Adhyaya 50
এই অধ্যায়ত পুলস্ত্য ঋষিয়ে ৰজাক কোটিতীৰ্থৰ মাহাত্ম্য আৰু তত্ত্ব ব্যাখ্যা কৰে। কোটিতীৰ্থক ‘সৰ্ব-পাতক-নাশন’ পবিত্ৰ তীৰ্থ বুলি কোৱা হৈছে। ‘কোটি’ (কোটি-মান) তীৰ্থশক্তি কিয় কিছুমান বিশেষ স্থানত সঞ্চিত হয়—তাৰ যুক্তি দিয়া হয়: অসংখ্য তীৰ্থৰ মাজৰ এক ‘কোটি’ অংশ অৰ্বুদ পৰ্বতত অধিষ্ঠিত; পুষ্কৰ আৰু কুৰুক্ষেত্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সংহতিও আছে; আৰু বাৰাণসীত ‘অৰ্ধ-কোটি’ শক্তি দেৱতাসকলে প্ৰশংসা কৰি ৰক্ষা কৰে। কলিযুগত মানুহ ‘ম্লেচ্ছভাব’ লাভ কৰিলে সংস্পৰ্শৰ ফলত ‘তীৰ্থ-বিপ্লৱ’ হ’ব পাৰে বুলি কোৱা হয়; সেয়ে তীৰ্থশক্তি সোনকালে এই ৰক্ষিত কেন্দ্ৰসমূহতহে স্থিৰ থাকে। আচৰণ-নিৰ্দেশ হিচাপে—সম্পূৰ্ণ প্ৰচেষ্টাৰে স্নান কৰিব লাগে, বিশেষকৈ ভাদ্ৰপদ (নভস্য) মাহৰ কৃষ্ণপক্ষ ত্ৰয়োদশীত। শেষত ফলশ্ৰুতি—সেই ঠাইত কৰা স্নান, জপ আৰু হোম সকলো ‘কোটি-গুণ’ ফলদায়ক হয় বুলি নিশ্চিত কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । कोटितीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् । तीर्थानां यत्र संजाता कोटिः पार्थिव हेलया
পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত কোটিতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত, যি সকলো পাপ নাশ কৰে। হে ৰাজন, য’ত ৰজাৰ এক সৰু অৱহেলামাত্ৰ কৰ্মতেই তীৰ্থৰ ‘কোটি’ প্ৰকাশ পাইছিল।
Verse 2
यदा स्यात्कलिकालस्तु रौद्रो राजन्महीतले । म्लेच्छभूता जनाः सर्वे तत्स्पर्शात्तीर्थविप्लवः
যেতিয়া পৃথিৱীত ভয়ংকৰ কলিকাল উদয় হয়, হে ৰাজন, আৰু সকলো লোক ম্লেচ্ছ-সদৃশ হৈ পৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ স্পৰ্শতেই তীৰ্থসমূহ অস্থিৰতা আৰু অৱনতি লাভ কৰে।
Verse 3
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां भूमिवासिनाम् । तेषां कोटिस्ततोऽवात्सीत्पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके
ভূমিত বাস কৰা তীৰ্থসমূহ তিন কোটি আৰু আধা কোটি আছিল; তাৰে পৰা এক পূৰ্ণ কোটি ‘অৰ্বুদ’ নামৰ পৰ্বতত বাস কৰিবলৈ আহিল।
Verse 4
पुष्करे च तथा कोटिः कुरुक्षेत्रे च पार्थिव । वाराणस्यामर्धकोटिः स्तुता देवैः सवासवैः । राजन्नेतानि रक्षंति सर्वे देवाः सवासवाः
পুষ্কৰতেও এক কোটি আছে আৰু কুৰুক্ষেত্ৰতো, হে ৰাজন; বাৰাণসীত আধা কোটি আছে, যাক ইন্দ্ৰসহ দেৱসকলে প্ৰশংসা কৰিছে। হে ৰাজন, ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই এই পবিত্ৰ স্থানসমূহ ৰক্ষা কৰে।
Verse 5
यदा यदा भयार्त्तानि म्लेच्छस्पर्शात्समंततः । स्थानेष्वेतेषु तिष्ठंति तीर्थान्युक्तेषु सत्वरम्
যেতিয়া যেতিয়া ম্লেচ্ছ-স্পৰ্শৰ কাৰণে চাৰিওফালে ভয়ত তীৰ্থসমূহ পীড়িত হয়, তেতিয়া সিহঁতে তৎক্ষণাৎ উল্লিখিত সেই স্থানসমূহত আশ্ৰয় লৈ স্থিত হয়।
Verse 6
कोटितीर्थानि त्रीण्येव तत्र जातानि भूतले । अर्ध कोटिसमेतानि सर्वपापहराणि च
তাত ভূতলত ত্ৰয়োটি কোটিতীৰ্থই জন্মিল, আৰু আধা কোটি সহ; সিহঁত সকলো পাপ হৰণকাৰী।
Verse 7
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । कृष्णपक्षे त्रयोदश्यां नभस्ये च विशेषतः
সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত স্নান কৰা উচিত; বিশেষকৈ কৃষ্ণপক্ষৰ ত্ৰয়োদশীত, আৰু বিশেষভাবে ‘নভস’ (ভাদ্ৰপদ) মাহত।
Verse 8
तत्र स्नानादिकं सर्वं जपहोमादिकं च यत् । सर्वं कोटिगुणं राजंस्तत्प्रसादादसंशयम्
তাত স্নান আদি সকলো কৰ্ম, আৰু যি কিবা জপ-হোম আদি কৰা হয়—হে ৰাজন! সেই তীৰ্থৰ প্ৰসাদে নিঃসন্দেহে সকলো ফল কোটি গুণ হয়।
Verse 50
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे कोटितीर्थप्रभाववर्णनंनाम पंचाशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশী হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ অন্তৰ্গত সপ্তম প্ৰভাসখণ্ডৰ তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘কোটিতীৰ্থ-প্ৰভাৱ বৰ্ণন’ নামৰ পঞ্চাশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।