Adhyaya 12

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ रूपतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणां रूपसौभण्यदायकम्

পুলস্ত্য ক’লে: “হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তাৰ পাছত অনুত্তম ৰূপতীৰ্থলৈ যোৱা উচিত—যি মানুহৰ সকলো পাপ হৰে আৰু ৰূপ-সৌভাগ্য তথা শুভ দীপ্তি দান কৰে।”

Verse 2

तत्र पूर्वं वपुर्नाम्ना लोके ख्याता वराप्सराः । सिद्धिं गता महाराज यथा पूर्वं निगद्यते

হে মহাৰাজ, তাত প্ৰাচীন কালে ‘ৱপু’ নামৰে লোকত খ্যাত এক বৰা অপ্সৰাই সিদ্ধি লাভ কৰিছিল—যেনেকৈ পুৰ্বৰে বৰ্ণিত।

Verse 3

पुराऽसीत्काचिदाभीरी विरूपा विकृतानना । लम्बोदरी च कुग्रीवा स्थूलदंतशिरोरुहा

পুৰ্বে এজনী আভীৰী নাৰী আছিল—কুৰুপা, মুখ বিকৃত; লম্বোদৰী, কুগ্ৰীৱা, স্থূল দাঁত আৰু অগোছাল চুলিৰে ভৰা।

Verse 4

एकदा फलमादातुं भ्रममाणाऽर्बुदाचले । माघशुक्लतृतीयायां पतिता गिरिनिर्झरे

এদিন আৰ্বুদ পৰ্ব্বতত ফল তুলিবলৈ ঘূৰি ফুৰোঁতে, মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ তৃতীয় তিথিত তাই পৰ্ব্বতৰ ঝৰ্ণাত পৰি গ’ল।

Verse 5

दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यैरंगैः समन्विता । पद्मनेत्रा सुकेशांता सर्वलक्षणलक्षिता

দিব্য মালা আৰু বসন ধাৰণ কৰি, দীপ্তিমান দিৱ্য অংগ-প্ৰত্যংগেৰে সমন্বিতা; পদ্মনয়না, সুন্দৰ কেশধাৰী, সকলো শুভ লক্ষণে লক্ষিতা আছিল।

Verse 6

सा संजाता महाराज तीर्थस्यास्य प्रभावतः । एतस्मिन्नेव काले तु शक्रस्तत्र समागतः

হে মহাৰাজ, এই তীৰ্থৰেই প্ৰভাৱত তাই এইদৰে উদ্ভৱ হ’ল; আৰু সেই একে সময়তে শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 7

क्रीडार्थं पर्वतश्रेष्ठे तां ददर्श शुभेक्षणाम् । ततः कामशरैर्विद्धस्तामुवाच सुमध्यमाम्

ক্ৰীড়াৰ্থে সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্ব্বতত আহি, তেওঁ শুভদৃষ্টিসম্পন্না তাইক দেখিলে। তাৰ পাছত কামবাণে বিদ্ধ হৈ, সেই সুকোমল কটিযুক্তা নাৰীক ক’লে।

Verse 8

इन्द्र उवाच । का त्वं वद वरारोहे किमर्थं त्वमिहागता । देवी वा नागकन्या वा सिद्धा विद्याधरी तु वा

ইন্দ্ৰ ক’লে— “হে বৰাৰোহণী, তুমি কোন—কোৱা। তুমি কিয় ইয়ালৈ আহিছা? তুমি দেৱী নে, নাগকন্যা নে, সিদ্ধা নে, নে বিদ্যাধৰী?”

Verse 9

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

হে সুভ্ৰূ, পদ্মনেত্ৰা! তোমাৰ দ্বাৰা মোৰ মন অপহৃত হৈছে। মই শক্ৰ, সকলো দেৱতাৰ অধীশ্বৰ; হে চাৰু-হাসিনী, মোক ভজ আৰু মোৰ সৈতে এক হওঁ।

Verse 10

नार्युवाच । आभीरी त्रिदशाधीश तथाहं बहुभर्तृका । फलार्थं तु समायाता पतिता गिरिनिर्झरे

নাৰীয়ে ক’লে: হে ত্ৰিদশাধীশ! মই আভীৰী, আৰু মোৰ বহু স্বামী আছে। ফললাভৰ আশাৰে আহিছিলোঁ, কিন্তু এই পৰ্বত-ঝৰ্ণাত পতিত হৈছোঁ।

Verse 11

स्नात्वा रूपमिदं प्राप्ता सुरूपं च शुभं मया । दुर्ल्लभस्त्वं हि देवानां किं पुनर्मर्त्यजन्मनाम्

স্নান কৰি মই এই ৰূপ লাভ কৰিলোঁ—সুন্দৰ আৰু শুভ। তুমি দেৱতাসকলৰ বাবেও দুষ্প্ৰাপ্য; তেন্তে মর্ত্যজন্মধাৰীসকলৰ বাবে কিমান অধিক অপ্রাপ্য!

