
সূতে পুৰাণ-পরম্পৰাত সংৰক্ষিত এক আশ্চৰ্য বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰে। সূৰ্যবংশীয় ৰজা বেণু নিতান্ত অধাৰ্মিক আছিল—যজ্ঞ-পূজা বাধা দিছিল, ব্ৰাহ্মণৰ দান কেঢ়ি লৈছিল, দুৰ্বলক পীড়া দিছিল, চোৰক ৰক্ষা কৰিছিল, ন্যায় উলটাই দিছিল আৰু নিজকে সৰ্বোচ্চ বুলি কৈ নিজৰেই পূজা দাবী কৰিছিল। কৰ্মফলত তাৰ ভয়ংকৰ কুষ্ঠৰোগ হয়, বংশ নষ্ট হয়; সন্তান-আশ্ৰয়হীন হৈ ৰাজ্যৰ পৰা বহিষ্কৃত হৈ সি ক্ষুধা-তৃষ্ণাত কাতৰ একাই ঘূৰি ফুৰে। শেষত সি পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ সুপৰ্ণাখ্য প্ৰাসাদ/মন্দিৰত উপস্থিত হৈ অতিশয় ক্লান্তিত তাতেই প্ৰাণ ত্যাগ কৰে; সেয়া অনিচ্ছাকৃত উপবাসসদৃশ অৱস্থা হৈ পৰে। সেই স্থান-মাহাত্ম্যত সি দিব্য দেহ লাভ কৰি বিমানেৰে শিৱলোকলৈ যায় আৰু অপ্সৰা, গন্ধৰ্ব, কিন্নৰৰ দ্বাৰা সন্মানিত হয়। পাৰ্বতীয়ে শিৱক সুধিলে—এই নতুন আগন্তুক কোন, কোন কৰ্মে ইমান গতি? শিৱে ক’লে—এই মঙ্গল প্ৰাসাদত দেহত্যাগ, বিশেষকৈ প্ৰায়োপবেশন/আহাৰ-ত্যাগসদৃশ অৱস্থাত, মহাফলদায়ক; ইয়াত কীট-পতংগ, পাখি, পশুও মৰি উদ্ধাৰ পায়। এই কথা শুনি পাৰ্বতী বিস্মিত হয়; তাৰপিছত মোক্ষকামী সাধকে দূৰ-দূৰান্তৰ পৰা শ্ৰদ্ধাৰে আহি প্ৰায়োপবেশন কৰি পৰম সিদ্ধি লাভ কৰে। অধ্যায়ৰ অন্তত ইয়াক শ্ৰীহাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ মাহাত্ম্যৰ ‘সৰ্বপাপ-নাশিনী’ কাহিনি বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 1
सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । अहं वः कीर्तयिष्यामि पुराणे यदुदाहृतम्
সূত ক’লে: তাত, হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, পূৰ্বে এক আশ্চৰ্য ঘটনা ঘটিছিল। পুৰাণত যিদৰে উল্লিখিত, মই সেয়া তোমালোকক বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 2
वेणुर्नाम महीपालः पुरासीत्सूर्यवंशजः । सदैव पापसंयुक्तो दुर्मेधाः कामपीडितः
পূৰ্বতে সূৰ্যবংশজাত বেণু নামৰ এজন মহীপাল ৰজা আছিল। তেওঁ সদায় পাপত জড়িত, মন্দবুদ্ধি আৰু কামনাৰ যন্ত্রণাত পীড়িত আছিল।
Verse 3
शासनानि प्रदत्तानि ब्राह्मणानां महात्मनाम् । अन्यैः पार्थिवशार्दूलैस्तेन तानि हृतान्यलम्
