
পুলস্ত্য ঋষিয়ে পিণ্ডোদক তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে। পিণ্ডোদক নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ মন্দবুদ্ধিৰ আছিল; গুৰুৰ উপদেশ সত্ত্বেও অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। অপমানবোধ আৰু দুখে তীব্ৰ বৈৰাগ্য জাগি উঠিল, সেয়ে সি পৰ্বতৰ গুহালৈ আঁতৰি গ’ল; নিজৰ ভিতৰত বাক্শক্তি/বিদ্যা উদয় নোহোৱাৰ বাবে সি মৃত্যুকামনা কৰিবলৈ ধৰিলে। একান্তত দেৱী সৰস্বতী প্ৰত্যক্ষ হৈ তাৰ দুখৰ কাৰণ সুধিলে। পিণ্ডোদকে গুৰুৰ তিৰস্কাৰ যেন লগা বেদনা আৰু নিজৰ অক্ষমতা নিবেদন কৰিলে। দেৱীয়ে ক’লে যে তেওঁ সেই শুভ পৰ্বতত অধিষ্ঠান কৰে; বৰ দিবলৈ সন্মত হৈ সময়-নিৰ্দেশ দিলে—ত্রয়োদশী তিথিৰ নিশামুখত। পিণ্ডোদকে সৰ্বজ্ঞতা আৰু তীৰ্থটো নিজৰ নামৰে প্ৰসিদ্ধ হওক—এই দুটা বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। দেৱীয়ে দুয়োটা বৰ দান কৰি ক’লে, নিৰ্দিষ্ট সময়ত তাত স্নান কৰিলে মন্দবুদ্ধিৰ লোকেও সৰ্বজ্ঞতা লাভ কৰিব; আৰু তেওঁ তাত নিত্য সন্নিধান কৰি থাকিব। তাৰ পিছত দেৱী অন্তৰ্ধান হ’ল; পিণ্ডোদক সৰ্বজ্ঞ হৈ ঘৰলৈ উভতি আহি সকলোকে বিস্মিত কৰিলে, ফলত তীৰ্থৰ মহিমা সৰ্বত্ৰ প্ৰচাৰিত হ’ল।
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ पिण्डोदकमनुत्तमम् । तीर्थं यत्र तपस्तप्तं पिण्डोदकद्विजातिना
পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! অনুত্তম পিণ্ডোদক তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—য’ত পিণ্ডোদক নামৰ দ্বিজে তপস্যা কৰিছিল।
Verse 2
पुरा पिण्डोदकोनाम ब्राह्मणोऽभून्महामते । मन्दप्रज्ञोऽल्पमेधावी सोपाध्यायेन पाठितः
পুৰ্বতে, হে মহামতে! পিণ্ডোদক নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁ মন্দপ্ৰজ্ঞা, অল্পমেধাৱী আছিল, আৰু উপাধ্যায়ে তেওঁক পাঠ শিকাইছিল।
Verse 3
अशक्तोऽध्ययनं कर्तुं जाड्यभावान्महीपते । स वैराग्यं परं गत्वा संप्राप्तो गिरिगह्वरे
হে মহীপতে, জড়বুদ্ধিৰ কাৰণে সি অধ্যয়ন কৰিব নোৱাৰিলে; তেতিয়া সি পৰম বৈৰাগ্য লাভ কৰি সাধনাৰ একান্ত আশ্ৰয় বিচাৰি পৰ্বতৰ গুহালৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 4
एतस्मिन्नेव कालेतु तत्रैव च सरस्वती । वीणाविनोदसंयुक्ता विविक्ते तमुपस्थिता
ঠিক সেই সময়তে, সেই স্থানতেই, বীণাৰ মধুৰ বিনোদত ৰমণ কৰা দেবী সৰস্বতী একান্ত স্থানে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিল।
Verse 5
तं दृष्ट्वा ब्राह्मणं खिन्नं वैराग्येण समन्वितम् । कृपाविष्टा महादेवी वाक्यमेतदुवाच ह
সেই ব্ৰাহ্মণক খিন্ন আৰু বৈৰাগ্যৰে পূৰ্ণ দেখি, মহাদেৱী কৰুণাৰে আৱিষ্ট হৈ এই বাক্য ক’লে।
Verse 6
सरस्वत्युवाच । कस्मात्त्वं खिद्यसे विप्र विरक्त इव भाससे । कस्मान्न हृष्यसि हृदा कस्मादत्र त्वमागतः । वद शीघ्रं महाभाग तवांतिके वसाम्यहम्
সৰস্বতীয়ে ক’লে: “হে বিপ্ৰ, তুমি কিয় খিন্ন হওঁ? কিয় তুমি যেন সকলোত বিৰক্ত তেনে দেখা দিছা? তোমাৰ হৃদয় কিয় আনন্দিত নহয়? তুমি কিয় ইয়ালৈ আহিছা? হে মহাভাগ, শীঘ্ৰ কোৱা; কিয়নো মই তোমাৰ ওচৰতে বাস কৰোঁ।”
