Adhyaya 97
সূত ক’লে—ৰাজা দশৰথৰ এক অপূৰ্ব কৰ্মত প্ৰসন্ন হৈ ইন্দ্ৰ (শক্ৰ) স্বয়ং আহি ৰজাৰ অতুল কীৰ্তিৰ প্ৰশংসা কৰিলে আৰু বৰ দিবলৈ ক’লে। দশৰথে ধন বা বিজয় নোখুজি, সকলো ধৰ্মকৰ্তব্যত স্থিৰ হৈ থাকিব পৰা ইন্দ্ৰৰ সৈতে চিৰস্থায়ী মিত্ৰতা আৰু সখ্য-বন্ধন বিচাৰিলে। ইন্দ্ৰে সেই বৰ দিলে আৰু দেৱসভাত নিয়মিত উপস্থিত থাকিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। দশৰথে সন্ধ্যাকৰ্ম শেষ কৰি প্ৰতিদিন দেৱসভালৈ গৈ দিৱ্য সংগীত-নৃত্য উপভোগ কৰে আৰু দেৱৰ্ষিসকলৰ মুখে ধৰ্মোপদেশমূলক কাহিনী শুনে। দশৰথ উভতি যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ আসনত জল ছিটোৱা (অভ্যুক্ত্ষণ) এক নিয়ম আছিল। নাৰদে কাৰণ জনোৱাত ৰজাৰ মনত সন্দেহ জাগিল—ই কি কোনো গোপন পাপৰ সংকেত? তেওঁ ব্ৰাহ্মণক কষ্ট দিয়া, অন্যায় বিচাৰ, সমাজত অশান্তি, দুৰ্নীতি, শৰণাগতক অৱহেলা, যজ্ঞক্ৰিয়াত ত্ৰুটি আদি সম্ভাৱ্য দোষ গণনা কৰিলে। ইন্দ্ৰে ক’লে—তোমাৰ দেহ, ৰাজ্য, বংশ, গৃহ বা সেৱকত বৰ্তমান কোনো দোষ নাই; কিন্তু পুত্ৰহীনতাই পিতৃঋণৰূপ আগন্তুক দোষ, যিয়ে উচ্চ গতি বাধা দিয়ে। সেয়ে এই জলছিটা পিতৃসংশ্লিষ্ট নিবাৰক বিধি। ইন্দ্ৰে পুত্ৰপ্ৰাপ্তিৰ বাবে চেষ্টা কৰি পিতৃঋণ শোধ কৰিবলৈ উপদেশ দিলে। দশৰথে অযোধ্যালৈ উভতি গৈ মন্ত্ৰীসকলক ৰাজ্যভাৰ সঁপাই পুত্ৰাৰ্থ তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। লগতে কাৰ্ত্তিকেয়পুৰলৈ যাবলৈ পৰামৰ্শ পালে—য’ত তেওঁৰ পিতাই পূৰ্বে তপ কৰি ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ কৰিছিল।
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । ततः प्रभृति नो मन्दो रोहिणीशकटं द्विजाः । भिनत्ति वचनात्तस्य राज्ञो दशरथस्य च
সূত উৱাচ: তেতিয়াৰ পৰা, হে দ্বিজসকল, মন্দ (শনৈশ্চৰ) ৰোহিণীৰ ‘শকট’ ভাঙি নধৰে—সেই ৰজা দশৰথৰ বাক্যৰ প্ৰভাৱত।
Verse 2
तद्वृत्तांतं समाकर्ण्य तस्य शक्रः प्रहर्षितः । भूपालं तं समभ्येत्य ततश्चोवाच सादरम्
সেই সকলো বৃত্তান্ত শুনি শক্র (ইন্দ্ৰ) অতিশয় আনন্দিত হ’ল। তেওঁ সেই ৰজাৰ ওচৰলৈ গৈ, তাৰ পাছত সাদৰে ক’লে।
Verse 3
अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । संसाधितं यदन्येन मनसापि न चिन्त्यते
হে পৃথিৱীপতি! তুমি অতি আশ্চৰ্যকৰ এই কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলা—যি আন কোনোবাই মনতেও কল্পনা কৰিব নোৱাৰে, সম্পাদন কৰা ত দূৰৰ কথা।
Verse 4
अत एव हि संतुष्टिः सञ्जाताद्य तवोपरि । वरं मत्तो गृहाणाद्य तदभीष्टं हृदि स्थितम्
