Adhyaya 58
এই অধ্যায়ত হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰৰ প্ৰসংগত শিৱগঙ্গাৰ মাহাত্ম্য আৰু তীৰ্থ-নীতিৰ উপদেশ বৰ্ণিত। প্ৰথমে দেবচতুষ্টয় প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত শিৱলিঙ্গৰ ওচৰত ‘ত্ৰিপথগামিনী’ গঙ্গাক বিধিপূৰ্বক স্থাপন কৰা হয়। ভীষ্ম ফলশ্ৰুতি কয়—যি তাত স্নান কৰি তেওঁক (কথাৰ প্ৰামাণ্য বক্তা) দৰ্শন কৰে, সি পাপমুক্ত হৈ শিৱলোক লাভ কৰে; কিন্তু সেই তীৰ্থতে মিছা শপথ ল’লে সোনকালে যমলোকলৈ যায়, কিয়নো তীৰ্থে সত্য-অসত্যৰ ফল অধিক তীব্ৰ কৰে। তাৰ পিছত সতৰ্কতামূলক দৃষ্টান্ত—শূদ্ৰজন্ম পৌণ্ড্ৰক নামৰ এজন যুৱকে ধেমালিতে বন্ধুৰ পুথি চুৰি কৰি, পাছত অস্বীকাৰ কৰে আৰু ভাগীৰথীত স্নান কৰি শপথো লয়। ‘শাস্ত্ৰচৌৰ্য’ আৰু অসত্য বাক্যৰ ফলত সি সোনকালে কুষ্ঠ, সমাজবর্জন আৰু দেহগত বিকলতা ভোগে। শেষত শিক্ষা—হাস্যৰ ছলতো, বিশেষকৈ পবিত্ৰ সাক্ষীৰ সন্মুখত, শপথ নকৰিব; তীৰ্থযাত্ৰাৰ ধৰ্ম হ’ল সংযত বাক্য আৰু শুদ্ধ আচৰণ।
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । एवं संस्थाप्य गांगेयः पुण्यं देवचतुष्टयम् । ततः संस्थापयामास गंगां त्रिपथगामिनीम्
সূতে ক’লে: এইদৰে গাংগেয় (ভীষ্ম) এ চাৰিদেৱতাৰ পুণ্যময় সমষ্টি স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত ত্ৰিপথগামিনী—স্বৰ্গ, পৃথিৱী আৰু পাতালত বোৱা—গঙ্গাকো প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 2
कूपिकायां महाभाग शिवलिंगस्य पूर्वतः । ततः प्रोवाच तान्हृष्टः संपूज्य द्विजसत्तमान्
হে মহাভাগ! শিৱলিঙ্গৰ পূৰ্ব দিশত থকা সৰু কূপিকাত; তাৰ পাছত তেওঁ আনন্দিত হৈ, শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 3
अस्यां यः पुरुषः स्नानं कृत्वा मां वीक्षयिष्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं प्रयास्यति
এই তীৰ্থত যি পুৰুষে স্নান কৰি মোক দৰ্শন কৰিব, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ শিৱলোকলৈ গমন কৰিব।
Verse 4
करिष्यति तथा यस्तु शपथं चात्र मानवः । असत्यं यास्यति क्षिप्रं स यमस्य गृहं प्रति
কিন্তু যি মানুহে ইয়াত শপথ কৰি মিছা কয়, সি শীঘ্ৰে যমৰ গৃহলৈ গমন কৰে।
Verse 5
एवमुक्त्वा महाभागो भीष्मः कुरुपितामहः । जगाम स्वपुरं तस्माद्धर्षेण महता वृतः
এইদৰে কৈ মহাভাগ ভীষ্ম, কুৰুবংশৰ পিতামহ, মহা হৰ্ষেৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ, সেই স্থানৰ পৰা নিজৰ নগৰলৈ গ’ল।
Verse 6
