Adhyaya 35

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मामुह्रदमिति ख्यातं तस्मिन्पर्वतरोधसि

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, পাপ-নাশক তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; ‘মামুহৃদ’ নামে খ্যাত সেই তীৰ্থ পৰ্বতৰ আঁৰত অৱস্থিত।

Verse 2

तत्र स्नातो नरः सम्यक्छ्रद्धावान्सुसमाहितः । मुच्यते पातकैर्घोरैः पूर्वजन्मकृतैरपि

সেই ঠাইত যি মানুহে শ্ৰদ্ধাৰে, মন একাগ্ৰ কৰি, বিধিপূৰ্বক স্নান কৰে, সি পূৰ্বজন্মত কৰা ভয়ংকৰ পাপৰ পৰাও মুক্ত হয়।

Verse 3

तस्य पश्चिमदिग्भागे लिंगमस्ति महीपते । सर्वकामप्रदं नृणां स्थापितं मुद्गलेन तु

হে মহীপতে, তাৰ পশ্চিম দিশত এটা শিৱলিঙ্গ আছে; ই মানুহক সকলো কামনা পূৰণ কৰে। সেই লিঙ্গ মুদ্গলে স্থাপন কৰিছিল।

Verse 4

स्नात्वा मामुह्रदे पुण्ये यस्तल्लिंगं च पश्यति । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां फाल्गुने मासि मानवः । स प्राप्नोति परं श्रेयः सर्वतीर्थेषु दुर्लभम्

মামুহৃদৰ পুণ্য জলে স্নান কৰি, ফাল্গুন মাহৰ শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত যি মানুহে সেই লিঙ্গৰ দৰ্শন কৰে, সি পৰম শ্ৰেয় লাভ কৰে—যি সকলো তীৰ্থতেও দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 5

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम्

যি মানুহে তাত দক্ষিণ দিশ মুখ কৰি শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাৰ পিতৃলোক তৃপ্ত থাকে—যাৱৎ ভূতসম্প্লৱ, অৰ্থাৎ প্ৰলয়ৰ অন্ত পৰ্যন্ত।

Verse 6

तत्र दानं प्रशंसंति नीवाराणां महर्षयः । शाकमूलादिभिः श्राद्धं पितॄणां तुष्टिदं नृप

তাত মহৰ্ষিসকলে নীৱাৰ (বনৰ ধান) দানক প্ৰশংসা কৰে। হে নৃপ, শাক-শাকনি, মূল আদি লৈ কৰা শ্ৰাদ্ধ পিতৃসকলক সন্তুষ্টি দান কৰে।

Verse 7

ययातिरुवाच । मामुह्रदमिति विभो कथं नामाऽभवत्पुरा । मुद्गलस्याश्रमं ब्रूहि मम सर्वं विधानतः

যযাতিয়ে ক’লে: হে বিভো, এই স্থান পূৰ্বে কেনেকৈ ‘মামুহ্ৰদ’ নামে প্ৰখ্যাত হ’ল? মহৰ্ষি মুদ্গলৰ আশ্ৰমৰ সকলো বিধান ক্ৰমে ক্ৰমে মোক কওক।

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । तत्रस्थस्य पुरा राजन्मुद्गलस्य महात्मनः । विमानं वरमादाय देवदूतः समागतः

পুলস্ত্য ক’লে: হে ৰাজন, পূৰ্বে তাত বাস কৰা মহাত্মা মুদ্গলৰ ওচৰলৈ এক দেবদূত আহিল, উত্তম বিমান (দিব্য ৰথ) লৈ।

Verse 9

सोऽब्रवीद्देवराज्ञाहं प्रेषितो मुनिसत्तम । तवार्थायाऽरुहैनं त्वं विमानं गम्यतां दिवि

সেই দেৱদূতে ক’লে: হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, মই দেৱৰাজৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত। তোমাৰ হিতৰ বাবে এই বিমানত আৰোহণ কৰা আৰু স্বৰ্গলৈ গমন কৰা।

Verse 10

मुद्गल उवाच । स्वर्गस्य ये गुणा दूत ये च दोषा प्रकीर्तिताः । तान्मे वद करिष्येऽहं श्रुत्वा वै यत्क्षमं भवेत्