Verse 12

वशगास्ते सुराः सर्वे मयि किं क्रियते स्पृहा । भज मां त्रिदशाधीश यथाकामं सुराधिप

তোমাৰ বশত সকলো সুৰ; তেন্তে মোৰ বাবে আকাঙ্ক্ষা কিয়? হে ত্ৰিদশাধীশ, হে সুৰাধিপ! মোক ভজ, আৰু তোমাৰ ইচ্ছামতে ৰমণ কৰ।

Verse 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

পুলস্ত্য ক’লে: তাই কোৱা শুনি শক্ৰে তেতিয়া তাইক কামনা কৰিলে। কিন্তু কাম দমন কৰি, সেই সুমধ্যমা নাৰীক পুনৰ ক’লে।

Verse 14

इन्द्र उवाच । वरं वरय कल्याणि यत्ते मनसि वर्त्तते । विनयात्तव तुष्टोऽहं दास्यामि वरमुत्तमम्

ইন্দ্ৰে ক’লে: হে কল্যাণী, তোমাৰ মনত যি আছে সেই বৰ বিচাৰা। তোমাৰ বিনয়ত সন্তুষ্ট হৈ মই তোমাক উত্তম বৰ দিম।

Verse 15

नार्युवाच । माघशुक्लतृतीयायां नरो वा वनिता तथा । स्नानं यः कुरुते भक्त्या प्रीताः स्युः सर्वदेवताः

নাৰীয়ে ক’লে: মাঘ মাহৰ শুক্ল তৃতীয়াত, পুৰুষ হওক বা নাৰী, যিয়ে ভক্তিভাৱে স্নান কৰে, তাতে সকলো দেৱতা প্ৰসন্ন হয়।

Verse 16

सुरूपं जायतां तेषां दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि । मां नय त्वं सहस्राक्ष सुरावासं सुराधिप

তেওঁলোকে দীপ্তিময় সৌন্দৰ্য লাভ কৰক—যি ত্ৰিদশসকলৰো দুৰ্লভ। হে সহস্ৰাক্ষ, দেৱাধিপতি, মোক দেৱলোকৰ নিবাসলৈ লৈ চলা।

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति तामुक्त्वा गृहीत्वा तां सुराधिपः । विमाने च तया सार्द्धं जगाम त्रिदिवं प्रति

পুলস্ত্য ক’লে: “এৱমস্তু”—এই বুলি কৈ দেৱাধিপতিয়ে তাইক গ্ৰহণ কৰিলে; আৰু তাইৰ সৈতে বিমানে উঠি ত্ৰিদিৱলৈ গ’ল।

Verse 18

वपुः प्राप्तं तया यस्मात्तस्मात्पा र्थिवसत्तम । नाम्ना वपुरिति ख्याता सा बभूव वराप्सराः

যিহেতু তাই দীপ্তিমান দেহ (বপুঃ) লাভ কৰিলে, সেয়েহে, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, তাই ‘বপুৰ’ নামে খ্যাত হ’ল আৰু উত্তম অপ্সৰা হৈ উঠিল।

Verse 19

माघशुक्लतृतीयायां देवास्तस्मिञ्जलाशये । स्नानं सर्वे प्रकुर्वंति प्रभाते भक्तिसंयुताः

মাঘ মাহৰ শুক্ল তৃতীয়াত, সেই জলাশয়তে দেৱতাসকলে ভক্তিসহ প্ৰভাতবেলাত একেলগে স্নান কৰে।

Verse 20

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

তাত আন্যান্য দেৱকন্যাসকল আৰু সিদ্ধ-যক্ষসকলৰ অঙ্গনাসকলো থাকে। হে নৰাধিপ, যি সেই সময়তে তাত স্নান কৰে—