এই কাৰণেই আজি মই তোমাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। এতিয়া মোৰ পৰা বৰ গ্ৰহণ কৰা—তোমাৰ হৃদয়ত যি অভীষ্ট ইচ্ছা আছে।
Verse 5
राजोवाच । त्वया सह सुरश्रेष्ठ मैत्री संप्रार्थयाम्यहम् । शाश्वती सर्वकृत्येषु परमां लोकसंस्थिताम्
ৰাজাই ক’লে: হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ! মই তোমাৰ সৈতে মৈত্ৰী প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ—চিৰস্থায়ী, পৰম, আৰু সকলো কৰ্মত তথা সকলো লোকত সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 6
इन्द्र उवाच । एवं भवतु राजेंद्र त्वया सह सदा मम । संपत्स्यते सदा मैत्री वसोरिव च शाश्वती
ইন্দ্ৰে ক’লে: তথাস্তূ, হে ৰাজেন্দ্ৰ। তোমাৰ সৈতে মোৰ মৈত্ৰী সদায় স্থিৰ থাকিব—বসুৰ দৰে চিৰন্তন।
Verse 7
त्वया सदैव मे पार्श्वे सभायां देवसंनिधौ । आगन्तव्यं विशेषेण येन मैत्री प्रवर्धते
তুমি সদায় মোৰ কাষলৈ আহিবা—দেৱসভাত, দেৱতাসকলৰ সন্নিধানত—বিশেষকৈ, যাতে আমাৰ মৈত্ৰী অধিক বৃদ্ধি পায়।
Verse 8
एवमुक्त्वा सहस्राक्षो जगाम त्रिदिवालयम् । राजापि चागतो हर्म्ये स्वकीये हर्षसंयुतः
এইদৰে কৈ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ) ত্ৰিদিৱৰ আলয়লৈ গ’ল। ৰজাও আনন্দে ভৰপূৰ হৈ নিজৰ প্ৰাসাদলৈ উভতি আহিল।
Verse 9
रक्षयित्वा जगत्सर्वं शनैश्चर कृताद्भयात् । अप्राप्यां प्राप्य संकीर्तिं स्तूयमानस्तु बन्दिभिः
শনৈশ্চৰ (শনি) কৃত ভয়ৰ পৰা সমগ্ৰ জগতক ৰক্ষা কৰি, তেওঁ অপ্রাপ্য যেন খ্যাতি লাভ কৰিলে; বন্দীসকলে তেওঁৰ স্তৱ গাই থাকিল।
Verse 10
ततः प्रभृति नित्यं स सन्ध्याकाल उपस्थिते । सायाह्नं संविधायाथ याति शक्रस्य मंदिरे
তেতিয়াৰ পৰা সি নিত্য সন্ধ্যাকাল উপস্থিত হ’লে, সায়াহ্ন-কৰ্ম সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত শক্র (ইন্দ্ৰ)ৰ মন্দিৰলৈ যায়।
Verse 11
तत्र स्थित्वा चिरं श्रुत्वा गंधर्वाणां मनोहरम् । गीतं दृष्ट्वा च नृत्यं च तानादिविहितं शुभम्
তাত বহু সময় অৱস্থিত হৈ তেওঁ গন্ধৰ্বসকলৰ মনোহৰ গীত শুনিলে; আৰু তান-লয়ৰে বিধিত শুভ নৃত্যও দৰ্শন কৰিলে।
Verse 12
विचित्रार्थाः कथाः श्रुत्वा देवर्षीणां मुखाच्च्युताः । स्वयं च कीर्तयित्वाथ प्रयाति निजमंदिरम्
দেৱর্ষিসকলৰ মুখৰ পৰা নিঃসৃত অৰ্থগম্ভীৰ বিচিত্ৰ কথা শুনি, আৰু নিজেও সেয়া কীৰ্তন কৰি, তেওঁ নিজৰ নিজ মন্দিৰলৈ প্ৰস্থান কৰে।
Verse 13
विमानवरमारुह्य हंसबर्हिणनादितम् । मनोहरपताकाभिः समंताच्च विभूषितम्
