
পুলস্ত্যই ৰজাক উপদেশ দিয়ে কয়—তপস্যাৰ ভঁৰাল ঋষি বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমলৈ যোৱা; তেওঁৰ কেৱল দর্শনেই কামনা পূৰ্ণ হয়। তাত জলভৰ্তি এটা কুণ্ড আছে, যি পাপক্ষয় কৰে; বশিষ্ঠে তপোবলে গোমতী নদীক তাত আনিছিল বুলি কোৱা হয়। সেই জলে স্নান কৰিলে মানুহ পাপকর্মৰ পৰা মুক্ত হয়। তাৰ পিছত শ্রাদ্ধৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণিত—ঋষিধান্যৰে কৰা শ্রাদ্ধে দুয়ো পক্ষৰ সকলো পিতৃক উদ্ধাৰ কৰে। নাৰদগীতাৰ গাথাৰ জৰিয়তে দেখুওৱা হৈছে যে আন প্ৰসিদ্ধ শ্রাদ্ধতীৰ্থ আৰু যজ্ঞসমূহো বশিষ্ঠাশ্ৰমত কৰা শ্রাদ্ধৰ তুলনাত কম। অৰুন্ধতীক বিশেষ পূজ্য আৰু ইষ্টসিদ্ধিদায়িনী বুলি কোৱা হৈছে। বশিষ্ঠৰ সন্মুখত দীপদান কৰিলে ঐশ্বৰ্য আৰু তেজ লাভ হয়। এক ৰাতিৰ উপবাসে সপ্তর্ষিলোক, তিন ৰাতিৰ উপবাসে মহৰ্লোক, আৰু এক মাহ উপবাসে মোক্ষ তথা সংসাৰবন্ধনৰ পৰা মুক্তি দিয়ে। শ্রাৱণ শুক্ল পূৰ্ণিমাত ঋষিৰ তৰ্পণ কৰিলে ব্ৰহ্মলোক, আঠশ গায়ত্ৰী জপে জন্ম-মৰণৰ পাপৰ পৰা তৎক্ষণাৎ মুক্তি, আৰু বামদেৱ পূজাই অগ্নিষ্টোম যজ্ঞসম ফল দিয়ে। শেষত শুচিতা আৰু শ্রদ্ধাৰে বশিষ্ঠদর্শন আৰু বামদেৱাৰাধনাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ চেষ্টা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ वसिष्ठं तपसां निधिम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्कृतार्थत्वमवाप्नुयात्
পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পিছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তপস্যাৰ নিধি বশিষ্ঠৰ ওচৰলৈ যোৱা। যাঁৰ দৰ্শনে মানুহে সত্যই কৃতাৰ্থতা লাভ কৰে।
Verse 2
तत्रास्ति जलसम्पूर्णं कुण्डं पापहरं नृणाम् । तस्मिन्कुण्डे नृपश्रेष्ठ वसिष्ठेन महात्मना
তাত জলৰে পৰিপূৰ্ণ এটা কুণ্ড আছে, যি মানুহৰ পাপ হৰণ কৰে। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, সেই কুণ্ডত মহাত্মা বশিষ্ঠৰ দ্বাৰা...
Verse 3
गोमती च समानीता तपसा नृपसत्तम । तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकै र्विप्रमुच्यते
হে নৃপসত্তম, তপস্যাৰ বলত গোমতী নদীকো তাত আনিছিল। তাত স্নান কৰা মানুহে পাপ আৰু অপৰাধৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্তি লাভ কৰে।
Verse 4
ऋषिधान्येन यस्तत्र श्राद्धं नृप समाचरेत् । स पितृंस्तारयेत्सर्वान्पक्षयोरुभयोरपि
হে নৃপ, যি জনে তাত ‘ঋষি-ধান্য’ লৈ শ্ৰাদ্ধ আচৰে, সি নিজৰ সকলো পিতৃলোকক—শুক্ল আৰু কৃষ্ণ, দুয়ো পক্ষতেই—উদ্ধাৰ কৰে।
Verse 5
अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्म ना । स्नात्वा पुण्योदके तत्र दृष्ट्वा तं मुनिसत्तमम्
ইয়াত পূৰ্বকালত মহাত্মা নাৰদে এক পবিত্ৰ গাথা গাইছিল। তাত পুণ্যজলত স্নান কৰি আৰু সেই শ্ৰেষ্ঠ মুনিক দৰ্শন কৰি তেওঁ সেই বাণী উচ্চাৰণ কৰিলে।
Verse 6
किं गयाश्राद्धदानेन किमन्यैर्मखविस्तरैः । वसिष्ठस्याश्रमं प्राप्य यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेत्सर्वानात्मना नृपसत्तम
