Adhyaya 60
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 60

Adhyaya 60

এই ষাঠিতম অধ্যায়ত ঋষিসকলে ‘মহিত্থা/মহিত্থ’ ক্ষেত্ৰৰ উৎপত্তি আৰু প্ৰতিষ্ঠা কেনেকৈ হ’ল সেয়া প্ৰশ্ন কৰে। সূতে এক পুৰাতন পৰম্পৰা বৰ্ণনা কৰে—অগস্ত্য-সম্পৰ্কিত আৰু অথৰ্বণ-মন্ত্ৰাধিকাৰযুক্ত ‘শোষণী বিদ্যা’ৰ প্ৰয়োগ হয়; তাৰ প্ৰভাৱত ‘চমৎকাৰপুৰ’ নামে খ্যাত ক্ষেত্ৰত বৰদায়িনী মহিত্থা দেৱতাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ ঘটে বুলি কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত অধ্যায়টো তীৰ্থ-মানচিত্ৰৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠিত দেৱতা আৰু ফল উল্লেখ কৰে—সূৰ্য ‘নৰাদিত্য’ ৰূপে ৰোগশমন আৰু ৰক্ষা প্ৰদান কৰে; জনাৰ্দন ‘গোৱৰ্ধনধৰ’ ৰূপে সমৃদ্ধি আৰু গোক্ষেম দিয়ে; নৰসিংহ, বিঘ্নহৰ বিনায়ক আৰু নৰ-নাৰায়ণৰ প্ৰতিষ্ঠাও উল্লিখিত। দ্বাদশী আৰু চতুৰ্থী তিথিত, বিশেষকৈ কাৰ্তিক শুক্লপক্ষত, দর্শন-पूজা অতি ফলদায়ক বুলি জোৰ দিয়া হৈছে। দৃষ্টান্তস্বৰূপে অৰ্জুনৰ তীৰ্থযাত্ৰা বৰ্ণিত—হাটকেশ্বৰ-সম্পৰ্কিত ক্ষেত্ৰত তেওঁ সূৰ্য আদি দেৱতাক মনোৰম মন্দিৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰে, স্থানীয় ব্ৰাহ্মণসকলক ধন দান কৰে আৰু নিত্য স্মৰণ-पूজাৰ দায়িত্ব তেওঁলোকক অৰ্পণ কৰে। শেষত এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ পাপক্ষয়কাৰী বুলি কোৱা হৈছে আৰু চতুৰ্থীত মোদকাদি নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিলে ইষ্টফল লাভ আৰু বিঘ্নমুক্তিৰ ফল ঘোষণা কৰা হৈছে।

Shlokas

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । माहित्थेयं त्वयाख्याता या पुरा सूतनन्दन । केन संस्थापिता तत्र वद सर्वमशेषतः

ঋষিসকলে ক’লে: “হে সূতনন্দন, তুমি আগতে মাহীথী-তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিছিলা। তাত কোনে স্থাপন কৰিলে? সকলো কথা অবশিষ্ট নথকাকৈ ক’।”

Verse 2

सूत उवाच । शोषणीनाम या विद्या पुरागस्त्येन साधिता । आथर्वणेन मन्त्रेण स्वयं च परमेश्वरी

সূতে ক’লে: “‘শোষণী’ নামৰ বিদ্যা, যি পূৰ্বে অগস্ত্যই সাধন কৰিছিল—আথৰ্বণিক মন্ত্রসহ—আৰু স্বয়ং পৰমেশ্বৰী দেৱীও (তাত) উপস্থিত আছিল।”

Verse 3

ततः संशोषितस्तेन स समुद्रो महात्मना । मित्रावरुणपुत्रेण सा प्रोक्ता पुरतः स्थिता

তাৰ পাছত মিত্ৰ-বৰুণৰ পুত্ৰ সেই মহাত্মাই সেই (বিদ্যা) দ্বাৰা সাগৰকো শুকাই দিলে; আৰু ‘শোষণী’ বিদ্যা আহ্বানিত হৈ তেওঁৰ সম্মুখত প্ৰকাশিত ৰূপে থিয় হ’ল।

Verse 4

माहित्थं साधितं यस्मात्त्वया मे सकलं शुभम् । माहित्थानाम तस्मात्त्वं देवता संभविष्यसि

“যিহেতু তোমাৰ দ্বাৰাই মোৰ বাবে এই মাহীথা সম্পূৰ্ণৰূপে সাধিত হ’ল আৰু সৰ্বশুভ ফল দান কৰিলে, সেয়ে তুমি ‘মাহীথা’ নামধাৰী দেৱতা হৈ উঠিবা।”

