Adhyaya 16

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मणिकर्णिकसंज्ञं तु सर्वलोकेषु विश्रुतम्

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, পাপনাশক তীৰ্থলৈ যাবা—যাৰ নাম মণিকৰ্ণিকা, যি সকলো লোকতে বিখ্যাত।

Verse 2

यत्र सिद्धिं गता राजन्वालखिल्या महर्षयः । तैस्तत्र निर्मितं कुण्डं सुरम्यं गिरि गह्वरे

হে ৰাজন, তাতেই বালখিল্য মহর্ষিসকলে সিদ্ধি লাভ কৰিছিল। আৰু তাত পাহাৰৰ গহ্বৰত তেওঁলোকে অতি মনোৰম এক কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰিছিল।

Verse 3

तेषां तत्रोपविष्टानां मुनीनां भावितात्मनाम् । महाश्चर्यमभूत्तत्र तत्त्वं शृणु नराधिप

তাত উপবিষ্ট, সংযমী আৰু ভাবিতাত্মা মুনিসকলৰ মাজত এক মহা আশ্চৰ্য ঘটিল। হে নৰাধিপ, যি তত্ত্ব ঘটিল সেয়া শুনা।

Verse 4

किरातवनिता काचिन्नाम्ना च मणिकर्णिका । अतिकृष्णा विरूपाक्षी कराला भीषणाकृतिः

তাত কিৰাত জাতিৰ এগৰাকী নাৰী আছিল, নাম মণিকৰ্ণিকা। সি অতি ক’লা, বিকৃত-চকুৰ, কৃশ আৰু ভয়ংকৰ আকৃতিৰ আছিল।

Verse 5

तृषार्त्ता तत्र संप्राप्ता मध्यंदिनगते रवौ । ग्रस्ते च राहुणा सूर्ये प्रविष्टा सलिले तु सा

তৃষ্ণাতুৰ হৈ সি তাত আহি উপস্থিত হ’ল, যেতিয়া ৰবি মধ্যাহ্নত আকাশৰ মাজত আছিল। আৰু ৰাহুৱে সূৰ্যক গ্ৰাস কৰোঁতে (গ্ৰহণত), সি পানীত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 6

एतस्मिन्नेव काले तु दिव्यरूपवपुर्धरा । मुनीनां पश्यतां चैव विनिष्क्रांता सुमध्यमा

ঠিক সেই সময়তে, মুনিসকলৰ দৃষ্টিৰ সন্মুখতে, দিব্য ৰূপ-দেহ ধাৰণ কৰা, সুকোমল মধ্যমা এগৰাকী নাৰী বাহিৰ ওলাই আহিল।

Verse 7

अथ तस्याः पतिः प्राप्तस्तदन्वेषणतत्परः । पप्रच्छ तां वरारोहां पत्न्या दुःखेन दुःखितः

তাৰ পাছত তাইৰ স্বামী আহি উপস্থিত হ’ল, তাইক বিচাৰিবলৈ একাগ্ৰ। পত্নীৰ দুখত দুখিত হৈ, সি সেই শ্ৰেষ্ঠ-ৰূপা নাৰীক সুধিলে।

Verse 8

मम भार्यात्र संप्राप्ता यदि दृष्टा सुमध्यमे । शीघ्रं वद वरारोहे बालकोऽयं तदुद्भवः

‘যদি মোৰ পত্নী যি ইয়ালৈ আহিছিল, তুমি দেখিছা, হে সুমধ্যমে, তেন্তে শীঘ্ৰ কোৱা, হে শ্ৰেষ্ঠা। এই শিশু তাইৰেই গৰ্ভজাত।’

Verse 9

तृषार्त्तश्च क्षुधाविष्टो रुदते च मुहुर्मुहुः । दृष्टा चेत्कथ्यतां सुभ्रूर्विनाऽयं तां मरिष्यति

সি তৃষ্ণাতুৰ, ক্ষুধাত আৱিষ্ট, বাৰে বাৰে কান্দি থাকে। হে সুন্দৰ ভ্ৰূৱতী, যদি তুমি তাক দেখিছা তেন্তে কোৱা—তাই নাথাকিলে ই মৰি যাব।

Verse 10

स्त्र्युवाच । साऽहं ते दयिता कान्त तीर्थस्यास्य प्रभावतः । दिव्यरूपमिदं प्राप्ता देवैरपि सुदुर्लभम्

স্ত্ৰীয়ে ক’লে: “হে প্ৰিয় স্বামী, মইয়ে তোমাৰ দয়িতা। এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত মই এই দিৱ্য ৰূপ লাভ কৰিলোঁ, যি দেবতাসকলৰো অতি দুৰ্লভ।”

Verse 11

त्वं चापि सलिले ह्यस्मिन्कुरु स्नानं त्वरान्वितः । प्राप्स्यसि त्वं परं रूपं यथा प्राप्तं मयाऽनघ