গয়াত শ্ৰাদ্ধ-দান কৰাৰ কি প্ৰয়োজন, বা আন বিস্তৃত যজ্ঞসমূহৰ কি দরকাৰ? হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, যি নৰে বশিষ্ঠৰ আশ্ৰমত উপস্থিত হৈ তাত শ্ৰাদ্ধ কৰে, সি নিজৰ পুণ্যকৰ্মৰ বলতেই সকলো পিতৃলোকক উদ্ধাৰ কৰে।
Verse 7
तत्रैवारुंधती साध्वी वसिष्ठस्य समीपतः । पूजनीया विशेषेण सर्वकामप्रदा नृणाम्
তাতেই বশিষ্ঠৰ ওচৰত সাধ্বী অৰুন্ধতী আছে। তেওঁ বিশেষ ভক্তিভাৱে পূজনীয়, কিয়নো তেওঁ মানুহক সকলো ধৰ্মসম্মত কামনা পূৰণ কৰি দিয়ে।
Verse 8
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । वसिष्ठदर्शनात्सद्यो नराणां याति संक्षयम्
বাল্য, যৌৱন বা বাৰ্ধক্য—যি সময়তেই মানুহে যি পাপ সঞ্চয় কৰে, বশিষ্ঠৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই সেয়া তৎক্ষণাৎ ক্ষয় হৈ যায়।
Verse 9
दीपं प्रयच्छते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । सुखसौभाग्यसंयुक्तस्तेजस्वी जायते नरः
যি একাগ্ৰচিত্তে বশিষ্ঠ ঋষিৰ সন্মুখত দীপ অৰ্পণ কৰে, সি সুখ-সৌভাগ্যৰে সংযুক্ত হৈ তেজস্বী আৰু প্ৰতাপী হয়।
Verse 10
उपवासपरो यस्तु तत्रैका रजनीं नयेत् । स याति परमं स्थानं यत्र सप्तर्षयोऽमलाः
যি উপবাসত নিবিষ্ট হৈ তাত এটা ৰাতি অতিবাহিত কৰে, সি সেই পৰম ধামলৈ যায় য’ত নিৰ্মল সপ্তঋষি বাস কৰে।
Verse 11
त्रिरात्रिं कुरुते यस्तु वसिष्ठाग्रे समाहितः । स याति च महर्लोकं जरामरणवर्जितः
যি একাগ্ৰচিত্তে বশিষ্ঠৰ সন্মুখত ত্ৰিৰাত্ৰি-ব্ৰত পালন কৰে, সি জৰা-মৰণবিহীন মহৰ্লোকলৈ যায়।
Verse 12
यस्तु मासोपवासं च वसिष्ठाग्रे करोति च । सोऽपि मुक्तिमवाप्नोति न याति स भवार्णवम्
যি বশিষ্ঠৰ সন্মুখত মাহজোৰা উপবাস পালন কৰে, সিও মুক্তি লাভ কৰে; সি সংসাৰ-সাগৰত নপৰে।
Verse 13
श्रावणस्य सिते पक्षे पौर्णमास्यां समाहितः । ऋषिं तर्पयते यस्तु ब्रह्मलोकं स गच्छति
শ্ৰাৱণ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ পূৰ্ণিমাত একাগ্ৰচিত্তে যি ঋষিক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰে, সি ব্ৰহ্মলোকলৈ গমন কৰে।
Verse 14
वसिष्ठस्याग्रतो यस्तु गायत्र्यष्टशतं जपेत् । आजन्ममरणात्पापात्सद्यो मुच्येत मानवः
যি জনে বশিষ্ঠ মুনিৰ সন্মুখত গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ আঠশ বাৰ জপ কৰে, সি মানুহ জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈ সঞ্চিত পাপৰ পৰা তৎক্ষণাৎ মুক্ত হয়।
Verse 15
वामदेवं यजेत्तत्र यदि श्रद्धासमन्वितः । अग्निष्टोमफलं राजन्सद्यः प्राप्नोति मानवः
হে ৰাজন! যদি কোনো মানুহে শ্ৰদ্ধাসহ তাত বামদেৱৰ পূজা-যজন কৰে, তেন্তে সি তৎক্ষণাৎ অগ্নিষ্টোম যজ্ঞৰ সমান ফল লাভ কৰে।
Verse 16
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्रष्टव्योऽसौ महामुनिः । शुचिभिः श्रद्धया युक्तास्ते यास्यंति परं पदम्
সেয়ে সকলো প্ৰয়াসে সেই মহামুনিক বিচাৰি দৰ্শন কৰা উচিত। যিসকল শুচি আৰু শ্ৰদ্ধাযুক্ত, তেওঁলোক পৰম পদলৈ গমন কৰিব।
Verse 17
तस्मात्सर्वात्मना राजन्वामदेवं च पूजयेत्
সেয়ে, হে ৰাজন, সম্পূৰ্ণ আত্মাৰে বামদেৱক পূজা কৰা উচিত।