শ্ৰেষ্ঠ বিমানত আৰোহণ কৰি—হংস আৰু ময়ূৰৰ ধ্বনিয়ে অনুনাদিত, আৰু চাৰিওফালে মনোহৰ পতাকাৰে বিভূষিত—তেওঁ শোভাৰে অগ্ৰসর হয়।
Verse 14
यदायदा स निर्याति शक्रस्थानान्निजालयम् । तदातदाऽसने तस्य क्रियतेऽभ्युक्षणं सदा
যেতিয়াই তেওঁ শক্ৰস্থানৰ পৰা নিজৰ আলয়লৈ ওলাই যায়, তেতিয়াই তেতিয়াই তেওঁৰ আসনত সদায় অভ্যুক্ষণ—পবিত্ৰ জলেৰে ছিটা—কৰা হয়।
Verse 15
शक्रादेशात्तदा वेत्ति न स भूपः कथंचन । अन्यस्मिन्दिवसे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । कथयामास तत्सर्वमभ्युक्षणसमुद्भवम्
শক্ৰৰ আদেশত সেই ভূপতি এই বিষয়ে একেবাৰেই কিছুমান নাজানিলে। কিন্তু অন্য এটা দিনত, মুনিসত্তম নাৰদে অভ্যুক্ষণৰ উৎপত্তিসম্বন্ধীয় সকলো কথা তেওঁক ক’লে।
Verse 16
वृत्तांतं तस्य राजर्षेस्तस्यैव गृहमागतः । तीर्थयात्रा प्रसंगेन विद्वेषपरिवृद्धये
সেই ৰাজর্ষিৰ নিজ গৃহলৈ আহি নাৰদে তীৰ্থযাত্ৰাৰ প্ৰসঙ্গত কথা তুলিলে, আৰু তাৰ ফলত বিদ্বেষ অধিক বৃদ্ধি পালে।
Verse 17
तच्छ्रुत्वा नारदेनोक्तं श्रद्धेयमपि भूपतिः । न चक्रे हृदयेऽधर्ममात्मानं परिचिंतयन्
নাৰদে কোৱা কথা শুনি—যদিও সেয়া বিশ্বাসযোগ্য আছিল—ভূপতিয়ে হৃদয়ত অধৰ্মক স্থান নেদিলে, নিজক গভীৰভাৱে বিচাৰ কৰি থাকিল।
Verse 18
तथापि कौतुकाविष्टो गत्वा शक्रनिवेशनम् । अन्यस्मिन्दिवसे स्थित्वा चिरं तत्र समुत्थितः
তথাপি কৌতূহলে আচ্ছন্ন হৈ সি শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ নিবাসলৈ গ’ল; আৰু আন এটা দিন তাত বহুক্ষণ থাকি পাছত উঠি চলাফেরা কৰিলে।
Verse 19
अलक्ष्यं वीक्षयामास स्वासनं दूरमास्थितः । किंचित्सद्मांतरं प्राप्य कौतूहलसमन्वितः
দূৰত অৱস্থিত হৈ, অদৃশ্যভাৱে থাকি, সি নিজৰ আসনটো লক্ষ্য কৰিলে; আৰু কৌতূহলে ভৰপূৰ হৈ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভিতৰত আন এটা কক্ষলৈ উপনীত হ’ল।
Verse 20
ततः शक्रसमादेशादुत्थाय सुरकिंकरः । प्रोक्षयामास तोयेन पार्थिवस्य तदासनम्
তাৰ পাছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ আদেশত এজন দেৱদূত উঠি, সেই পাৰ্থিৱ (ৰাজা)ৰ আসনটো জলৰে ছিটাই শুদ্ধ কৰিলে।
Verse 21
तद्दृष्ट्वा कोपसंपन्नः स राजाऽभ्येत्य वासवम् । प्रोवाच किमिदं शक्र प्रोक्ष्यते यन्ममासनम्
সেয়া দেখি ক্ৰোধে পৰিপূৰ্ণ ৰজাই বাসৱ (ইন্দ্ৰ)ৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে: “হে শক্ৰ! মোৰ আসন কিয় প্ৰোক্ষিত (জল ছিটাই) কৰা হৈছে—ই কি কাৰণ?”