Verse 5

चमत्कारपुरक्षेत्रे पूजां प्राप्स्यस्यनुत्तमाम् । यस्त्वामाथर्वणैर्मन्त्रैस्तत्रस्थां भक्तिसंयुतः

“চমৎকাৰপুৰৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তুমি অনুত্তম পূজা লাভ কৰিবা; আৰু যি কোনো ভক্তিভাৱে তাত অৱস্থিত তোমাক আথৰ্বণিক মন্ত্রেৰে পূজা কৰে…”

Verse 6

पूजयिष्यति वृद्धिं च सर्वकालमवाप्स्यति । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ मया सार्द्धं पुरोत्तमे

“…তোমাক পূজা কৰিব আৰু সকলো কালতে সমৃদ্ধি লাভ কৰিব। সেয়ে, হে নগৰশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ সৈতে শীঘ্ৰে তাত গমন কৰা।”

Verse 7

द्विजानां रक्षणार्थाय नित्यं संनिहिता भव । एवं सा तत्र संभूता माहित्था वरदेवता

“দ্বিজসকলৰ ৰক্ষাৰ্থে সদায় ইয়াত সংনিহিত হৈ থাক।” এইদৰে সেই স্থানত বৰদায়িনী দেবী মহিট্ঠা প্ৰকাশ পাই স্থিতি গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 9

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

তেওঁৰ শক্তিৰে এই পৰ্বত—যি কঁপিছিল—অচল কৰি স্থিৰ কৰা হ’ল। ইয়াত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, স্কন্দে তাৰ সন্মুখতে নিজৰ শক্তি (শূল/বল্লম)ৰে বিদ্ধ কৰিলে। তাৰ পাছত নৰে প্ৰতিষ্ঠিত ‘নৰাদিত্য’ নামৰ সূৰ্য-মূৰ্তি আছে; ষষ্ঠী তিথি যদি ৰবিবাৰে পৰে, সেই দিনা দৰ্শন কৰিলে পাপৰ পৰা মুক্তি হয়।

Verse 10

न शत्रूणां पराभूतिं प्रयास्यति यथार्जुनः । रोगी विमुच्यते रोगाद्दरिद्रो धनमाप्नुयात्

সেইজন শত্রুৰ হাতত পৰাভৱলৈ নাযায়, যেনে অৰ্জুন নাযায়। ৰোগী ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়, আৰু দৰিদ্ৰে ধন লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 11

तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः

তদ্ৰূপে, যিয়ে তাত গোবৰ্ধনধৰ দেব জনাৰ্দনৰ দৰ্শন কৰে—কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ প্ৰথম দিনত—তাৰ গাইসমূহ বহুল হ’ব আৰু নিৰোগ থাকিব, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ।

Verse 12

नरसिंहवपुः साक्षात्तथा देवो हरिः स्वयम् । तथा विनायकस्तत्र सर्वकामप्रदायकः । सर्वविघ्नहरश्चैव स्थापितश्चार्जुनेन हि

তাত নৰসিংহ-ৰূপে সাক্ষাৎ হৰি দেৱ স্বয়ং বিদ্যমান। আৰু তাত বিনায়কো আছে—সকলো কামনা পূৰণকাৰী, সকলো বিঘ্ন হৰণকাৰী—যাক অৰ্জুনে স্থাপন কৰিছিল।

Verse 14

यस्तमाथर्वणैर्मंत्रैः पूजयेद्द्वादशीदिने । कार्तिकस्य सिते पक्षे स याति परमां गतिम्

যি জনে কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ দ্বাদশী তিথিত আথৰ্বণ মন্ত্রেৰে তেঁওক পূজা কৰে, সি পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 15

तथा तत्र द्विजश्रेष्ठा नरनारायणावुभौ । देवौ परमतेजस्वी यस्तौ पश्यति भक्तितः

আৰু তাত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, নৰ আৰু নাৰায়ণ—দুয়ো পৰম তেজস্বী দেৱ। যি জনে ভক্তিভাৱে তেওঁলোকক দৰ্শন কৰে…

Verse 16

पूजयेच्च द्विजश्रेष्ठा द्वादश्या दिवसे स्वयम् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

আৰু যদি সি নিজে দ্বাদশী দিনত পূজা কৰে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, তেন্তে সি জৰা-মৰণবর্জিত পৰম স্থান লাভ কৰে।

Verse 17

तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः

তীৰ্থযাত্ৰাৰ আৰম্ভণি কৰি, কুন্তীপুত্ৰ ধনঞ্জয় (অৰ্জুন), হে দ্বিজোত্তমসকল, হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 18

