Adhyaya 49

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवास्ति महापुण्यो ह्रदतीरे व्यवस्थितः । कलशेश्वर इत्याख्यः सर्वपापप्रणाशनः

সূতে ক’লে: তাতেই হ্ৰদৰ তীৰত মহাপুণ্যময় শিৱধাম অৱস্থিত, ‘কলশেশ্বৰ’ নামে খ্যাত; সি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 2

दृष्ट्वा प्रमुच्यते पापान्मनुष्यः कलशेश्वरम्

কলশেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে মানুহ পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 3

पुरासीत्कलशोनाम यदुवंशसमुद्भवः । यज्वा दानपतिर्दक्षः सर्वलोकहिते रतः

প্ৰাচীন কালত ‘কলশ’ নামৰ এজন ৰজা আছিল, যদুবংশত জন্ম; তেওঁ যজ্ঞকাৰী, দানত অগ্ৰগণ্য, দক্ষ আৰু সকলো লোকৰ কল্যাণত নিবিষ্ট আছিল।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य दुर्वासा मुनि सत्तमः । चातुर्मास्यव्रतं कृत्वा तद्गृहं समुपस्थितः

তাৰ পাছত এটা সময়ত, মুনিশ্ৰেষ্ঠ দুর্বাসা ঋষিয়ে চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত সম্পন্ন কৰি তেওঁৰ (ৰজাৰ) গৃহলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 5

अथोत्थाय नृपस्तूर्णं सम्मुखः प्रययौ मुदा । स्वागतं स्वागतं तेस्तु ब्रुवाण इति सादरम्

তেতিয়া ৰজাই তৎক্ষণাৎ উঠি আনন্দে সন্মুখলৈ আগবাঢ়ি গ’ল আৰু সাদৰে ক’লে, “স্বাগতম, স্বাগতম!”

Verse 6

ततः प्रणम्य तं भक्त्या प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्त्वार्घमिति होवाच हर्षबाष्पाकुलेक्षणः

তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে তেওঁক প্ৰণাম কৰি, নিজে মুনিৰ চৰণ ধুই দিলে আৰু অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিলে; আনন্দাশ্ৰুৰে চকু ভৰি কঁপনি ধৰি তেওঁ কথা ক’লে।

Verse 7

इदं राज्यममी पुत्रा इमा नार्य इदं धनम् । ब्रूहि सर्वं मुने त्वं च तव कार्यं ददाम्यहम्

“এইয়া মোৰ ৰাজ্য; এইসকল মোৰ পুত্ৰ; এইসকল মোৰ পত্নী; আৰু এইয়া মোৰ ধন। হে মুনি, সকলো কোৱা—তোমাৰ যি প্ৰয়োজন, মই তাক দিম।”

Verse 8

दुर्वासा उवाच । युक्तमेतन्महाराज वक्तुं ते कार्यमीदृशम् । गृहागताय विप्राय व्रतिनेऽस्मद्विधाय च

দুৰ্বাসাই ক’লে: “হে মহাৰাজ, এনেদৰে সংকল্প প্ৰকাশ কৰা তোমাৰ পক্ষে যথোচিত—ঘৰত আহি পোৱা ব্ৰাহ্মণৰ বাবে, ব্ৰতধাৰী তপস্বীৰ বাবে, আৰু মোৰ দৰে এজনৰ বাবেও।”

Verse 9

न मे किञ्चिद्धनैः कार्यं न राज्येन नृपोत्तम । चातुर्मास्यव्रतोऽतोऽहं पारणं कर्तृमुत्सहे

“হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মোৰ ধনৰ প্ৰয়োজন নাই, ৰাজ্যৰো নহয়। মই চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত পালন কৰি আছোঁ; সেয়ে মই পাৰণ কৰিবলৈ ইচ্ছুক।”

Verse 10

तस्माद्यत्किञ्चिदन्नं ते सिद्धमस्ति गृहे नृप । तद्देहि भोजनार्थं मे बुभुक्षातीव वर्धते

“সেয়ে, হে ৰাজন, তোমাৰ ঘৰত যি সিদ্ধ অন্ন সাজু আছে, সেয়া মোক ভোজনৰ বাবে দিয়া; কিয়নো মোৰ ক্ষুধা অতি তীব্ৰভাৱে বৃদ্ধি পাইছে।”