মুদ্গলে ক’লে: হে দূত, স্বৰ্গৰ যি গুণ আৰু যি দোষ বুলি কোৱা হয়, সেয়া মোক কওক। সেয়া শুনি মই নিশ্চয় যি যথোচিত, সেয়াই কৰিম।

Verse 11

ब्रूहि तान्सकलान्दूत त्वागमिष्याम्यहं ततः

হে দূত, সেই সকলোকে মোক কোৱা; তাৰ পাছত মই তোমাৰ সৈতে যাম।

Verse 12

देवदूत उवाच । अलमेतेन दर्पेण क्रियतां शक्रजल्पितम् । पुण्यैः स्वकैर्द्विजश्रेष्ठ समागच्छेरिदं ततः

দেৱদূতে ক’লে: এই দৰ্প যথেষ্ট। শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) যি কৈছে, সেয়াই কৰা। হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, নিজৰ পুণ্যবলে তৎক্ষণাৎ ইয়ালৈ আহা, তাৰ পাছত আগবাঢ়িবা।

Verse 13

मुद्गल उवाच । अश्रुतैस्तैर्न गच्छेऽहमेतन्मे हृदि निश्चितम् । करिष्येऽहं तपो भूरि पूजयिष्ये महेश्वरम्

মুদ্গলে ক’লে: সেই কথাবোৰ নুশুনি মই নাযাওঁ—এইটো মোৰ হৃদয়ত দৃঢ় নিৰ্ণয়। মই বহুত তপস্যা কৰিম আৰু মহেশ্বৰ (শিৱ)ক পূজা কৰিম।

Verse 14

दूत उवाच । न शक्तः स्वर्गुणान्वक्तुमपि वर्षशतैरपि । संक्षेपात्कथयिष्यामि यदि ते निश्चयः परः

দূতে ক’লে: এশ বছৰতেও স্বৰ্গৰ গুণসমূহ সম্পূৰ্ণকৈ ক’ব নোৱাৰোঁ। তথাপি, যদি তোমাৰ সংকল্প সত্যই দৃঢ় হয়, মই সংক্ষেপে ক’ম।

Verse 16

बुभुक्षा नैव तृष्णा च निद्रालस्ये न च प्रभो । रंभाद्यप्सरसो मुख्या गंधर्वास्तुंबरादयः । रमयंति नरं तत्र गीतैर्नृत्यैरनेकशः

তাত, হে প্ৰভু, ন ভোক ন তৃষ্ণা, ন নিদ্ৰাৰ অলসতা ন ক্লান্তি। ৰম্ভা আদি মুখ্য অপ্সৰাসী আৰু তুম্বৰ আদি গন্ধৰ্বে গীত-নৃত্যৰ নানাবিধ ৰূপে তাত মানুহক আনন্দিত কৰে।

Verse 17

एवं च वसते तत्र जनः स्वर्गे तपोधन । यावत्पुण्यक्षयस्तावत्पश्चात्पातमवाप्नुयात्

এইদৰে, হে তপোধন! মানুহে তাত স্বৰ্গত তেতিয়ালৈকে বাস কৰে যেতিয়ালৈকে পুণ্য অৱশিষ্ট থাকে; পুণ্য ক্ষয় হ’লে, তাৰ পাছত সিহঁতে সেই অৱস্থাৰ পৰা পতিত হয়।

Verse 18

एक एव मुने दोषः स्वर्लोके प्रतिभाति मे । स एव पतनाख्यस्तु स्वर्गिणां च भयावहः

হে মুনি! স্বৰ্গলোকে মোৰ দৃষ্টিত কেৱল এটা দোষেই প্ৰকাশ পায়—সেইটো ‘পতন’ বুলি কোৱা হয়; আৰু ই স্বৰ্গবাসীৰ বাবে ভয়ংকৰ।

Verse 19

न पुण्यं लभते तत्र कर्तुं विप्र कथंचन । कर्मभूमिरियं ब्रह्मन्भोगभूमिस्तु सा स्मृता

