Adhyaya 60
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 60

Adhyaya 60

পুলস্ত্য ঋষিয়ে শ্ৰোতাক অতুল জম্বূতীৰ্থলৈ যোৱাৰ বিধি বুজাই দিয়ে আৰু কয়—সেখানে বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিলে ইষ্টফল লাভ হয়। তাৰ পিছত পুৰণি কাহিনী আৰম্ভ হয়—সূৰ্যবংশীয় ৰজা নিমি বাৰ্ধক্যত অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গৈ একাগ্ৰচিত্তে প্ৰায়োপবেশন (নিয়মিত উপবাসে দেহত্যাগ) গ্ৰহণ কৰে। বহু মুনি আহি ৰাজর্ষি, দেবর্ষি আৰু পুৰাণ-পরম্পৰাৰ আদৰ্শ কাহিনী লৈ ধৰ্মোপদেশ কৰে। শেষত লোমশ ঋষিয়ে বিস্তৃত তীৰ্থ-মাহাত্ম্য পাঠ কৰে। সেয়া শুনি নিমিয়ে আগতে বহু তীৰ্থস্নান নকৰাৰ বাবে অনুতাপ কৰে আৰু সকলো তীৰ্থৰ ফল পোৱাৰ উপায় সোধে। কৰুণাৰে লোমশে মন্ত্রবলে জম্বূদ্বীপৰ তীৰ্থসমূহ সেই স্থানতে আনিব বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰে আৰু একত্ৰিত পবিত্ৰ জলে স্নান কৰিবলৈ কয়। ধ্যানমাত্ৰতে তীৰ্থসমূহ তৎক্ষণাৎ উপস্থিত হয় আৰু প্ৰমাণস্বৰূপে জম্বূ গছো প্ৰকাশ পায়। নিমিয়ে ‘সৰ্বতীৰ্থ’ কুণ্ডত স্নান কৰি তৎক্ষণাৎ দেহসহ স্বৰ্গ লাভ কৰে; সেয়ে সেই স্থান জম্বূতীৰ্থ নামে প্ৰসিদ্ধ। লগতে কোৱা হৈছে—সূৰ্য কন্যা ৰাশিত থাকোঁতে তাত শ্ৰাদ্ধ কৰিলে গয়াশীৰ্ষ সম পুণ্য হয়।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ जंबूतीर्थमनुत्तमम् । तत्र स्नातो नरः सम्यगिष्टं फलमवाप्नुयात् जंबूद्वीपसमुत्थानां तीर्थानां नृपसत्तम

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, অনুত্তম জাম্বূ-তীৰ্থলৈ গমন কৰা। তাত বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিলে মানুহে ইষ্ট ফল লাভ কৰে, হে নৃপসত্তম—ই জাম্বূদ্বীপৰ তীৰ্থসমূহৰ পবিত্ৰতা-উদ্ভূত তীৰ্থ।

Verse 2

आसीत्पुरा निमिर्नाम क्षत्रियः सूर्यवंशजः । वयसः परिणामे स पर्वतं चार्बुदं गतः

পূৰ্বে নিমি নামৰ এজন ক্ষত্ৰিয় আছিল, যি সূৰ্যবংশজাত। বয়সৰ পৰিণত অৱস্থাত সি অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 3

प्रायोपवेशनं कृत्वा स्थितस्तत्र समाहितः । अथाजग्मुर्मुनिगणास्तस्य पार्श्वे सहस्रशः

প্ৰায়োপৱেশন ব্ৰত গ্ৰহণ কৰি সি তাত সমাহিত আৰু একাগ্ৰচিত্তে স্থিৰ হৈ থাকিল। তেতিয়া সহস্ৰ সহস্ৰ মুনিগণ তাৰ কাষলৈ আহিল।

Verse 4

चक्रुर्धर्मकथां पुण्यां राजर्षीणां महात्मनाम् । देवर्षीणां पुराणानां तथान्येषां महात्मनाम्

তেওঁলোকে ধৰ্মসম্পৰ্কীয় পুণ্য কথা চলালে—মহাত্মা ৰাজর্ষি, দেবর্ষি, পুৰাণসমূহ আৰু আন আন মহাত্মাসকলৰ বিষয়েও।

Verse 5

ततः कश्चित्कथांते च लोमशो नाम सन्मुनिः । कीर्त्तयामास माहात्म्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्