“তুমিও এই জলতেই ত্বৰিত স্নান কৰা। হে নিৰ্দোষ, তুমিো মোৰ দৰে পৰম ৰূপ লাভ কৰিবা।”

Verse 12

अथासौ सह पुत्रेण प्रविष्टस्तत्र निर्झरे । विमुक्ते भास्करे राजन्विरूपश्चाभवत्पुनः

তাৰ পাছত সি পুত্ৰসহ সেই ঝৰ্ণাৰ জলাশয়ত প্ৰৱেশ কৰিলে। কিন্তু, হে ৰাজন, সূৰ্যৰ প্ৰভাৱ আঁতৰাত সি পুনৰ বিকৃত ৰূপৰ হ’ল।

Verse 13

दुःखेन मृत्युमापन्नस्तस्मिन्नेव जलाशये । अथ सा भर्तृशोकाच्च मरणे कृतनिश्चया

দুখত নিমজ্জিত হৈ সি সেই জলাশয়তেই মৃত্যুক গ্ৰহণ কৰিলে। তাৰ পাছত স্বামীৰ শোকত ব্যাকুল হৈ সেয়ো মৰণৰ সংকল্প কৰিলে।

Verse 14

चितिं कृत्वा समं तेन ज्वालयामास पावकम् । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तथाशीलां शुभांगनाम्

তেওঁ তেওঁৰ সমান চিতা সাজি অগ্নি জ্বলাই দিলে। তাৰ পাছত সেই মুনিসকলে তেনে স্থিৰ-শীল, শুভলক্ষণীয়া নাৰীক দেখি চিন্তিত হৈ চালে।

Verse 15

कृपया परयाविष्टास्तामूचुर्विस्मयान्विताः । सर्वे तस्याश्च संदृष्ट्वा साहसं च नृपोत्तम

তেওঁলোকে পৰম কৃপাৰে আৱিষ্ট হৈ বিস্ময়েৰে তাক ক’লে। হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ সাহসিক সংকল্প দেখি সকলৰে মন কঁপি উঠিল।

Verse 16

ऋषय ऊचुः । दिव्यरूपं त्वया प्राप्तं देवैरपि सुदुर्लभम् । कस्मादेनं सुपाप्मानमनुगच्छसि भामिनि

ঋষিসকলে ক’লে— “তুমি দিব্য ৰূপ লাভ কৰিছা, যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অতি দুৰ্লভ। হে ভামিনী, কিয় তুমি এই মহাপাপী মানুহজনৰ পিছত অনুসৰণ কৰিছা?”

Verse 17

स्त्र्युवाच । पतिव्रताहं विप्रेन्द्राः सदा भर्तृपरायणा । किं रूपेण करिष्यामि विना पत्या निजेन च

স্ত্ৰীয়ে ক’লে— “হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, মই পতিব্ৰতা, সদায় ভৰ্ত্তাত পৰায়ণা। নিজৰ পতি নাথ নাথাকিলে এই ৰূপে মই কি কৰিম?”

Verse 18

विरूपो वा सुरूपो वा दरिद्रो वा धनाधिपः । स्त्रीणामेकः पतिर्भर्त्ता गतिर्नान्या जगत्त्रये

“সেই পতি কুৰুপ হওক বা সুৰূপ, দৰিদ্ৰ হওক বা ধনাধিপ; স্ত্ৰীৰ বাবে একমাত্ৰ পতি-ভৰ্ত্তাই প্ৰভু আৰু আশ্ৰয়—ত্ৰিলোকত আন গতি নাই।”

Verse 19

बालकोऽयं मुनिश्रेष्ठा भवच्छरणमागतः । अहं कान्तेन संयुक्ता प्रविशामि हुताशनम्

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, এই বালক তোমালোকৰ চৰণ-শৰণ লৈ আহিছে। মই মোৰ প্ৰিয়তমৰ সৈতে একাত্ম হৈ হুতাশন অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।

Verse 20

पुलस्त्य उवाच । अथ ते मुनयः सर्वे ज्ञात्वा तस्याः सुनिश्चयम् । कृपया परयाविष्टाः संवीक्ष्य च परस्परम्

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া সেই সকলো মুনিয়ে তাইৰ দৃঢ় সংকল্প বুজি গভীৰ কৃপাৰে আৱিষ্ট হ’ল, আৰু পৰস্পৰে চাৱনি বিনিময় কৰি পৰামৰ্শ কৰিলে।

Verse 21

ततो जीवापयामासुस्तत्पतिं ते मुनीश्वराः । सद्रूपेण समायुक्तं दिव्य लक्षणलक्षितम्

তাৰ পাছত সেই মুনীশ্বৰসকলে তাইৰ স্বামীক পুনৰ জীৱিত কৰিলে, আৰু তেওঁক উত্তম ৰূপে সংযুক্ত কৰিলে—দিব্য চিহ্ন আৰু শুভ লক্ষণে চিহ্নিত।