হে বিপ্ৰ! তাত (স্বৰ্গত) কোনোভাবেই নতুন পুণ্য অৰ্জনৰ সুযোগ নাপায়। হে ব্ৰাহ্মণ! এই (মানৱলোক) কৰ্মভূমি বুলি স্মৃত, আৰু সেই (স্বৰ্গ) ভোগভূমি বুলি জনা যায়।

Verse 20

यदत्र क्रियते कर्म शुभं तत्रोप भुज्यते । तथा दृष्ट्वा विमानस्थान्भूरिधर्मादिसंयुतान्

ইয়াত যি শুভ কৰ্ম কৰা হয়, তাৰ ফল তাত (স্বৰ্গত) ভোগ কৰা হয়। এইদৰে দেখি, বিমানত আসীন, প্ৰচুৰ ধৰ্ম আদি গুণে সংযুক্ত লোকসকলক (কৰ্ম-ফলৰ যোগ বুজা যায়)।

Verse 21

बहुतेजोन्वितान्स्वर्गे ह्यल्पपुण्यो द्विजोत्तम । पश्चात्तापजदुःखेन स्वर्गस्थो दुःखितः सदा

হে দ্বিজোত্তম! স্বৰ্গত বহুতেজস্বী লোকসকলক দেখি, অল্পপুণ্যৱান জন—স্বৰ্গত থাকিলেও—পশ্চাত্তাপজাত দুখে সদায় দুখিত হৈ থাকে।

Verse 22

न मया सुकृतं भूरि कृतं मर्त्त्ये कथंचन

মৰ্ত্যলোকত মই কোনোপধ্যেই বহুল সুকৃত কৰ্ম সম্পাদন কৰা নাছিলোঁ।

Verse 23

तथा च पतमानांश्च दृष्ट्वा चान्यान्सहस्रशः । आत्मनश्च महद्दुःखं जायते च तदद्भुतम्

আৰু তদুপৰি, সহস্ৰ সহস্ৰ অন্যক পতিত হোৱা দেখি, নিজৰ অন্তৰত আশ্চৰ্যজনক মহাদুঃখ উদ্ভৱ হয়।

Verse 24

एतत्ते सर्वमाख्यातं गुणदोषसमुद्भवम् । स्वर्गसंचेष्टितं ब्रह्मन्कुरुष्व यदभीप्सितम्

হে ব্ৰাহ্মণ! গুণ-দোষৰ পৰা উদ্ভূত এই সকলো তোমাক কোৱা হ’ল, আৰু স্বৰ্গৰ আচৰণো বৰ্ণিত হ’ল; এতিয়া তুমি যি ইচ্ছা কৰা, সেয়া কৰ।

Verse 25

मुद्गल उवाच । पतनस्य भयं यत्र पुण्यहानिर्न वर्द्धनम् । तेन स्वर्गेण मे दूत नैव कार्यं कथंचन

মুদ্গলে ক’লে: হে দূত! য’ত পতনৰ ভয় থাকে, য’ত পুণ্য হ্ৰাস পায় কিন্তু বৃদ্ধি নাহয়—সেই স্বৰ্গৰ সৈতে মোৰ কোনো কাম নাই।

Verse 26

वाच्यस्त्वया ममादेशाद्देवराजः स्फुटं वचः । क्षम्यतामपराधो मे न स्वर्गाय स्पृहा मम

মোৰ আদেশমতে তুমি দেৱৰাজক স্পষ্টকৈ এই বাক্য ক’বা: ‘মোৰ অপৰাধ ক্ষমা কৰা হওক; স্বৰ্গৰ প্ৰতি মোৰ কোনো স্পৃহা নাই।’

Verse 27

तत्कर्माऽहं करिष्यामि येन नो पतनाद्भयम् । साधयिष्यामि तांल्लोकान्ये सदा पातवर्जिताः

মই তেনে কৰ্ম কৰিম যাৰ দ্বাৰা পতনৰ কোনো ভয় নাথাকে; আৰু মই সেই লোকসমূহ লাভ কৰিম যিসকল সদায় পতন-ৰহিত।

Verse 28

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ मुद्गलः स्वर्गनिःस्पृहः । स्थितस्तत्रैव निरतः शिवध्यानपरायणः