অন্য সিংহসম পাৰ্থিৱ ৰজাসকলে মহাত্মা ব্ৰাহ্মণসকলক যি ৰাজদানে দিছিল, সেয়া তেওঁ নিৰ্লজ্জভাৱে সম্পূৰ্ণকৈ কেঢ়ি লৈ গ’ল।
Verse 4
विध्वंसिताः स्त्रियो नैका विधवाश्च विशेषतः
বহু নাৰী ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হ’ল; বিশেষকৈ বিধৱাসকলে গভীৰ দুখ ভুগিলে।
Verse 5
देवताराधनं पूजां कर्तुं नैव ददाति सः । न च यज्ञं न होमं च स्वाध्यायं न च पापकृत्
তেওঁ দেৱতাৰ আৰাধনা আৰু পূজা কৰাত একেবাৰে অনুমতি নিদিলে। সেই পাপীয়ে ন যজ্ঞ কৰিলে, ন হোম, ন স্বাধ্যায়।
Verse 6
प्रोवाचाथ जनान्सर्वान्मां पूजयत सर्वदा । न मामभ्यधिकोऽन्योऽस्ति देवो वा ब्राह्मणोऽपि वा
তাৰ পাছত তেওঁ সকলো জনতাক ক’লে: “সদায় মোকেই পূজা কৰা। মোৰ ওপৰত কোনো নাই—ন দেৱতা, ন ব্ৰাহ্মণো।”
Verse 7
मया तुष्टेन सर्वेषां संपत्स्यति हृदि स्थितम् । इह लोकेष्वसंदिग्धं शुभं वा यदि वाऽशुभम्
যদি মই সন্তুষ্ট হওঁ, তেন্তে সকলোৰে হৃদয়ত যি স্থিত আছে, সেয়া এই লোকত নিঃসন্দেহে সিদ্ধ হ’ব—শুভ হওক বা অশুভ।
Verse 9
तेन शस्त्रविहीनानां विश्वस्तानां वधः कृतः । संत्यक्ताः शरणं प्राप्ताः पुरुषा भयविह्वलाः
তেওঁ অস্ত্ৰবিহীন আৰু বিশ্বাসী লোকসকলকো বধ কৰালে; ভয়ত বিহ্বল হৈ শৰণ লোৱা পুৰুষসকলকো ত্যাগ কৰা হ’ল।
Verse 10
अचौराः प्रगृहीताश्च चौराः संरक्षिताः सदा । साधवः क्लेशिता नित्यं तेषां संहरता धनम्
নিৰ্দোষসকল ধৰা পৰিল, কিন্তু চোৰসকল সদায় ৰক্ষা পালে; তেওঁলোকৰ ধন কেঢ়ি লৈ সাধুসকলক সদায় কষ্ট দিয়া হ’ল।
Verse 11
न कृतं च व्रतं तेन श्रद्धापूतेन चेतसा । न दत्तं ब्राह्मणेभ्यश्च न च यष्टं कदाचन
শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ নোহোৱা চিত্তে তেওঁ কোনো ব্ৰত নকৰিলে; ব্ৰাহ্মণসকলক দান নকৰিলে, আৰু কেতিয়াও যজ্ঞ নকৰিলে।
Verse 12
एवं तस्य नरेन्द्रस्य पापासक्तस्य नित्यशः । कुष्ठव्याधिरभूदुग्रो वंशोच्छेदश्च सद्द्विजाः
এইদৰে পাপাসক্ত সেই নৰেন্দ্ৰৰ দেহত ভয়ংকৰ কুষ্ঠৰোগ উঠিল; হে সদ্ব্ৰাহ্মণসকল, তেওঁৰ বংশোচ্ছেদো ঘটিল।
Verse 13
ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं पुत्रपौत्रविवर्जितम् । दायादाः सहसोपेता राज्यं जह्रुस्ततः परम्