Verse 22

एतस्मिन्नेव कालं तु विमानं मनसेप्सितम् । देवकन्यासमाकीर्णं सद्यस्तत्र समागतम्

সেই মুহূৰ্ততে মন-ইচ্ছিত বিমানখন তৎক্ষণাৎ তাত উপস্থিত হ’ল, দেবকন্যাৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ।

Verse 23

अथ तौ दंपती तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । पुरतः प्रणिपत्याथ प्रस्थितौ त्रिदिवं प्रति

তাৰ পাছত সেই দম্পতীয়ে ভাবিত-আত্মা সেই মুনিসকলৰ সন্মুখত প্ৰণিপাত কৰি, তাৰ পিছত ত্ৰিদিৱলোকলৈ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 24

अथ तैर्मुनिभिः प्रोक्ता सा नारी मणिकर्णिका । वरं वरय कल्याणि सर्वे तुष्टा वयं तव

তেতিয়া সেই মুনিসকলে সেই নাৰী মণিকৰ্ণিকাক ক’লে: “হে কল্যাণী, বৰ বাছি লওক; আমি সকলোৱে তোমাত সন্তুষ্ট।”

Verse 25

पतिव्रतत्वेन तुष्टाः सत्येन च विशेषतः । नास्माकं दर्शनं व्यर्थं जायते च कथंचन

“তোমাৰ পতিব্ৰতা ধৰ্মত আমি সন্তুষ্ট, আৰু বিশেষকৈ তোমাৰ সত্যতাত। আমাৰ দৰ্শন কেতিয়াও কোনোভাৱে নিষ্ফল নহয়।”

Verse 26

मणिकर्णिकोवाच । यदि मां मुनयस्तुष्टाः प्रयच्छथ वरं मुदा । यदत्रास्ति महालिंगं मन्नाम्ना तद्भविष्यति

মণিকৰ্ণিকাই ক’লে: “যদি মুনিসকল মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হৈ আনন্দে বৰ দান কৰে, তেন্তে ইয়াত থকা এই মহালিঙ্গ মোৰ নামেই প্ৰসিদ্ধ হওক।”

Verse 27

एतदेव ममाभीष्टं नान्यदस्ति प्रयोजनम् । सर्वेषां च प्रसादेन स्वर्गं गच्छामि सांप्रतम्

“এইয়েই মোৰ অভীষ্ট; আন কোনো প্ৰয়োজন নাই। আপোনালোক সকলোৰে কৃপাৰে মই এতিয়াই স্বৰ্গলৈ গমন কৰোঁ।”

Verse 28

ऋषय ऊचुः । एवं भवतु ते ख्यातिस्तीर्थलिंगे वरानने । तव नामान्वितं जातं तीर्थं वै मणिकर्णिका

ঋষিসকলে ক’লে: “এনেই হওক। হে সুন্দৰ-মুখী, এই তীৰ্থ আৰু লিঙ্গৰ দ্বাৰা তোমাৰ খ্যাতি স্থায়ী হওক। তোমাৰ নামযুক্ত তীৰ্থ ‘মণিকৰ্ণিকা’ নিশ্চয় উদ্ভৱ হ’ল।”

Verse 29

पुलस्त्य उवाच । भर्त्रा सह दिवं प्राप्ता पुत्रेणैव समन्विता । वालखिल्यास्तपोनिष्ठा विशेषात्तत्र संस्थिताः

পুলস্ত্য ক’লে: স্বামীৰ সৈতে স্বৰ্গলৈ প্ৰাপ্ত হৈ, পুত্ৰসহিতো সংযুক্ত হৈ, তপোনিষ্ঠ বালখিল্য ঋষিসকলৰ মাজত সি বিশেষভাৱে তাত অৱস্থিত আছিল।

Verse 30

तत्र सूर्यग्रहे प्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । यः करोति फलं तस्य कुरुक्षेत्र समं भवेत्

তাত যেতিয়া সূৰ্যগ্ৰহণ ঘটে, যি জনে স্নান-দান আদি ধৰ্মক্ৰিয়া কৰে, তাৰ পুণ্য কুৰুক্ষেত্ৰত লাভ হোৱা পুণ্যৰ সমান হয়।

Verse 31

यं यं काममभिध्याय स्नानं तत्र करोति यः । तं तं प्राप्नोति राजेन्द्र सम्यग्ध्यानसमन्वितः

হে ৰাজেন্দ্ৰ! যি জনে যি যি কামনা মনত ধৰি তাত স্নান কৰে, আৰু যথাযথ ধ্যান-একাগ্ৰতাৰে যুক্ত থাকে, সি সেই সেই ইচ্ছা লাভ কৰে।

Verse 32

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । तीर्थे दानं यथाशक्त्या देवर्षिपितृतर्पणम्

সেয়ে সকলো প্ৰযত্নে তাত স্নান কৰা উচিত; আৰু সেই তীৰ্থত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব, লগতে দেৱ, ঋষি আৰু পিতৃসকলক তৰ্পণ অৰ্পণ কৰিব।