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কৈ, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মুদ্গল—স্বৰ্গৰ আকাঙ্ক্ষাহীন—সেই ঠাইতেই অচলভাৱে থাকিল, একাগ্ৰ আৰু শিৱধ্যানত সম্পূৰ্ণ পৰায়ণ।

Verse 29

श्रुत्वा दूतोऽपि शक्रस्य तस्य वाक्यं सविस्तरम् । कथयामास शक्रस्य तं भूयः सोऽभ्यभाषत

মুদ্গলৰ বিস্তৃত বাক্য শুনি, শক্ৰৰ দূতে সেই সকলো কথা শক্ৰক জনালে; তাৰ পাছত শক্ৰে পুনৰ ক’লে।

Verse 30

देवदूताप्रमाणं च विमानं हि त्वया कृतम् । न कृतं केन चित्पूर्वं न करिष्यति कश्चन

দেৱদূতৰ মান অনুসাৰে যি বিমান, সেয়া নিশ্চয় তোমাৰ দ্বাৰাই নিৰ্মিত; এনে কাম পূৰ্বে কোনোবাই কৰা নাই, আৰু আগলৈও কোনোবাই নকৰিব।

Verse 31

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा बलादानय तं मुनिम् । आनयस्वान्यथा शापं तव दास्याम्यसंशयम्

সেয়েহে তাত দ্ৰুত গৈ বলপূৰ্বক সেই মুনিক আন; আনিবা—নচেৎ নিঃসন্দেহে মই তোমাক শাপ দিম।

Verse 32

पुलस्त्य उवाच । शक्रस्य वचनं श्रुत्वा देवदूते भयान्वितः । प्रस्थितः सत्वरं तत्र मुद्गलो यत्र तिष्ठति

পুলস্ত্য ক’লে: শক্ৰৰ আজ্ঞা শুনি, ভয়াক্ৰান্ত দেৱদূত তৎক্ষণাৎ তাত ৰাওনা হ’ল, য’ত মুদ্গল অৱস্থান কৰি আছিল।

Verse 33

मुद्गलोऽपि विमानस्थं पुनर्दृष्ट्वा समागतम् । मामुह्रदे प्रविश्याथ वारयामास तं तदा

মুদ্গলেও, বিমানত আৰূঢ় হৈ পুনৰ আগত জনক দেখি, মামু-সৰোবৰলৈ প্ৰৱেশ কৰি সেই সময়ত তাক নিবাৰণ কৰিলে।

Verse 34

स तस्य वचनेनैव स्तंभितो लिखितो यथा । चलितुं नैव शक्नोति प्रभावात्तस्य सन्मुनेः

সেই সৎমুনিৰ কেৱল বাক্যতেই সি যেন লিখিত চিত্ৰৰ দৰে স্তম্ভিত হ’ল; সেই পবিত্ৰ মুনিৰ তপঃপ্ৰভাৱত সি একেবাৰে চলিব নোৱাৰিলে।

Verse 35

चिरकालगतं ज्ञात्वा दूतं तु त्रिदशाधिपः । स्वयं तत्राययौ कोपादारुह्यैरावणं गजम्

দূত বহুদিন ধৰি নোহোৱা বুলি জানি, ত্ৰিদশাধিপতি ইন্দ্ৰ ক্ৰোধেৰে নিজেই ঐৰাৱত গজত আৰূঢ় হৈ তাত আহিল।

Verse 36

अथ दृष्ट्वा तदा दूतं स्तंभितं मुद्गलेन तु । वधार्थं तूद्यतस्तस्य स वज्रं भ्रामयंस्तदा

তেতিয়া মুদ্গলে স্তম্ভিত কৰা দૂતক দেখি, ইন্দ্ৰে বধ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল আৰু সেই সময়ত নিজৰ বজ্ৰ ঘূৰাই ঘূৰাই ধৰিলে।

Verse 37

एतस्मिन्नेव काले तु उत्पातास्तत्र दारुणाः । अपसव्यं मृगाश्चक्रुः पशवः पक्षिणश्च ये । तान्दृष्ट्वा चिन्तयामास मुद्गलो विस्मयान्वितः