Verse 21

रूपं च लभते तादृग्यादृग्लब्धं तया पुरा । सर्वे तत्र भविष्यंति सिद्धविद्याधरोरगाः

সেইজন তেনেকুৱা ৰূপ-সৌন্দৰ্য লাভ কৰে, যেনেকুৱা তাই পূৰ্বে লাভ কৰিছিল। আৰু তাত সকলো সিদ্ধ, বিদ্যাধৰ আৰু নাগসকল উপস্থিত থাকিব।

Verse 22

तस्यैव पूर्वदिग्भागे बिलमस्ति सुशोभनम् । यत्रागत्य प्रकुर्वंति स्नानं पातालकन्यकाः

তাৰ পূৰ্ব দিশৰ ভাগত এটা অতি শোভন গুহা আছে, য’ত পাতালৰ কন্যাসকলে আহি স্নান কৰে।

Verse 23

तत्र स्नात्वा गृहीत्वापो बिले तस्मिन्व्रजंति ताः । तत्र वैनायके पीठे महत्पाषाणजं जलम्

তাত স্নান কৰি সিহঁতে জল লৈ সেই গুহাত প্ৰৱেশ কৰে। তাত বৈনায়কৰ পীঠত, মহান পাথৰৰ পৰা প্ৰচুৰ জল উচ্ছ্বসিত হয়।

Verse 24

तेनोदकेन संयुक्तः सिद्धो भवति मानवः । गृहीत्वा तज्जलं यस्तु यत्र यत्राभिगच्छति

সেই পবিত্ৰ জলেৰে সংযুক্ত হ’লে মানুহ সিদ্ধ হয়। আৰু যি সেই জল লৈ য’তেই যায়—

Verse 25

स्वर्गे वा भूतले वापि न केनापि प्रधृष्यते । तत्रास्ति विवरद्वारे तिलकोनाम पादपः

স্বৰ্গতেই হওক বা ভূতলতেই হওক, কোনোেও তাক দমন কৰিব নোৱাৰে। তাত সেই ফাটল-দ্বাৰৰ মুখত ‘তিলক’ নামৰ এজোপা গছ আছে।

Verse 26

तस्य पुष्पैः फलैश्चैव सर्वं कार्यं प्रसिद्ध्यति । भक्षणाद्धारणाद्वापि सिद्धो भवति मानवः

তাৰ ফুল আৰু ফলৰ দ্বাৰা সকলো কাৰ্য সফলতাৰে সিদ্ধ হয়। ভক্ষণ কৰিলেও বা ধাৰণ/সংৰক্ষণ কৰিলেও মানুহ সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 27

तस्मिन्बिले तु पाषाणाः समन्ताच्छंखसन्निभाः । तेनोदकेन संस्पृष्टा भवंति च हिरण्मयाः

সেই গুহাত চাৰিওফালে শঙ্খসদৃশ পাথৰ আছে। সেই জলে স্পৰ্শ হ’লে সিহঁত সোণালী হৈ পৰে।

Verse 28

वन्ध्या नारी जलं तत्र या पिबेत्तिलकान्वितम् । अपि वर्षशताब्दा च सद्यो गर्भवती भवेत्

তাত যি বন্ধ্যা নাৰী তিলক-গুণযুক্ত সেই জল পান কৰে, সি শতবছৰ নি:সন্তান হলেও তৎক্ষণাৎ গৰ্ভৱতী হয়।

Verse 29

व्याधिग्रस्तोऽपि यो मर्त्त्यः स्नानं तत्र समाचरेत् । नीरोगो जायते सद्यो ग्रहग्रस्तो विमुच्यते

ৰোগে পীড়িত কোনো মর্ত্যই যদি তাত স্নান কৰে, তেন্তে সি তৎক্ষণাৎ নিৰোগ হয়; গ্ৰহ-পীড়িতজনো মুক্তি লাভ কৰে।

Verse 30

भूतप्रेतपिशाचानां दोषः सद्यः प्रणश्यति । तेनोदकेन संस्पृष्टे सर्वं नश्यति दुष्कृतम्

ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচৰ দোষ তৎক্ষণাৎ নাশ হয়। সেই জলৰ স্পৰ্শ পালে সকলো দুষ্কৃত কৰ্ম লুপ্ত হয়।

