Adhyaya 91
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 91

Adhyaya 91

সূতে বৰ্ণনা কৰে—পিতামহ ব্ৰহ্মাই ক্ৰুদ্ধ পাৱক (অগ্নি)ক শান্ত কৰি তাৰ পাছত স্বধামলৈ উভতি গ’ল। তাৰ পিছত শক্ৰ, বিষ্ণু, শিৱ আদি দেৱগণো নিজ নিজ আবাসলৈ প্ৰত্যাৱর্তন কৰিলে। অগ্ৰণী দ্বিজসকলৰ অগ্নিহোত্ৰত অগ্নি প্ৰতিষ্ঠিত হৈ বিধিমতে আহুতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰিলে, আৰু তাতেই এক মহিমান্বিত অগ্নিতীৰ্থ প্ৰাদুৰ্ভাৱ হ’ল। এই তীৰ্থফল—যি প্ৰাতে তাত স্নান কৰে, সি দিনজ পাপৰ পৰা মুক্ত হয় বুলি কোৱা হৈছে। দেৱসকল প্ৰস্থান কৰোঁতে গজেন্দ্ৰ, শুক আৰু মণ্ডূক দুখিত হৈ আহি ক’লে—“আপোনালোকৰ কাৰণেই অগ্নিয়ে আমাক শাপ দিছে; আমাৰ জিহ্বা-সম্পৰ্কে উপায় কওক।” দেৱগণে সান্ত্বনা দি ক’লে—জিহ্বাত বিকাৰ হ’লেও সামৰ্থ্য নষ্ট নহ’ব, ৰাজসভাতো গ্ৰহণযোগ্যতা লাভ কৰিব। অগ্নিয়ে ‘বিজিহ্ব’ কৰা মণ্ডূকৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষ ধ্বনি-প্ৰকাৰ দীঘলীয়া সময়লৈ চলি থাকিব বুলি আশ্বাস দি, কৰুণা দান কৰি দেৱগণ গ’ল।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवान्विरराम पितामहः । संतोष्य पावकं क्रुद्धं स्वयमेव द्विजोत्तमाः

সূতে ক’লে: এইদৰে কৈ ভগৱান পিতামহ (ব্ৰহ্মা) নীৰৱ হ’ল। আৰু হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁ নিজেই ক্ৰুদ্ধ পাৱক (অগ্নি)ক সন্তুষ্ট কৰি শান্ত কৰিলে।

Verse 2

ततः सर्वैः सुरैः सार्धं शक्रविष्णुशिवादिभिः । जगाम ब्रह्मलोकं च देवास्ते च निजं पदम्

তাৰ পাছত শক্ৰ, বিষ্ণু, শিৱ আদি সকলো দেৱতাৰ সৈতে তেওঁ ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল; আৰু সেই দেৱতাসকল নিজ নিজ ধামলৈ উভতি গ’ল।

Verse 3

पावकोऽपि द्विजेंद्राणामग्निहोत्रेषु संस्थितः । हविर्जग्राह विधिवद्वसोर्द्धारोद्भवं तथा

পাৱক (অগ্নি)ও দ্বিজেন্দ্ৰসকলৰ অগ্নিহোত্ৰত প্রতিষ্ঠিত হৈ, বিধি অনুসাৰে বসোৰ্ধাৰাৰ পৰা উৎপন্ন হৱি যথাযথভাৱে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 4

एवं तत्र समुद्भूतमग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः प्रातर्मुच्यते दिनजादघात्

এইদৰে তাত অনুত্তম অগ্নিতীৰ্থ উদ্ভৱ হ’ল। যি নৰে প্ৰাতে স্নান কৰে, সি দিনেদিনে সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 5

अथ संप्रस्थितान्दृष्ट्वा तान्देवान्स्वाश्रमं प्रति । गजेंद्रशुकमण्डूकास्ते प्रोचुर्दुःखसंयुताः

তাৰ পাছত, সেই দেৱতাসকলক নিজৰ আশ্ৰমলৈ যাত্ৰা কৰা দেখি, গজেন্দ্ৰ, শুক আৰু মণ্ডূক—দুখেৰে পীড়িত হৈ—কথা ক’লে।

Verse 6

युष्मत्कृते वयं शप्ताः पावकेन सुरेश्वराः । तस्माज्जिह्वाकृतेऽस्माकमुपायश्चिंत्यतामपि

“আপোনালোকৰ কাৰণে, হে সুৰেশ্বৰসকল, আমি পাৱক (অগ্নি) দ্বাৰা শপ্ত হ’লোঁ। সেয়ে জিহ্বাৰ এই বিষয়ত আমাৰ বাবে এটা উপায়ো চিন্তা কৰক।”

Verse 7

देवा ऊचुः । विपरीतापि ते जिह्वा यथान्येषां गजोत्तम । कार्यक्षमा न संदेहो भविष्यति विशेषतः

দেৱাসকলে ক’লে: “হে গজোত্তম, তোমাৰ জিহ্বা উল্টা হ’লেও, আনসকলৰ দৰে, ই নিশ্চয়েই নিজৰ কাৰ্যত সক্ষম হ’ব—সন্দেহ নাই—বিশেষকৈ।”

Verse 8

तथा यूयं नरेन्द्राणां मंदिरेषु व्यवस्थिताः । बहु मानसमायुक्ता मृष्टान्नं भक्षयिष्यथ

“একেদৰে, তোমালোক নৰেন্দ্ৰসকলৰ মন্দিৰত বাস কৰিবা। বহু মনোহৰ স্বভাৱেৰে যুক্ত হৈ, সুস্বাদু আৰু নিৰ্বাচিত অন্ন ভক্ষণ কৰিবা।”

Verse 9

यथा च शुक ते जिह्वा कृता मंदा हविर्भुजा । तथापि भूमिपालानां शंसनीया भविष्यति

হে শুক! হৱিৰ্ভুজ অগ্নিয়ে যদিও তোমাৰ জিভা মন্দ কৰি দিলে, তথাপি তুমি ভূমিপালসকলৰ মাজত প্ৰশংসাৰ যোগ্য হৈ থাকিবা।

Verse 10

श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः

আমাৰ প্ৰসাদত ধনৱন্তসকলৰ লগতে আনসকলৰ বাবেও ই তেনেকৈয়ে হ’ব। আৰু হে মণ্ডূক! অগ্নিয়ে যেতিয়া তোমাক ‘বিজিহ্ব’ (দুভাগ জিভা) কৰিলে, তেতিয়াৰ পৰা তোমাৰ ধ্বনি বিজিহ্বৰ দৰে হ’লেও দূৰলৈ দীঘলকৈ প্ৰসাৰিত হ’ব।

Verse 11

एवमुक्त्वाऽथ ते देवाः स्वस्थानं प्रस्थितास्ततः । तेषामनुग्रहं कृत्वा कृपया परया युता

এইদৰে কৈ, সেই দেৱতাসকল তাৰ পাছত নিজৰ ধামলৈ প্ৰস্থান কৰিলে। পৰম কৃপাৰে যুক্ত হৈ, অনুগ্ৰহ দান কৰি তেওঁলোকে আগবাঢ়িল।