Verse 22
किं मया निहता विप्राः किं वा विप्रसमुद्भवम् । शासनं लोपितं किंचित्किं वा विप्रा विनिंदिताः
মই কি কোনো ব্ৰাহ্মণক বধ কৰিছোঁ? নে ব্ৰাহ্মণসম্ভূত কিবা বস্তুৰ ক্ষতি কৰিছোঁ? মই কি ধৰ্মসম্মত শাসনৰ বিধি কিঞ্চিৎ লঙ্ঘন কৰিছোঁ? নে মোৰ দ্বাৰা ব্ৰাহ্মণসকল অপমানিত হৈছে?
Verse 23
किं वा नष्टोऽस्मि संग्रामे दृष्ट्वा शत्रून्समागतान् । दैन्यं वा जल्पितं तेषां भयत्रस्तेन चेतसा
নে মই শত্রুসকল একত্ৰ হোৱা দেখি যুদ্ধত পৰাজিত হৈছোঁ? নে ভয়ত কঁপা চিত্তে তেওঁলোকৰ আগত দীনতাৰ কথা উচ্চাৰণ কৰিছোঁ?
Verse 24
मम राज्येऽथवा शक्र दुर्बलो बलवत्तरैः । पीड़्यते वाथ चौराद्यैर्मुष्यते वंचकैस्तथा
নে, হে শক্ৰ, মোৰ ৰাজ্যত দুৰ্বলজন বলৱানসকলৰ দ্বাৰা পীড়িত হৈছে? নে লোকসকল চোৰ-ডাকাত আদিৰে লুটিত হৈছে আৰু প্ৰতাৰকসকলৰ দ্বাৰা ঠগা পৰিছে?
Verse 25
किं वा राज्ये मदीये च जायते योनिविप्लवः । संकरो वाथ वर्णानां परित्यक्तविधिक्रमः
নে মোৰ ৰাজ্যত কুল-জন্মৰ ব্যৱস্থা উলট-পালট (যোনিবিপ্লৱ) হৈছে? নে বৰ্ণসমূহৰ সংকৰতা ঘটিছে আৰু বিধি-নিয়ম তথা সংস্কাৰাচাৰ ত্যাগ কৰা হৈছে?
Verse 26
किं वा दुर्जनवाक्येन दूषितो दोषवर्जितः । दंड्यते मम राज्ये च केनचित्त्रिदशेश्वर
হে ত্ৰিদশেশ্বৰ! মোৰ ৰাজ্যত কি কোনো দোষবিহীন লোক দুষ্টজনৰ বাক্যত কলুষিত হৈ, তাৰ পিছত কোনোবাই দণ্ডিত কৰে নেকি?
Verse 27
किं वा चौरोऽथ पापो वा गृहीतो दोषवान्स्वयम् । मुच्यते द्रव्यलोभेन तथान्यो वा जुगुप्सितः
নাইবা কোনো চোৰ বা আন কোনো পাপী—যি সঁচাকৈ দোষী আৰু ধৰা পৰিছিল—ধনৰ লোভত মুক্তি পালে নেকি? অথবা কোনো আন ঘৃণিত লোকক এৰি দিয়া হ’ল নেকি?
Verse 28
किंस्विन्मया परित्यक्तः कोऽप्यत्र शरणागतः । भयत्रस्तः सुभीतेन प्राणानां त्रिदशाधिप
হে ত্ৰিদশাধিপ! ভয়ত আতংকিত, প্ৰাণ ৰক্ষাৰ আশ্ৰয় লৈ যি শৰণাগত হয়, তেনে কোনো লোকক মই ইয়াত কেতিয়াও ত্যাগ কৰিছোঁ নেকি?
Verse 29
कस्य वा पृष्ठमांसानि भक्षितानि मया क्वचित् । कच्चिच्च त्रिदशाधीष ब्राह्मणस्य विशेषतः
হে ত্ৰিদশাধীশ! মই কেতিয়াও কাৰ পিঠিৰ মাংস খাইছোঁ নেকি? নিশ্চয় নহয়—বিশেষকৈ কোনো ব্ৰাহ্মণৰ তেনেকুৱা কেতিয়াও নহয়!