Verse 31

अपि कीटपतंगा ये पिशाचाः पक्षिणो मृगाः । तेनोदकेन ये स्पृष्टाः सद्यो यास्यंति सद्गतिम्

কীট-পতঙ্গ, পাখি, মৃগ আৰু পিশাচো—যিসকল সেই জলৰ স্পৰ্শ পায়—তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ সদ্গতি লাভ কৰে।

Verse 32

ययातिरुवाच । अप्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्माहात्म्यं भवता मम । कथितं रूपतीर्थस्य न भूतं न भविष्यति

যযাতিয়ে ক’লে: হে ব্ৰাহ্মণ! ৰূপতীৰ্থৰ যি মাহাত্ম্য আপুনি মোক ক’লে, সেয়া অতি আশ্চৰ্য; এনে কেতিয়াও হোৱা নাই, ভবিষ্যতেও নহ’ব।

Verse 33

किमत्र कारणं ब्रह्मन्सर्वेभ्योऽप्यधिकं स्मृतम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि मे

হে ব্ৰাহ্মণ! কিহে কাৰণে ইয়াক সকলোতকৈও শ্ৰেষ্ঠ বুলি স্মৰণ কৰা হয়? মোৰ গভীৰ কৌতূহল আছে—সকলো বিস্তাৰে কওক।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तत्र पूर्वं तपस्तप्तमदित्या नृपसत्तम । इन्द्रे राज्यपरिभ्रष्टे बलौ त्रैलोक्यनायके । अवतीर्णश्चतुर्बाहुरदित्यां नृपसत्तम

পুলস্ত্য ক’লে: তাত, হে নৃপসত্তম, পূৰ্বে অদিতীয়ে তপস্যা কৰিছিল। ইন্দ্ৰে ৰাজ্যচ্যুত হ’লে আৰু বলীয়ে ত্ৰিলোকৰ নায়ক হ’লে, তেতিয়া হে নৃপসত্তম, চতুৰ্ভুজ প্ৰভু অদিতীৰ গৰ্ভত অৱতীৰ্ণ হ’ল।

Verse 35

तस्मिञ्जाते महाविष्णावदित्या चासुरान्तके । गुप्तया विवरद्वारे भयाद्दानवसंभवात्

যেতিয়া সেই মহাবিষ্ণু—অদিতীৰ পুত্ৰ, অসুৰান্তক—জন্মিল, তেতিয়া দানৱজাত শত্রুৰ ভয়ত অদিতীয়ে ফাটল-দুৱাৰৰ গোপন প্ৰৱেশপথত তেওঁক লুকুৱাই ৰাখিলে।

Verse 36

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

জন্ম হোৱাৰ লগে লগে হৰিক তাই সেই নিৰ্ঝৰাত (পাহাৰৰ ঝৰ্ণাত) স্থাপন কৰিলে। সেই কাৰণে সেই স্থান পবিত্ৰ তীৰ্থ হৈ উঠিল, যি মানুহক ইচ্ছিত বৰ দান কৰে।

Verse 37

न चान्यत्कारणं राजन्सत्यमेतन्मयोदितम् । माघशुक्लतृतीयायां तत्र जातस्त्रिविक्रमः

হে ৰাজন, আন কোনো কাৰণ নাই; মই যি ক’লোঁ সেয়াই সত্য। মাঘ মাহৰ শুক্ল তৃতীয়াত তাতেই ত্ৰিৱিক্ৰম জন্মিল।

Verse 38

तिलकः सर्व वृक्षाग्र्यः पुत्रवत्परिपालितः । अदित्या सेवितो नित्यं स्वहस्तेन जलैः शुभैः

তিলক গছ—সকলো গছৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—পুত্ৰৰ দৰে পালন কৰা হৈছিল। অদিতীয়ে নিত্য নিজ হাতে শুভ জল ঢালি তাক সেৱা কৰিছিল।

Verse 39

एतत्ते सर्वमाख्यातं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । सर्वकामप्रदं नॄणामिह लोके परत्र च

এইদৰে মই তোমাক সেই তীৰ্থৰ উত্তম মাহাত্ম্য সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিলোঁ। সেয়ে সকলো প্ৰচেষ্টাৰে তাত স্নান কৰা উচিত; ই মানুহক ইহলোক আৰু পৰলোকত সকলো কামনা-ফল প্ৰদান কৰে।