তাৰ পাছত তেওঁ ব্যাধিত গ্ৰস্ত হৈ পুত্ৰ-পৌত্ৰবিহীন হ’ল; তেতিয়া দায়াদ আৰু আত্মীয়সকলে তৎক্ষণাৎ একত্ৰিত হৈ তেওঁৰ পৰা ৰাজ্য কেঢ়ি নিলে।
Verse 14
तं च निर्वासयामासुस्तस्माद्देशात्पदातिकम् । एकाकिनं परित्यक्तं सर्वैरपि सुहृद्गणैः
তেওঁলোকে তেওঁক সেই দেশৰ পৰা পদব্ৰজে নিৰ্বাসিত কৰিলে; একাকী পৰিত্যক্ত হৈ, সকলো বন্ধু-বান্ধৱ আৰু সুহৃদগণেও তেওঁক ত্যাগ কৰিলে।
Verse 15
सोऽपि सर्वैः परित्यक्तस्तेन पापेन कर्मणा । कलत्रैरपि चात्मीयैः स्मृत्वा पूर्वविचेष्टितम्
সেই পাপকৰ্মৰ ফলত তেওঁও সকলোৰে দ্বাৰা পৰিত্যক্ত হ’ল; পূৰ্বৰ কুকৰ্ম স্মৰণ কৰি, পত্নী আৰু নিজৰ আত্মীয়সকলেও তেওঁক ত্যাগ কৰিলে।
Verse 16
एकाकी भ्रममाणोऽथ सोऽपि कष्टवशं गतः । क्षुत्तृष्णासुपरिश्रांतः क्षेत्रेऽत्रैव समागतः
তাৰ পাছত একাকী ঘূৰি ফুৰোঁতে তেওঁ দুঃখৰ কবলত পৰিল; ক্ষুধা-তৃষ্ণাত অতিশয় ক্লান্ত হৈ, তেওঁ এই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰতেই আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 17
ततः प्रासादमासाद्य सुपर्णाख्यसमुद्भवम् । यावत्प्राप्तः परित्यक्तस्ताव त्प्राणैरुपोषितः
তাৰ পাছত তেওঁ সুপৰ্ণাখ্যা নামে ঠাইত উদ্ভূত প্ৰাসাদ-মন্দিৰত উপনীত হ’ল; পৰিত্যক্ত অৱস্থাত তেওঁ প্ৰাণবায়ুৰ আশ্ৰয়ে যেন উপবাসী হৈ, তাত উপস্থিত নোহোৱালৈকে ধৈৰ্য ধৰি থাকিল।
Verse 18
ततो दिव्यवपुर्भूत्वाविमानवरमाश्रितः । जगामशिवलोकं स दुर्लभं धार्मिकैरपि
তেতিয়া তেওঁ দিৱ্য দেহ ধাৰণ কৰি, উত্তম বিমানত আৰূঢ় হৈ; শিৱলোকলৈ গ’ল—যি ধৰ্মাচাৰীসকলৰো বাবে দুষ্প্ৰাপ্য।
Verse 19
सेव्यमानोप्सरोभिश्च स्तूयमानश्च किन्नरैः । गीयमानश्च गन्धर्वैः शिवपार्श्वे व्यवस्थितः
অপ্সৰাসীসকলৰ সেৱাৰে পৰিবেষ্টিত, কিন্নৰসকলৰ স্তৱে প্ৰশংসিত, আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ গীতে গীতিমান হৈ, তেওঁ শিৱৰ পাৰ্শ্বত স্থিৰভাৱে অৱস্থিত হ’ল।
Verse 20
अथ तं संनिधौ दृष्ट्वा गौरी पप्रच्छ सादरम् । कोऽयं देव समायातः सुकृती तव मन्दिरे । अनेन किं कृतं कर्म यत्प्राप्तोऽत्र विभूतिधृक्
তেতিয়া গৌৰীয়ে ওচৰত তেওঁক দেখি সাদৰে সুধিলে: “হে দেৱ! তোমাৰ মন্দিৰলৈ অহা এই পুণ্যৱান কোন? তেওঁ কোন কৰ্ম কৰিলে যে ইয়াত দিৱ্য বিভূতি ধাৰণ কৰি এই অৱস্থা লাভ কৰিলে?”