সেই সময়তেই তাত ভয়ংকৰ অমঙ্গল-লক্ষণ উঠিল; মৃগ, পশু আৰু পক্ষীসকল অপসব্য—বাঁওফালে—গতি কৰিলে। সেই চিহ্ন দেখি বিস্ময়ে ভৰাই মুদ্গলে মনতে চিন্তা কৰিলে।

Verse 38

अथ दृष्ट्वांबरगतं वज्रोद्यतकरं हरिम् । स्तंभयामास तं सद्यो दृष्टिपातेन मुद्गलः

তাৰ পাছত আকাশমাৰ্গে গমন কৰা হৰিক (ইন্দ্ৰক) বজ্ৰ উঁচাই ধৰা হাতসহ দেখা পাই, মুদ্গলে কেৱল দৃষ্টিপাতে তৎক্ষণাৎ তাক স্তম্ভিত কৰিলে।

Verse 39

तत्र शक्रः स्तुतिं चक्रे भग्नोत्साहो नृपोत्तम । मुञ्च मां ब्राह्मणश्रेष्ठ यास्यामि त्रिदशालयम्

তেতিয়া তাত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) উৎসাহ ভঙ্গ হৈ স্তৱ কৰিল আৰু ক’লে— “হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠ! মোক মুক্ত কৰা; মই ত্ৰিদশালয়লৈ গম কৰিম।”

Verse 40

स्वर्गे वा यदि वा मर्त्त्ये तिष्ठ त्वं स्वेच्छया द्विज । मया कृतः समुद्योगो हितार्थं ते मुने ह्ययम्

“স্বৰ্গত হওক বা মৰ্ত্যলোকে হওক, হে দ্বিজ! তুমি স্বইচ্ছায় য’তে ইচ্ছা তাতে থাকাঁ। হে মুনি! এই মোৰ উদ্যোগ কেৱল তোমাৰ হিতৰ বাবেই কৰা হৈছিল।”

Verse 41

वरं वरय भद्रं ते नित्यं यो मनसि स्थितः । तं ते सर्वं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“বৰ বাছি লোৱা; তোমাৰ মঙ্গল হওক। যি সদায় তোমাৰ মনত স্থিত, তাকেই বাছা। সেয়া অতি দুৰ্লভ হ’লেও, মই সেই সকলো তোমাক দিম।”

Verse 42

मुद्गल उवाच । एष एव वरः श्लाघ्यो यत्त्वं दृष्टः सुरेश्वर । दर्शनं ते सहस्राक्ष स्वप्नेष्वपि सुदुर्लभम्

মুদ্গলে ক’লে: “হে দেৱেশ্বৰ! এইয়েই প্ৰশংসনীয় বৰ—যে মই আপোনাৰ দৰ্শন লাভ কৰিলোঁ। হে সহস্ৰাক্ষ! আপোনাৰ দৰ্শন স্বপ্নতো অতি দুৰ্লভ।”

Verse 43

अवश्यं यदि मे देयो वरो वृत्रनिषूदन । त्वत्प्रसादेन मे मोक्षो जायतां शीघ्रमेव हि

“তথাপি যদি মোক অৱশ্যেই বৰ দিব লাগে, হে বৃত্ৰনিষূদন! তেন্তে আপোনাৰ প্ৰসাদে মোৰ মোক্ষ শীঘ্ৰেই উদ্ভৱ হওক।”

Verse 44

मा मु ह्रदं समागत्य दूतः प्रोक्तो मया यतः । ततो मामुह्रदमिति ख्यातिं यातु धरातले

“যিহেতু এই হ্ৰদলৈ আহি মই এজন দূতক ‘মা মু’ বুলি সম্বোধন কৰিছিলোঁ, সেয়ে পৃথিৱীত এই স্থান ‘মামুহ্ৰদ’ নামে খ্যাত হওক।”

Verse 45

नंदनादीनि रम्याणि तत्र देववनानि च । अनन्यसदृशा भोगाः सदा तृप्तिर्द्विजोत्तम

“তাত নন্দন আদি মনোৰম দেৱ-উদ্যান আৰু দেৱবন আছে। হে দ্বিজোত্তম! তাত অনন্যসদৃশ ভোগ আৰু সদা তৃপ্তি বিদ্যমান।”