তাৰ পাছত কথাৰ অন্তত লোমশ নামৰ এজন সৎ মুনি উঠি আহি, সকলো তীৰ্থৰ সাৰ-উদ্ভূত মাহাত্ম্য কীৰ্তন কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 6

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो राजन्निमिः परमदुर्मनाः । बभूव न कृतं पूर्वं यतस्तीर्थावगाहनम्

সেয়া শুনি, হে ৰাজন, পাৰ্থিৱ নৃপ নিমি অতি বিষণ্ণ হ’ল; কিয়নো তেওঁ বুজিলে যে পূৰ্বে তেওঁ পবিত্ৰ তীৰ্থসমূহত অৱগাহন-স্নান কৰা নাছিল।

Verse 7

ततः प्रोवाच तं विप्रमस्त्युपायो द्विजोत्तम । कश्चिद्येन च सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

তাৰ পাছত তেওঁ সেই ব্ৰাহ্মণক ক’লে— “হে দ্বিজোত্তম, এনে এটা উপায় আছে যাৰ দ্বাৰা সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ কৰিব পাৰি।”

Verse 8

लोमश उवाच । दया मे नृप सञ्जाता त्वां दृष्ट्वा दुःखितं भृशम् । तीर्थयात्राकृते यस्मात्करिष्येऽहं तव प्रियम्

লোমশ ক’লে— “হে নৃপ, তোমাক অতি দুখিত দেখি মোৰ অন্তৰত দয়া জাগিল। সেয়ে তোমাৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ হিতত মই তোমাৰ প্ৰিয় কাৰ্য কৰিম।”

Verse 9

अत्रैव चानयिष्यामि जंबूद्वीपोद्भवानि च । सर्वतीर्थानि राजेन्द्र मन्त्रशक्त्या न संशयः

“ইয়াতেই, হে ৰাজেন্দ্ৰ, মই জম্বূদ্বীপত উদ্ভৱ হোৱা সকলো তীৰ্থ আনিম— মন্ত্ৰশক্তিৰ বলত, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 10

स्नानं कुरु महाराज ह्येकीभूतेषु तत्र च । अस्मिञ्जलाशये पुण्ये सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

“হে মহাৰাজ, তাত যেতিয়া সিহঁত একত্ৰিত হ’ব, তেতিয়া তুমি স্নান কৰা। এই পুণ্য জলাশয়ত— মই সত্য কথাই ক’লোঁ।”

Verse 11

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिर्ध्यानं चक्रे समाहितः । ततस्तीर्थानि सर्वाणि तत्रायातानि तत्क्षणात्

এইদৰে কৈ সেই ব্ৰাহ্মণ-ঋষিয়ে সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে ধ্যানত নিমগ্ন হ’ল। তেতিয়াই সেই ক্ষণতে সকলো তীৰ্থ তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 12

प्रत्ययार्थं च राजर्षे जंबूवृक्षो व्यजायत । तत्र स्नानं नृपश्चक्रे सर्वतीर्थमये ध्रुवे

আৰু প্ৰত্যয়ৰ বাবে, হে ৰাজঋষি, এটা জম্বু গছ উদ্ভৱ হ’ল। তাত নৃপতিয়ে সকলো তীৰ্থময় সেই নিশ্চিত স্থানত স্নান কৰিলে।

Verse 13

सदेहश्च गतः स्वर्गे तीर्थस्नानादनन्तरम् । ततः प्रभृति तत्तीर्थं जंबूतीर्थमनुस्मृतम्

তীৰ্থস্নানৰ অনন্তৰতে তেওঁ দেহসহ স্বৰ্গলৈ গ’ল। তেতিয়াৰ পৰা সেই পবিত্ৰ স্থান ‘জম্বূ তীৰ্থ’ বুলি স্মৰণীয় হ’ল।

Verse 14

कन्यागते रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । गयाशीर्षसमं तस्य पुण्यमाहुर्महर्षयः

যেতিয়া সূৰ্য কন্যা ৰাশিত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া যি নৰে তাত শ্ৰাদ্ধ কৰে—মহর্ষিসকলে কয় যে তাৰ পুণ্য গয়াশীৰ্ষৰ সমান।

Verse 60

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे जंबूतीर्थप्रभाववर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ অন্তৰ্গত তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘জম্বূতীৰ্থ-প্ৰভাৱ বৰ্ণন’ নামৰ ষষ্ঠিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।