Verse 7
पिण्डोदक उवाच । अहं वैराग्यमापन्न उपाध्यायतिरस्कृतः । ज्ञानहीनो महाभागे मृत्युं वांछामि सांप्रतम्
পিণ্ডোদকে ক’লে: “হে মহাভাগে, মই বৈৰাগ্যত পতিত হৈছোঁ; উপাধ্যায়ে মোক তিৰস্কাৰ কৰিছে। সত্য জ্ঞানহীন হৈ, হে মহাদেৱী, মই এতিয়া মৃত্যুক কামনা কৰোঁ।”
Verse 9
न मे सरस्वती देवी जिह्वाग्रे परिवर्तते । कारणं नान्यदस्तीह मृत्योर्मम वरानने । दृष्टोऽकस्मात्त्वया चाहं ततो यास्यामि चान्यतः । मरणं हि मम श्रेयो मूकभावान्न जीवितम्
মোৰ জিভাৰ আগত দেবী সৰস্বতী নাচলে। হে সুন্দৰ-মুখী, ইয়াত মোৰ মৃত্যুকামনাৰ আন কোনো কাৰণ নাই। তুমি মোক হঠাতে দেখিলা, সেয়ে মই আন ঠাইলৈ যাম। কিয়নো মূক অৱস্থাত জীৱনতকৈ মোৰ বাবে মৃত্যু শ্ৰেয়।
Verse 10
सरस्वत्युवाच । अहं सरस्वती देवी सदास्मिन्वरपर्वते । निशासुखे त्रयोदश्यां करोमि वसतिं द्विज । तस्मात्त्वं प्रार्थय वरं यदभीष्टं सुदुर्लभम्
সৰস্বতী দেবীয়ে ক’লে: মই দেবী সৰস্বতী; মই সদায় এই উত্তম পৰ্বতত বাস কৰোঁ। হে দ্বিজ, নিশাৰ সুখদ আৰম্ভণিত ত্ৰয়োদশীত মই ইয়াত নিবাস স্থাপন কৰোঁ। সেয়ে তুমি বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰা—যি তোমাৰ ইচ্ছিত, যদিও অতি দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 11
पिण्डोदक उवाच । प्रसादात्तव वै वाणि सर्वज्ञत्वं ममेप्सितम् । एतत्तीर्थं तु मन्नाम्ना ख्यातिं यातु शुचिस्मिते
পিণ্ডোদকে ক’লে: হে বাক্দেবী, তোমাৰ প্ৰসাদে মই সৰ্বজ্ঞতা কামনা কৰোঁ। আৰু হে শুচি-হাস্যময়ী, এই তীৰ্থ মোৰ নামৰে খ্যাতি লাভ কৰক।
Verse 12
सरस्वत्युवाच । अद्यप्रभृति सर्वज्ञो ह्यत्र लोके भविष्यसि । नाम्ना तव तथा तीर्थमेतत्ख्यातिं प्रयास्यति
সৰস্বতী দেবীয়ে ক’লে: আজিৰ পৰা তুমি এই লোকত নিশ্চয় সৰ্বজ্ঞ হ’বা। আৰু এই তীৰ্থও তোমাৰ নামৰে খ্যাতি লাভ কৰিব।
Verse 13
निशामुखे त्रयोदश्यां योऽत्र स्नानं करिष्यति । भविष्यति स सर्वज्ञो यद्यपि स्यात्सुमन्दधीः
নিশাৰ আৰম্ভণিত ত্ৰয়োদশীত যি ইয়াত স্নান কৰিব, সি সৰ্বজ্ঞ হ’ব—যদিও তাৰ বুদ্ধি অতি মন্দ হয়।
Verse 14
अत्र मे सततं वासो भविष्यति द्विजोत्तम । यस्मात्तस्मात्सदा स्नानं कर्तव्यं सुसमाहितैः
হে দ্বিজোত্তম, ইয়াত মোৰ সদায় বাস হ’ব। সেয়েহে যিসকলে মন সংযত আৰু সাৱধান, তেওঁলোকে সদায় ইয়াত স্নান কৰিব লাগে।
Verse 15
एवमुक्त्वा ततो देवी तत्रैवांतरधीयत । पिण्डोदको हि सर्वज्ञो भूत्वाथ स्वगृहं ययौ । व्यस्मापयज्जनान्सर्वांस्तत्तीर्थस्य समाश्रयात्
এইদৰে কৈ দেৱী সেই ঠাইতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত পিণ্ডোদক সৰ্বজ্ঞ হৈ নিজ গৃহলৈ উভতি গ’ল; আৰু সেই তীৰ্থৰ আশ্ৰয় লৈ সকলো লোকক তাৰ মহিমাত বিস্মিত কৰিলে।
Verse 21
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिण्डोदकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, সপ্তম প্ৰভাসখণ্ড আৰু তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত—“পিণ্ডোদক-তীৰ্থৰ মহিমা বৰ্ণনা” নামৰ একবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।