Adhyaya 14
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 14

Adhyaya 14

পুলস্ত্য ঋষিয়ে ৰাজশ্ৰোতাক সিদ্ধেশ্বৰ নামৰ পৰম শিৱলিঙ্গৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰে; ই প্ৰাচীন কালত এজন সিদ্ধ পুৰুষে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। বিশ্বাবসু নামৰ সিদ্ধজনে ক্ৰোধ-অহংকাৰ আৰু ইন্দ্ৰিয়সংযমেৰে ভক্তিভাৱে দীঘলীয়া তপস্যা কৰে; বৃষভধ্বজ শিৱ প্ৰসন্ন হৈ প্ৰত্যক্ষ দৰ্শন দিয়ে। শিৱে বৰ দিবলৈ ক’লে বিশ্বাবসুৱে প্ৰাৰ্থনা কৰে—যি কোনোবাই মনতে এই লিঙ্গৰ ধ্যান-স্মৰণ কৰিলেও শিৱকৃপাৰে ইষ্টফল লাভ কৰক। শিৱ ‘তথাস্তु’ বুলি অন্তৰ্ধান হয়; তাৰ পিছত বহুজন সিদ্ধেশ্বৰ সন্নিধিলৈ গৈ সিদ্ধি লাভ কৰে। লিঙ্গপ্ৰভাৱে কাম্যসিদ্ধি সহজ হোৱাত যজ্ঞ-দান আদি ধৰ্মকৰ্ম কমি যায়, দেৱতাসকল উদ্বিগ্ন হয়। ইন্দ্ৰে বজ্ৰেৰে আৱৰণ কৰি সিদ্ধি ৰোধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলেও, সিদ্ধেশৰ সান্নিধ্যত সিদ্ধি হয় আৰু পাপক্ষয় ঘটে। শুক্ল বা কৃষ্ণ পক্ষত সোমবাৰে চতুৰ্দশী পৰিলে, সেই দিন স্পৰ্শ কৰা ব্যক্তি ‘সিদ্ধ’ বুলি গণ্য হয়। শেষত তীৰ্থযাত্ৰা, শ্ৰদ্ধা- পূজা আৰু সদ্গতি লাভৰ উপদেশ দি এই মাহাত্ম্যৰ অবিৰত প্ৰভাৱ পুনৰ প্ৰতিপাদন কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं सिद्धेश्वरं परम् । सिद्धिदं प्राणिनां सम्यक्सिद्धेन स्थापितं पुरा

পুলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, পৰম দেৱ সিদ্ধেশ্বৰলৈ যাবা; তেওঁ প্ৰাণীসকলক সিদ্ধি দান কৰে, কিয়নো প্ৰাচীন কালত এজন সিদ্ধে তেওঁক তাত বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰিছিল।

Verse 2

तत्र विश्वावसुर्नाम सिद्धस्तेपे महातपः । बहुवर्षाणि संस्थाप्य शिवं भक्तिपरायणः

তাত বিশ্বাৱসু নামৰ এজন সিদ্ধে মহাতপস্যা কৰিলে; বহু বছৰ ধৰি শিৱক স্থাপন কৰি, ভক্তিত সম্পূৰ্ণ নিমগ্ন হৈ থাকিল।

Verse 3

जितक्रोधो जितमदो जितसर्वेंद्रियक्रियः । तावद्वर्षसहस्रांते भगवान्वृषभध्वजः । तुतोष नृपतेस्तस्य स्वयं दर्शनमाययौ

ক্ৰোধ আৰু অহংকাৰ জয় কৰি, সকলো ইন্দ্ৰিয়ৰ ক্ৰিয়া সংযম কৰি, হাজাৰ বছৰৰ অন্তত বৃষভধ্বজ ভগৱান শিৱ সেই ৰাজর্ষিত সন্তুষ্ট হৈ স্বয়ং দৰ্শন দিবলৈ আহিল।

Verse 4

अब्रवीत्तं महादेवो वरदोस्मीति पार्थिव

মহাদেৱে তেওঁক ক’লে, “হে পাৰ্থিৱ ৰজা, মই বৰদান দাতা।”

Verse 5

श्रीभगवानुवाच । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्त्तते । दास्यामि ते प्रसन्नोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