Verse 21
श्रीभगवानुवाच । एष पापसमाचारः सदाऽसीत्पृथिवीपतिः । वेणुसंज्ञो धरापृष्ठे कुष्ठव्याधिसमाकुलः
শ্ৰীভগৱানে ক’লে: “এইজন সদায় পাপাচাৰত লিপ্ত আছিল; পৃথিৱীত তেওঁ এজন ৰজা আছিল। ‘ৱেণু’ নামে পৰিচিত, আৰু কুষ্ঠৰোগে আক্ৰান্ত আছিল।”
Verse 22
स संत्यक्तो निजैर्दारैः शत्रुवर्गेण धर्षितः । भ्रममाणः समायातः सुपर्णाख्यस्य मन्दिरे
নিজ পত্নীয়ে ত্যাগ কৰা, শত্রুবৰ্গৰ দলে দলে ধাৰ্ষিত হৈ, তেওঁ ঘূৰি-ফুৰি অৱশেষত সুপৰ্ণাখ্যাৰ মন্দিৰলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।
Verse 23
उपवासपरिश्रांतः सांनिध्यं मम यत्र च । सर्वप्राणैः परित्यक्तस्तस्मिन्नायतने शुभे
উপবাসে ক্লান্ত হৈ তেওঁ সেই পবিত্ৰ ধামত উপস্থিত হ’ল, য’ত মোৰ সান্নিধ্য বিদ্যমান; আৰু সেই শুভ আয়তনত তেওঁ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে—সকলো শ্বাস সম্পূৰ্ণে বিদায় ল’লে।
Verse 24
तत्प्रभावादिह प्राप्तः सत्यमेतन्म योदितम् । अन्योऽप्यनशनं कृत्वा प्राणान्यस्तत्र संत्यजेत्
ইয়াৰ প্ৰভাৱত ইয়াতেই ফল লাভ হয়—এই সত্য মই ঘোষণা কৰিলোঁ। আন কোনোবাইও অনশন কৰি তাত প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে, সিও সেই পৰম অৱস্থা লাভ কৰে।
Verse 25
स सर्वाभ्यधिकां भूतिं प्राप्नुयाद्वरवर्णिनि । यानेतान्वीक्षसे देवि गणान्मे पार्श्वसंस्थितान्
হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, তেনে ব্যক্তি সকলোতকৈ অধিক সমৃদ্ধি লাভ কৰে। হে দেবী, তুমি যিসকল গণক মোৰ কাষত থিয় হৈ থকা দেখিছা, সিহঁতেই সেই লাভৰ সাক্ষী।
Verse 26
एतैस्तत्र कृतं सर्वैर्देवि प्रायोपवेशनम् । अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । प्रासादे तत्र निर्मुक्ताः प्राणैर्यांति ममांतिकम्
হে দেবী, এইসকলেই তাত প্ৰায়োপৱেশন—মৃত্যুপৰ্যন্ত উপবাস-ব্ৰত—সম্পন্ন কৰিছে। কীট-পতঙ্গ, পশু, পক্ষী আৰু মৃগো যদি তাত সেই প্ৰাসাদত প্ৰাণ ত্যাগ কৰে, তেন্তে সিহঁত মোৰ সান্নিধ্যলৈ আহে।
Verse 27
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पार्वती वाक्यं प्रोक्तं देवेन शम्भुना । विस्मयाविष्टहृदया साधु साध्विति साऽब्रवीत्
সূত ক’লে: দেৱ শম্ভুৱে কোৱা সেই বাক্য শুনি পাৰ্বতীৰ হৃদয় বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হ’ল; তেতিয়া সি ক’লে, “সাধু! সাধু!”
Verse 28
ततःप्रभृति लोकेऽत्र पुरुषा मुक्तिमिच्छवः । दूरतोऽपि समभ्येत्य स्वान्प्राणांस्तत्र तत्यजुः
সেই সময়ৰ পৰা এই লোকত মুক্তি কামনা কৰা পুৰুষসকলে দূৰৰ পৰাও আহি তাতেই নিজৰ প্ৰাণ ত্যাগ কৰিছিল।
Verse 29
प्रायोपवेशनं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । गच्छन्ति च परां सिद्धिमपि पापपरायणाः
সৰ্বোচ্চ শ্ৰদ্ধাৰে প্ৰায়োপৱেশন গ্ৰহণ কৰি, পাপত আসক্ত লোকেও পৰম সিদ্ধিলৈ গমন কৰে।
Verse 30
एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । सुपर्णाख्यस्य माहात्म्यं यन्मया स्वपितुः श्रुतम्
এই সকলো কথা মই তোমালোকক ক’লোঁ—সকলো পাপ নাশক—সুপৰ্ণাখ্যৰ মাহাত্ম্য, যি মই মোৰ পিতাৰ পৰা শুনিছিলোঁ।
Verse 83
इति श्रीस्कन्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः
ইতি শ্ৰীস্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্যাং সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰীহাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘সুপৰ্ণাখ্যমাহাত্ম্যবৰ্ণন’ নাম ত্ৰ্যশীতিতমো অধ্যায় সমাপ্ত।