकम् । जघान मायया विष्णुः सुरार्थं सुरसत्तमः

“তদ্ৰূপে দেৱসকলৰ কল্যাণৰ বাবে, দেৱশ্ৰেষ্ঠ বিষ্ণুৱে নিজৰ দিৱ্য কৌশলে বৃত্ৰ, নমুচি আৰু লংকাৰ অধিপতি নামে পৰিচিত ৰাক্ষসকো বধ কৰিলে।”

Verse 13

प्रथमं वामनो भूत्वा ह्ययाचत पदत्रयम् । पुनस्त्रिविक्रमो भूत्वा भुवनानि जहार मे

“প্ৰথমে বামন হৈ তেওঁ তিন পদ ভূমি ভিক্ষা মাগিলে; পুনৰ ত্ৰিবিক্ৰম ৰূপ ধৰি মোৰ পৰা ত্ৰিভুবন হৰণ কৰিলে।”

Verse 14

मया पुण्यवशाद्विष्णुर्यदि प्राप्तः कथञ्चन । नाहं त्यक्ष्ये जगन्नाथं मायावामनकं प्रभुम्

“যদি মোৰ পুণ্যবশত কোনো মতে বিষ্ণুক লাভ কৰিছোঁ, তেন্তে মই জগন্নাথ—মায়াময় বামন-ৰূপী প্ৰভুক—কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ।”

Verse 15

दुर्वासा उवाच । नाहं भोक्ष्ये विना स्नानं गोमत्युदधिसंगमे । यदि न प्रेष्यसि हरिं ततस्त्यक्ष्ये कलेवरम्

দুৰ্বাসাই ক’লে: গোমতী নদী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত স্নান নকৰাকৈ মই আহাৰ নকৰোঁ। যদি তুমি হৰিক নপঠাও, তেন্তে মই এই দেহ ত্যাগ কৰিম।

Verse 16

बलिरुवाच । यद्भाव्यं तद्भवतु ते यज्जानासि तथा कुरु । ब्रह्मरुद्रेन्द्रनमितं नाहं त्यक्ष्ये पदद्वयम्

বলিয়ে ক’লে: তোমাৰ বাবে যি ভাগ্যত লিখা, সেয়াই হওক; তুমি যি জানো, তেনেদৰে কৰ। কিন্তু ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ আৰু ইন্দ্ৰে নমস্কাৰ কৰা সেই দুটা চৰণ মই কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ।

Verse 17

तदा विवदमानौ तौ दृष्ट्वा स जगदीश्वरः । ब्रह्मण्यदेवः कृपया ब्राह्मणं तमुवाच ह

তেওঁলোক দুয়োকে তৰ্ক-বিতৰ্ক কৰি থকা দেখি, জগতৰ ঈশ্বৰ—ব্ৰাহ্মণৰ ৰক্ষক—কৃপাৰে সেই ব্ৰাহ্মণক ক’লে।

Verse 18

स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ स्नापयिष्ये न संशयः । हत्वा दैत्यगणान्सर्वान्गोमत्युदधिसंगमे

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, নিশ্চিন্ত হওক; সন্দেহ নাই, মই তোমাক স্নান কৰাম—গোমতী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত—সকলো দানৱদল বধ কৰি।

Verse 19

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा भगवतो वाक्यं ब्राह्मणं प्रति दैत्यराट् । दृढं जग्राह चरणौ पतित्वा पादयोस्तदा

প্ৰহ্লাদে ক’লে: ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতি ভগৱানৰ বাক্য শুনি, দানৱৰাজ তেতিয়াই তেওঁৰ চৰণত পৰি, সেই দুটা চৰণ দৃঢ়ভাৱে ধৰি ল’লে।

Verse 20

ततः समृद्धिमगमत्पादौ दत्त्वा बलेः प्रभुः । शंखचक्रगदापाणिर्विष्णुर्दुर्वाससाऽन्वितः

তেতিয়া প্ৰভুৱে বলিক নিজৰ পদযুগল দান কৰি সেই কাৰ্যত সমৃদ্ধি লাভ কৰিলে। শঙ্খ-চক্ৰ-গদাধাৰী বিষ্ণু দুঃৰ্বাসা মুনিৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 21

प्रस्थितौ तौ तदा दृष्ट्वा दुर्वाससजनार्द्दनौ । अनन्तः पुरुषो ऽगच्छन्मुशली च हलायुधः

দুঃৰ্বাসা আৰু জনাৰ্দনক যাত্ৰা কৰা দেখি অনন্ত পুৰুষো আগবাঢ়িল, আৰু হালায়ুধধাৰী মুশলী (বলৰাম)ও গ’ল।

Verse 22

मुशली चाग्रतोऽगच्छत्ततो विष्णुस्त्रिविक्रमः । तयोरन्वगमद्विप्रा दुर्वासा भूतलाद्बहिः

মুশলী আগত গৈছিল, তাৰ পাছত ত্ৰিৱিক্ৰম বিষ্ণু গ’ল। তেওঁলোকৰ পিছত ব্ৰাহ্মণ দুঃৰ্বাসা চলিল, যেন পৃথিৱীতলৰ বাহিৰলৈ গমন কৰিছে।

Verse 23

भित्त्वा रसातलं सर्वे समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः । आविर्बभूवुस्तत्रैव गोमत्युदधिसंगमे

ৰসাতল ভেদ কৰি তেওঁলোক সকলোৱে ত্বৰিতভাৱে ওপৰলৈ উঠিল আৰু ঠিক তাতেই গোমতী আৰু সাগৰৰ সংগমস্থলত প্ৰকাশ পালে।

Verse 24

सन्नद्धौ दृढधन्वानौ संकर्षणजनार्दनौ । ऊचतुस्तौ तदा विप्रं कुरु स्नानं यदृच्छया

তেতিয়া সন্নদ্ধ আৰু দৃঢ় ধনুধাৰী সংকর্ষণ আৰু জনাৰ্দনে সেই ব্ৰাহ্মণক ক’লে—“যেনেকৈ ইচ্ছা হয়, তেনেকৈ স্নান কৰা।”

Verse 25

तयोस्तु वचनं श्रुत्वा स्नानं चक्रे त्वरान्वितः । स्नात्वा चावश्यकं कर्म कर्तुमारभत द्विजः

তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি তেওঁ তৎক্ষণাৎ স্নান কৰিলে। স্নান সাৰি সেই দ্বিজে নিত্য-আৱশ্যক কৰ্ম-কাণ্ড আৰম্ভ কৰিলে।