दृष्ट्वा तत्पावनं क्षेत्रं तीर्थपूगप्रपूरितम् । आदित्यं स्थापयामास प्रासादे सुमनोहरे

সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰখন দৰ্শন কৰি, য’ত অসংখ্য তীৰ্থৰ সমাবেশে ভৰি আছিল, তেওঁ অতি মনোহৰ প্ৰাসাদত আদিত্য (সূৰ্যদেৱ) স্থাপন কৰিলে।

Verse 19

नरनारायणौ देवौ तस्याग्रे स्थापितौ ततः । तथा गोवर्धनधरस्तत्र देवः प्रतिष्ठितः

তাৰ পিছত সেই মন্দিৰৰ সন্মুখত নৰ আৰু নাৰায়ণ—দুয়ো দেৱ—স্থাপন কৰা হ’ল; তদুপৰি গোৱর্ধনধৰ প্ৰভু (কৃষ্ণ)ও তাত বিধিপূৰ্বক প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।

Verse 20

नरसिंहं तथैवान्यं श्रद्धया परया युतः । एवं संस्थाप्य कौंतेयो देवगृहसुपंचकम्

তেওঁ পৰম শ্ৰদ্ধাৰে নৰসিংহ আৰু আন এজন দেৱতাকো স্থাপন কৰিলে। এইদৰে কৌন্তেয়ই দেৱগৃহৰ উত্তম পঞ্চক—পাঁচটি মন্দিৰ-গৃহ—স্থাপন কৰিলে।

Verse 21

ततो विप्रान्समाहूय सर्वांस्तान्पुरसंभवान् । प्रोवाच प्रणतो भक्त्या धनं दत्त्वा सुपुष्कलम्

তাৰ পিছত সেই নগৰৰ সকলো ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰি, ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি তেওঁ তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে আৰু দানস্বৰূপে প্ৰচুৰ ধন অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 22

मया संस्थापितः सूर्यः सर्वरोगक्षयावहः । तथार्पितश्च युष्माकं चिंतनीयं सदैव तु

‘মোৰ দ্বাৰা সূৰ্যদেৱ স্থাপন কৰা হ’ল—যি সকলো ৰোগ নাশ কৰে। এই সেৱা তোমালোকৰ হাতত অৰ্পণ কৰা হ’ল; সেয়ে ইয়াক সদায় স্মৰণ কৰি পালন কৰিবা।’

Verse 23

विप्रा ऊचुः । गच्छ त्वं पांडवश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमालयम् । वयं सर्वे करिष्यामस्तवश्रेयोऽभिवर्धनम्

বিপ্ৰাসকলে ক’লে: ‘হে পাণ্ডৱশ্ৰেষ্ঠ, নিশ্চিন্ত আৰু নিৰ্ভয়ে নিজ গৃহলৈ যোৱা। আমি সকলোৱে তোমাৰ কল্যাণ আৰু শুভ-যশ বৃদ্ধি হ’বলৈ কৰ্ম কৰিম।’

Verse 24

ततोऽर्जुनः प्रहृष्टात्मा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । तानामंत्र्य नमस्कृत्य जगाम स्वपुरं प्रति

তাৰ পাছত অৰ্জুন আনন্দিতচিত্তে তেওঁলোকক বহুধন দান কৰিলে; আৰু বিদায় লৈ নমস্কাৰ কৰি নিজ নগৰলৈ গ’ল।

Verse 25

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं नरादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शृण्वतां पापनाशनम्

সূতে ক’লে: ‘নাৰাদিত্যৰ উৎপত্তিৰ এই সকলো কথা মই তোমালোকক সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ। হে ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল, এই মাহাত্ম্য শ্ৰৱণ কৰিলে পাপ নাশ হয়।’

Verse 413

यस्तं पूजयते भक्त्या चतुर्थ्यां मोदकाशनैः । स सर्वविघ्ननिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम् । तत्र स्थितो द्विजेंद्राणां हिताय द्विजसत्तमाः

যি কোনোবাই চতুৰ্থীত ভক্তিৰে মোদক নৈবেদ্য দি তেওঁৰ পূজা কৰে, সি সকলো বিঘ্নৰ পৰা মুক্ত হৈ ইচ্ছিত ফল লাভ কৰে। তাত তেওঁ দ্বিজেন্দ্ৰসকলৰ হিতৰ বাবে অৱস্থান কৰে, হে ব্ৰাহ্মণপ্ৰৱৰসকল।