Verse 11

सूत उवाच । ततः स पृथिवीपालो यथासिद्धं सुसंस्कृम् । अन्नं भोज्यकृते तस्मै प्रददौ स्वयमेव हि

সূতে ক’লে: তাৰ পাছত পৃথিৱীৰ পালক ৰজাই নিজে, যিদৰে সিদ্ধভাৱে উপলব্ধ আছিল, সু-সংস্কৃত অন্ন ভোজনৰ নিমিত্তে তাক দান কৰিলে।

Verse 12

व्यञ्जनानि विचित्राणि पक्वान्नानि बहूनि च । पेयं चोष्यं च खाद्यं च लेह्यमन्नमनेकधा । तथा मांसं विचित्रं च लवणाद्यैः सुसंस्कृतम्

বিচিত্ৰ ব্যঞ্জন আৰু বহু পাকান্ন আছিল—পানীয়, চুষ্য, খাদ্য আৰু লেহ্য, নানা ৰূপে; লগতে লৱণ আদি মসলা দি সু-সংস্কৃত নানা প্ৰকাৰ মাংসো আছিল।

Verse 13

अथासौ बुभुजे विप्रः क्षुत्क्षामस्त्वरयान्वितः । अविन्दन्न रसास्वादं बृहद्ग्रासैर्मुदान्वितः

তাৰ পাছত সেই বিপ্ৰ ক্ষুধাত ক্লান্ত হৈ ত্বৰিতভাৱে ভোজন কৰিলে। বৃহৎ গ্ৰাসে আনন্দসহ খাই, ৰসৰ স্বাদ পৃথককৈ বুজি নাপালে।

Verse 14

अथ तृप्तेन मांसस्य ज्ञातस्तेन रसो द्विजाः । ततः कोपपरीतात्मा तं शशाप मुनीश्वरः

হে দ্বিজসকল, তৃপ্ত হোৱাৰ পাছত সি মাংসৰ ৰস চিনাক্ত কৰিলে। তেতিয়া ক্ৰোধে আচ্ছন্নচিত্ত সেই মুনীশ্বৰে ৰজাক শাপ দিলে।

Verse 15

यस्मान्मांसं त्वया दत्त्वा व्रतभंगः कृतो मम । तस्मात्त्वमामिषाहारो रौद्रो व्याघ्रो भविष्यसि

“তুমি মোক মাংস দিয়া মোৰ ব্ৰতভংগ কৰিলা; সেয়ে তুমি আমিষাহাৰী, ৰৌদ্ৰ ব্যাঘ্ৰ হৈ পৰিবা।”

Verse 16

ततः स भूपतिर्भीतः प्रणम्य च मुनीश्वरम् । प्रोवाच दीनवदनो वेपमानः सुदुःखितः

তেতিয়া ভূপতি ভয়াক্ৰান্ত হৈ মুনীশ্বৰক প্ৰণাম কৰি ক’লে—মুখ বিষণ্ণ, দেহ কঁপনি ধৰা, গভীৰ দুখত নিমগ্ন।

Verse 17

तव क्षुत्क्षामकण्ठस्य मया भक्तिः कृता मुने । यथासिद्धेन भोज्येन तत्कस्माच्छप्तुमुद्यतः

হে মুনে! তোমাৰ কণ্ঠ ক্ষুধাত শুকাই থকা দেখি মই ভক্তিভাৱে সেৱা কৰিলোঁ আৰু যি খাদ্য পোৱা গ’ল সেয়াই অৰ্পণ কৰিলোঁ। তেন্তে কিয় তুমি মোক শাপ দিবলৈ উদ্যত?

Verse 18

तस्मात्कुरु प्रसादं मे भक्तस्य विनतस्य च । शापस्यानुग्रहेणैव शीघ्रं ब्राह्मणसत्तम

সেয়ে, হে ব্ৰাহ্মণসত্তম! মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক—মই ভক্ত আৰু বিনীত প্ৰাৰ্থী—আৰু আপোনাৰ অনুগ্ৰহে এই শাপ শীঘ্ৰেই শমাই দিয়ক।

Verse 19

दुर्वासा उवाच । मुक्त्वा श्राद्धं तथा यज्ञं न मांसं भक्षयेद्द्विजः । विशेषेण व्रतस्यांते चातुर्मास्योद्भवस्य च