শ্ৰী ভগৱানে ক’লে: “বৰ বাছি লোৱা—তোমাৰ মঙ্গল হওক—যি তোমাৰ মনত আছে। মই সন্তুষ্ট; সেয়া তোমাক দিম, যদিও সি অতি দুৰ্লভ হয়।”

Verse 6

विश्वावसुरुवाच । एतल्लिंगं सुरश्रेष्ठ ध्यात्वा मनसि निश्चयम् । सर्वान्कामानवाप्नोतु प्रसादात्तव शंकर

বিশ্বাৱসুৱে ক’লে: “হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, হে শংকৰ! এই লিঙ্গক মনত দৃঢ় সংকল্পে ধ্যান কৰি, তোমাৰ কৃপাৰে সকলো কামনা লাভ হওক।”

Verse 7

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । सिद्धेश्वरं ततो गत्वा सिद्धिं याति सहस्रशः

পুলস্ত্য ক’লে: “এৱমস্তু”—এই বুলি কৈ তেওঁ (শিৱ) তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত সিদ্ধেশ্বৰলৈ গৈ মানুহে হাজাৰ হাজাৰ প্ৰকাৰৰ সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 8

प्रभावात्तस्य लिंगस्य कामानिष्टानवाप्नुयुः । ततो धर्मक्रियाः सर्वा गता नाशं धरातले

সেই লিঙ্গৰ অলৌকিক প্ৰভাৱত লোকসকলে নিজৰ ইচ্ছিত কামনা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত পৃথিৱীত সকলো ধৰ্মক্ৰিয়া ক্ষয়লৈ গৈ বিনাশমুখী হ’ল।

Verse 9

न कश्चिद्यजते यज्ञैर्न दानानि प्रयच्छति । सिद्धेश्वरप्रसादेन सिद्धिं यांति नरा भुवि

যেতিয়া কোনোবাই যজ্ঞ নকৰে আৰু কোনোবাই দান নেদিয়ে, তথাপি সিদ্ধেশ্বৰ প্ৰসাদত পৃথিৱীৰ মানুহে সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 10

उच्छिन्नेषु च यज्ञेषु दानेषु नृपसत्तम । इन्द्राद्यास्त्रिदशाः सर्वे परं दुःखमुपागताः

হে নৃপসত্তম! যেতিয়া যজ্ঞ আৰু দান সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হ’ল, তেতিয়া ইন্দ্ৰ আদি সকলো ত্ৰিদেৱ গভীৰ দুঃখত পতিত হ’ল।

Verse 11

ज्ञात्वा यज्ञविघातं च तद्विघाताय वासवः । वज्रेणाच्छादयामास यथा सिद्धिर्न जायते

যজ্ঞত বিঘ্ন ঘটিছে বুলি জানি, বাসৱ (ইন্দ্ৰ) সেই বিঘ্ন অধিক কৰিবলৈ বজ্ৰেৰে তাক আচ্ছাদিত কৰিলে, যাতে কোনো সিদ্ধি উৎপন্ন নহয়।

Verse 12

तथापि संनिधौ तस्य सिद्धेशस्य नृपोत्तम । कर्मणो जायते सिद्धिः पातकस्य परिक्षयः

তথাপি, হে নৃপোত্তম! সেই সিদ্ধেশৰ সন্নিধানতেই কৰ্মত সিদ্ধি জন্মে আৰু পাপৰ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় হয়।

Verse 13

यस्तु माघचतुर्द्दश्यां सोमवारे नृपोत्तम । शुक्लायां वाथ कृष्णायां स्पृष्ट्वा सिद्धो भवेन्नरः

হে নৃপোত্তম! মাঘ মাহৰ চতুৰ্দশী তিথিত সোমবাৰে—শুক্ল পক্ষ হওক বা কৃষ্ণ পক্ষ—যি নৰে সেই পবিত্ৰ স্থান/বস্তু স্পৰ্শ কৰে, সি সিদ্ধি লাভ কৰি সিদ্ধ হয়।

Verse 14

अद्यापि जायते सिद्धिः सत्यमेतन्मयोदितम् । तस्मात्सिद्धेश्वरं गत्वा नत्वा यास्यति सद्गतिम्

আজিো সিদ্ধি জন্মে—এই কথাই মই সত্যকৈ কৈছোঁ। সেয়ে সিদ্ধেশ্বৰলৈ গৈ ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি, নৰে সদ্গতি লাভ কৰে।