सूत उवाच । तत्रासीच्छूद्रसंभूतः पौंड्रकोनाम नामतः । बालभावे समं मित्रैः स क्रीडति दिवानिशम्
সূতে ক’লে: তাত শূদ্ৰ কুলত জন্ম লোৱা এজন মানুহ আছিল, নাম পাউণ্ড্ৰক। শৈশৱত সি বন্ধুসমূহৰ সৈতে দিন-ৰাতি খেলি থাকিছিল।
Verse 7
हास्यभावाच्च मित्रस्य पुस्तकं तेन चोरितम् । मित्रैः पृष्टः पौण्ड्रकः स प्राह नैव मया हृतम्
হাস্য-খেলাৰ ভাবত সি বন্ধুৰ পুথিখন চুৰি কৰিলে। বন্ধুসকলে সুধিলে পাউণ্ড্ৰকে ক’লে—“মই একেবাৰে নলওঁ।”
Verse 8
पुस्तकं चैव युष्माकं चिन्तनीयं सदैव तत् । भवद्भिर्यत्नमास्थाय दृश्यतां क्वापि पुस्तकम्
“সেই পুথিখন তোমালোকৰেই; তাক সদায় মনত ৰাখি চিন্তা কৰা উচিত। যত্ন ধৰি ক’তবাও পুথিখন বিচাৰি চোৱা।”
Verse 9
कृताश्च शपथास्तत्र स्नात्वा भागीरथीजले । अदुष्टचेतसा तेन दत्तं तत्पुस्तकं हृतम्
তাত ভাগীৰথীৰ জলে স্নান কৰি শপথ লোৱা হ’ল। আৰু যিজনৰ মন তেওঁলোকৰ দৃষ্টিত নিৰ্দোষ আছিল, সিয়েই চুৰোৱা পুথিখনো যেন ন্যায়ে দিয়া বস্তুৰ দৰে আগবঢ়াই দিলে।
Verse 10
पुनश्च रुचिरं हास्यं कृत्वा तेन समं बहु । अथासावभवत्कुष्ठी तत्क्षणादेव गर्हितः
পুনৰ সি তাৰ সৈতে বহুত মনোৰম হাস্য-ঠাট্টা কৰিলে। তেতিয়াই সেই ব্যক্তি ক্ষণমাত্ৰতে কুষ্ঠৰোগে আক্রান্ত হ’ল আৰু তৎক্ষণাৎ নিন্দাৰ পাত্ৰ হ’ল।
Verse 11
स त्यक्तो बांधवैः सर्वैः कलत्रैरपि वल्लभैः । ततो वैराग्यमापन्नो भृगुपातं पपात सः
সকলো আত্মীয়-স্বজন, আনকি প্ৰিয় পত্নীসকলেও, তাক ত্যাগ কৰিলে। তেতিয়া সি বৈৰাগ্য লাভ কৰি ভৃগুপাত তীৰ্থলৈ গ’ল।
Verse 12
जातश्च तत्प्रभावेन कुष्ठेन परिवर्जितः । शास्त्रचौर्यकृताद्दोषान्मूकरूपः स हास्यकृत्
সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত সি কুষ্ঠৰ পৰা মুক্ত হ’ল। কিন্তু শাস্ত্ৰ-চৌৰ্য্যৰ দোষত সেই বিদূষক মূকৰূপে পৰিণত হ’ল।
Verse 13
न कार्यः शपथस्तस्मात्तस्याग्रेऽपि लघुर्द्विजाः । अपि हास्योपचारेण आत्मनः सुखमिच्छता
সেয়ে, হে দ্বিজসকল, শপথ কৰা উচিত নহয়; আৰু তাৰ সন্মুখতো তাক লঘু বুলি গণ্য নকৰিবা। যি নিজৰ মঙ্গল বিচাৰে, সি হাস্য-উপচাৰেৰেো এনে আচৰণ এৰিব।
Verse 58
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवगंगामाहात्म्यवर्णनंनाम अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতি-সাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘শিৱগঙ্গাৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নাম অষ্টপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।