দুৰ্বাসা ক’লে: শ্রাদ্ধ আৰু যজ্ঞৰ ক্ষেত্ৰ বাদে দ্বিজে মাংস ভক্ষণ নকৰিব; বিশেষকৈ ব্ৰতৰ অন্তত, আৰু বিশেষভাবে চাতুৰ্মাস্য-সম্পৰ্কীয় ব্ৰতৰ অন্তত।

Verse 20

उपवासपरो भूत्वा मांसमश्नाति यो द्विजः । वृथामांसाद्वृथा तस्य तद्व्रतं जायते ध्रुवम्

যি দ্বিজে উপবাস-তপস্যাত পৰ হৈও মাংস ভক্ষণ কৰে, তেন্তে সেই বৃথা মাংসাহাৰৰ কাৰণে তাৰ ব্ৰত নিশ্চয়েই বৃথা হৈ যায়।

Verse 21

तस्माद्व्रतं प्रणष्टं मे चातुर्मास्यसमुद्भवम् । तेन शप्तोऽसि राजेंद्र मया कोपेन सांप्रतम्

সেয়েহে মোৰ চাতুৰ্মাস্য-উদ্ভৱ ব্ৰত নষ্ট হ’ল। সেই কাৰণে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, ক্ৰোধেৰে মই এতিয়া তোমাক শাপ দিলোঁ।

Verse 22

राजोवाच । तथापि कुरु मे विप्र शापस्यांतं यथेप्सितम् । भक्तियुक्तस्य दीनस्य निर्दोषस्य विशेषतः

ৰাজা ক’লে: তথাপি, হে বিপ্ৰ, তোমাৰ ইচ্ছামতে এই শাপৰ অন্ত মোৰ বাবে বিধান কৰা—বিশেষকৈ মই ভক্তিযুক্ত, দীন আৰু নিৰ্দোষ।

Verse 23

दुर्वासा उवाच । यदा ते नंदिनी धेनुर्लिंगं बाणार्चितं पुरा । दर्शयिष्यति ते मुक्तिस्तदा तूर्णं भविष्यति

দুৰ্বাসা ক’লে: যেতিয়া তোমাৰ নন্দিনী ধেনুৱে তোমাক সেই লিঙ্গ দেখুৱাব, যাক পূৰ্বে বাণে আৰাধনা কৰিছিল, তেতিয়াই তোমাৰ মুক্তি শীঘ্ৰে ঘটিব।

Verse 24

एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रो जगाम निजमाश्रमम् । बभूव सोऽपि भूपालो व्याघ्रो रौद्रतमाकृतिः

এইদৰে কৈ সেই বিপ্ৰেন্দ্ৰ নিজ আশ্ৰমলৈ গ’ল। আৰু সেই ভূপালো অতি ভয়ংকৰ আকৃতিৰ ৰৌদ্ৰ ব্যাঘ্ৰ হৈ পৰিল।

Verse 25

नष्टस्मृतिस्ततस्तूर्णं दृष्ट्वा जंतून्पुरःस्थितान् । जघानोच्चाटितोन्यैश्च प्रविवेश महावनम्

তাৰ পাছত স্মৃতি নষ্ট হৈ, সন্মুখত থকা জন্তুবোৰ দেখি সি তৎক্ষণাৎ আক্ৰমণ কৰিলে; আনসকলে তাড়াই দিলে সি মহাবনত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 26

अथ ते मंत्रिणस्तस्य शापस्यातं महीपतेः । वांछतस्तस्य तद्राज्यं चक्रुरेव सुरक्षितम्

তেতিয়া সেই ৰজাৰ মন্ত্ৰীসকলে, ৰজাৰ শাপৰ অন্ত কামনা কৰি, সেই ৰাজ্যখন সুদৃঢ়ভাৱে সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিলে।

Verse 49

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये कलशेश्वराख्याने कलशनृपतेर्दुर्वाससः शापेन व्याघ्रत्वप्राप्तिवर्णनंनामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, পৱিত্ৰ শ্ৰী হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত, “কলশেশ্বৰ” নামক আখ্যানে—দুৰ্বাসাৰ শাপত কলশ নৃপতিৰ ব্যাঘ্ৰত্ব লাভৰ বৰ্ণনা নামৰ ঊনপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।