Verse 30
किं वा दानं मया दत्त्वा ब्राह्मणाय महात्मने पश्चात्तापः । कृतः पश्चाद्दत्तं चोपेक्षितं च वा
নাইবা মই কোনো মহাত্মা ব্ৰাহ্মণক দান দি পাছত অনুতাপ কৰিছোঁ নেকি? অথবা দান দিয়াৰ পিছত সেই দান আৰু তাৰ যোগ্য সন্মানক অৱহেলা কৰিছোঁ নেকি?
Verse 31
किं वा राज्ये मदीये च दीनानां प्रपतंति च । अश्रुपाता दिवारात्रं दुःखितानां समंततः
মোৰ ৰাজ্যতো কি দীন-দুখীয়াসকল ধ্বংসলৈ পতিত হৈছে নে? দুখিতসকলৰ চকুপানী দিন-ৰাতি, চাৰিওফালে, অবিৰত বয় নে?
Verse 32
दैवं वा पैतृकं वापि किं वा कर्म गृहे मम । लोपं गच्छति देवेन्द्र क्रियते वा विधिच्युतम्
হে দেৱেন্দ্ৰ! মোৰ গৃহত কোনো দেৱকাৰ্য বা পিতৃকাৰ্য, বা আন কোনো ধৰ্মকৰ্ম লোপ পাইছে নে, নতুবা বিধিৰ পৰা বিচ্যুত হৈ সম্পন্ন কৰা হৈছে নে?
Verse 33
यत्त्वया क्रियते नित्यं तोयैरभ्युक्षणं मम । आसनस्य द्रुतं ब्रूया यत्पापं विहितं मया
তুমি যিহেতু নিত্য জলৰে মোৰ আসনত অভিষেক-ছিটা দিয়া কৰিছা, সেয়ে সোনকালে কোৱা—মোৰ দ্বাৰা কোন পাপ সংঘটিত হৈছে?
Verse 34
इन्द्र उवाच । न विद्यते महाराज शरीरे तव पातकम् । न राष्ट्रे च कुले गेहे भृत्यवर्गे विशेषतः
ইন্দ্ৰ ক’লে: হে মহাৰাজ, তোমাৰ দেহত কোনো পাপ নাই; তোমাৰ ৰাজ্যতও নাই, তোমাৰ কুলতও নাই, তোমাৰ গৃহতও নাই, বিশেষকৈ তোমাৰ ভৃত্যবৰ্গতো নাই।
Verse 35
परं शृणु प्रवक्ष्यामि यत्ते पापं भविष्यति । तेन संप्रोक्ष्यते चैव आसनं सर्वदैव तु
কিন্তু শুনা, মই ক’ম সেই দোষ যি তোমাৰ বাবে আগলৈ উদ্ভৱ হ’ব; সেই কাৰণেই তোমাৰ আসন সদায় শুদ্ধিৰ বাবে জলৰে সংপ্ৰোক্ষিত কৰা হয়।
Verse 36
अपुत्रस्य गतिर्नास्ति न च स्वर्गं प्रपद्यते । पैतृकेण नरो ग्रस्तो य ऋणेन सदा नृप
হে নৃপ! যাৰ পুত্ৰ নাই, তাৰ পৰলোকগতি নাই; সি স্বৰ্গতো নাপায়। পিতৃ-ঋণৰ বন্ধনত মানুহ সদায় আৱদ্ধ হৈ থাকে।
Verse 37
द्वेष्यतां याति देवानां पितॄणां च विशेषतः । यदा पश्यति पुत्रस्य वदनं पुरुषो नृप
হে নৃপ! যেতিয়া মানুহে নিজৰ পুত্ৰৰ মুখ দেখে, তেতিয়া সি দেৱতাসকলৰ প্ৰিয় হয়—বিশেষকৈ পিতৃলোকৰ।
Verse 38
आनृण्यं समवाप्नोति पितॄणां स तदा ध्रुवम् । स त्वं नैव गतो राजन्नानृण्यं यन्मयोदितम्
তেতিয়া সি নিশ্চয়েই পিতৃসকলৰ ঋণৰ পৰা মুক্তি লাভ কৰে। কিন্তু হে ৰাজন, মই যি আনৃণ্য (ঋণমুক্তি) ক’লোঁ, সেয়া তুমি পোৱা নাই।
Verse 39
पितॄणां तेन ते नित्यमासनेऽभ्युक्षणं कृतम् । तस्माद्यतस्व पुत्रार्थं यदीच्छसि परां गतिम्
সেয়েহে পিতৃসকলৰ নিমিত্তে তোমাৰ আসনত নিত্য অভ্যুক্ষণ (জল ছিটোৱা) কৰা হয়। সুতৰাং, যদি তুমি পৰম গতি বিচাৰা, তেন্তে পুত্ৰৰ বাবে প্ৰয়াস কৰা।