Verse 46

पिण्डदानात्परां प्रीतिं लभंतां पितरोऽत्र हि

“নিশ্চয়, ইয়াত পিণ্ডদান কৰিলে পিতৃসকলেই পৰম তৃপ্তি লাভ কৰে।”

Verse 47

इन्द्र उवाच । मामुह्रदमिति ख्यातं तीर्थमेतद्भविष्यति । वरिष्ठं नात्र सन्देहो मत्प्रसादाद्विजोत्तम

ইন্দ্ৰে ক’লে: এই তীৰ্থ ‘মামুহ্ৰদ’ নামে খ্যাত হ’ব। মোৰ অনুগ্ৰহত, হে দ্বিজোত্তম, ই নিঃসন্দেহে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ হ’ব।

Verse 48

अत्र ये फाल्गुने मासि पौर्णमास्यां समाहिताः । करिष्यंति पुनः स्नानं ते यास्यंति परां गतिम्

যিসকলে ফাল্গুন মাহৰ পূৰ্ণিমাত একাগ্ৰচিত্তে ইয়াত পুনৰ পবিত্ৰ স্নান কৰে, সেই ভক্তসকলে পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 49

पिण्डदानाद्गयातुल्यं लप्स्यंते फलमुत्तमम् । पुण्यदानफलं चात्र संख्याहीनं द्विजोत्तम

ইয়াত পিণ্ডদান কৰিলে গয়াৰ সমান সৰ্বোত্তম ফল লাভ হয়। আৰু এই স্থানত পুণ্যদানৰ ফল, হে দ্বিজোত্তম, গণনাতীত।

Verse 50

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा ययौ स्वर्गं दूतमादाय वज्रभृत् । मुद्गलोऽपि परं ब्रह्म चिंतयन्ह्यनिशं ततः

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কৈ বজ্ৰধাৰী দূতক লগত লৈ স্বৰ্গলৈ গ’ল। তাৰ পাছত মুদ্গলো পৰং ব্ৰহ্মক অনিশং চিন্তন কৰি সমাধিস্থ হৈ ৰ’ল।

Verse 51

शुक्लध्यानपरो भूत्वा मोक्षं प्राप्तस्ततोऽक्षयम्

শুক্ল, তেজস্বী ধ্যানত পৰায়ণ হৈ সি তেতিয়াৰ পৰা অক্ষয় মোক্ষ লাভ কৰিলে।

Verse 52

अत्र गाथा पुरा गीता नारदेन महात्मना । बहुविप्रसमवाये पर्वतेस्मिन्महीपते

হে মহাৰাজ! এই পৰ্বতত বহু ব্ৰাহ্মণৰ সমাৱেশৰ মাজত মহাত্মা নাৰদে পূৰ্বকালত এই পবিত্ৰ গাথা গাইছিল।

Verse 53

मामु ह्रदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं मुद्गलेश्वरम् । इह भुक्त्वाऽखिलान्कामानन्ते मुक्तिमवाप्स्यति । एतस्मात्कारणाद्राजन्मामुह्रदमिति स्मृतम्

যি মানুহে মামু হ্ৰদত স্নান কৰি সেই মুদ্গলেশ্বৰ প্ৰভুৰ দৰ্শন কৰে, সি এই জীৱনতে সকলো ধৰ্মসঙ্গত কামনা ভোগ কৰে আৰু অন্তত মুক্তি লাভ কৰে। এই কাৰণেই, হে ৰাজন, ই ‘মামুহ্ৰদ’ বুলি স্মৃত।

Verse 54

तत्तीर्थं सर्वतीर्थानां प्रवरं लोकविश्रुतम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्

সেই তীৰ্থ সকলো তীৰ্থৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আৰু জগতজুৰি প্ৰসিদ্ধ। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত স্নান কৰা উচিত।

Verse 55

मोक्षकामो विशेषेण य इच्छेत्परमं पदम् । चण्डिकाश्रममासाद्य किं पुनः परितप्यते

যি বিশেষকৈ মোক্ষ কামনা কৰে আৰু পৰম পদ বিচাৰে, সি চণ্ডিকাৰ আশ্ৰমত উপনীত হৈ পুনৰ কিয় অধিক তপস্যা-কষ্ট ভোগ কৰিব?