Verse 40
आत्मानं नरकात्त्रातुं पुंसंज्ञाच्च तथा नृप । एवमुक्तः स शक्रेण राजा दशरथस्तदा
হে নৃপ! নিজকে নৰকৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু পুৰুষত্বৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিবলৈও—এইদৰে শক্রে ক’লে; তেতিয়া ৰজা দশৰথ সেই বাক্যত প্ৰভাৱিত হ’ল।
Verse 41
दुःखेन महता युक्तो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः । आमंत्र्याथ सहस्राक्षं गत्वाऽयोध्यां निजां पुरीम् । अमात्यानां निजं राज्यमर्पयामास सत्वरः
মহা দুখে আচ্ছন্ন হৈ, লজ্জাত মুখ নত কৰি থিয় হ’ল। তাৰ পাছত সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ক বিদায় জনাই নিজৰ নগৰী অযোধ্যালৈ গ’ল আৰু তৎক্ষণাৎ নিজৰ ৰাজ্য আমাত্যসকলৰ হাতত অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 42
ततः प्रोवाच तान्सर्वांस्तपः कार्यं मयाऽधुना । यावत्पुत्रस्य संप्राप्तिस्तावदेव न संशयः
তাৰ পাছত তেওঁ সকলোকে ক’লে— “এতিয়া মই তপস্যা কৰিব লাগিব; যেতিয়ালৈকে পুত্ৰ লাভ নহয়, তেতিয়ালৈকে অব্যাহত থাকিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 43
एतद्राज्यं प्रयत्नेन रक्षणीयं यथाविधि । युष्माभिर्मम वाक्येन यावदागमनं मम
“এই ৰাজ্য প্ৰযত্নে, বিধি অনুসাৰে ৰক্ষা কৰিব লাগিব। মোৰ বাক্য অনুসাৰে তোমালোকে মোৰ পুনৰাগমনলৈকে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰিবা।”
Verse 44
मंत्रिण ऊचुः । युक्तमेतन्महाराज पुत्रार्थं यत्समुद्यमः । क्रियते पुत्रहीनस्य किं राज्येन धनेन वा
মন্ত্ৰীসকলে ক’লে— “মহাৰাজ, পুত্ৰৰ বাবে যি উদ্যোগ, সেয়া যথোচিত। পুত্ৰহীনৰ বাবে ৰাজ্য বা ধনেই বা কিহৰ উপকাৰ?”
Verse 45
वयं रक्षां करिष्यामस्तव राज्ये समंततः । निर्वृतिं त्वं समास्थाय कुरु पुत्रकृते तपः
“আমি সকল দিশে তোমাৰ ৰাজ্য ৰক্ষা কৰিম। তুমি মনত শান্তি স্থাপন কৰি পুত্ৰৰ বাবে তপস্যা কৰা।”
Verse 46
कार्तिकेयपुरं गत्वा यत्र पित्रा पुरा तव । तपस्तप्तं यथा लब्धा सिद्धिश्च मनसेप्सिता
কাৰ্তিকেয়পুৰলৈ যোৱা, য’ত পূৰ্বে তোমাৰ পিতৃয়ে তপস্যা কৰিছিল; সেই তপস্যাৰ ফলত তেওঁৰ মনৰ প্ৰিয়, ইচ্ছিত সিদ্ধি লাভ হৈছিল।
Verse 97
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्र माहात्म्ये दशरथकृततपःसमुद्योगवर्णनंनाम सप्तनवतितमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰী হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত “দশৰথ ৰজাৰ তপস্যা-উদ্যোগৰ বৰ্ণনা” নামক সাতানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।