Adhyaya 44
এই অধ্যায়ত সূতৰ বৰ্ণিত ধৰ্মোপদেশমূলক সংলাপ প্ৰকাশ পায়। মেনকাই বিশ্বামিত্ৰৰ স্থিতিক প্ৰশ্ন কৰাত বিশ্বামিত্ৰে বিশেষকৈ ব্ৰতধাৰীসকলৰ বাবে বিষয়াসক্তি আৰু কাম-সংগত জড়াই পৰাৰ ভয়ংকৰ পৰিণাম সম্পৰ্কে কঠোৰ উপদেশ দিয়ে। তাৰ পিছত পৰস্পৰ শাপৰ ঘটনা ঘটে—মেনকাই তেওঁক অকাল বাৰ্ধক্যৰ লক্ষণ আহিব বুলি শাপে, আৰু বিশ্বামিত্ৰেও তেনেদৰে প্ৰতিশাপ দিয়ে। তাৰ পাছত তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য উন্মোচিত হয়: সেই কুণ্ডৰ জলে স্নান কৰামাত্ৰে দুয়োয়ে পূৰ্বৰূপ পুনৰ লাভ কৰে, যাৰ দ্বাৰা জলৰ শুদ্ধিকাৰক আৰু পুনঃস্থাপন-শক্তি প্ৰমাণিত হয়। মাহাত্ম্য বুজি বিশ্বামিত্ৰে ‘বিশ্বামিত্ৰেশ্বৰ’ নামৰ শিৱলিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি তপস্যা কৰে। কোৱা হৈছে, ইয়াত স্নান আৰু লিঙ্গপূজাই শিৱধামপ্ৰাপ্তি, দেৱলোকলাভ আৰু পিতৃসকলৰ সৈতে সুখভোগ দিয়ে। শেষত তীৰ্থৰ সৰ্বলোকপ্ৰসিদ্ধি আৰু পাপনাশক সামৰ্থ্য সংক্ষিপ্তভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
। मेनकोवाच । नूनं हि कामधर्मे त्वं न प्रवीणो महाद्युते । तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्
মেনকা ক’লে: হে মহাতেজস্বী, নিশ্চয় তুমি কামধৰ্মৰ পথত নিপুণ নহয়; সেইবাবে তুমি ৰাগে ভৰপূৰ মোক এনে বাক্যৰে নিবাৰণ কৰিছা।
Verse 2
सूत उवाच । एवमुक्तस्ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे
সূত ক’লে: তাই কোৱা শুনি বিশ্বামিত্ৰে পুনৰ এই কথা ক’লে—মহা ক্ৰোধে যুক্ত হৈ, আৰু তাইক গ্ৰহণ কৰাত নিৰাসক্ত।
Verse 3
विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्
বিশ্বামিত্ৰে ক’লে: তুমি জীৱিত হৈ গুচ্ছা—নচেৎ মৃত্যুলৈ যোৱা; তোমাৰ কথামতে মই নকৰোঁ। ব্ৰত নষ্ট হ’লে যি অধিক পাপ জন্মে, সেয়া স্ত্ৰী-বধৰ পাপতকৈও ডাঙৰ বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 4
प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते । न संगात्तु पुनस्तासां तस्मात्त्वं गन्तुमर्हसि
বুধজনাই কৈছে—ব্ৰতধাৰীসকলে স্ত্ৰী-বধ ঘটিলেও প্ৰায়শ্চিত্ত আছে; কিন্তু তেওঁলোকৰ সৈতে পুনৰ সঙ্গৰ কোনো উপায় নাই। সেয়ে তুমি গুচ্ছা উচিত।
Verse 5
न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः । व्रतबाह्या अपि नराः सक्ताः स्त्रीषु पतंत्यधः
কেৱল ব্ৰতধাৰীসকলেই স্ত্ৰী-সঙ্গত পাপ পায় নহয়; ব্ৰতৰ বাহিৰৰ পুৰুষো যদি স্ত্ৰীসকলত আসক্ত হয়, তেন্তে অধোগতিলৈ পতিত হয়।
Verse 6
संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणा व्याजन्यायेनैव प्रदर्शयेत्
প্ৰথম সাক্ষাততেই নাৰী সংসাৰ-ভ্ৰমণৰ চক্ৰ চলাই দিব পাৰে; যেনে প্ৰদক্ষিণাৰ অজুহাতত মানুহক অগ্নিৰ চাৰিওফালে ঘূৰোৱা হয়।
Verse 7
तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत् । आस्तां तावत्समासंगं य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
সেয়ে যি নিজৰ আত্মকল্যাণ বিচাৰে, সেই প্ৰাজ্ঞে স্ত্ৰীসকলৰ সৈতে কথোপকথনো বর্জন কৰিব; দীঘলীয়া সঙ্গৰ কথা ত দূৰেই থাক।
Verse 8
अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान् । अस्पर्शाद्दृढतामेति तत्संपर्काद्विलीयते
নাৰী অঙ্গাৰৰ দৰে, পুৰুষ ঘিউৰ কলহৰ সমান। অস্পৰ্শে দৃঢ়তা পায়; স্পৰ্শ হ’লে সি গলি যায়।
Verse 9
स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि । तस्मात्त्याज्या सुदूरेण ताः स्वर्गस्य निरोधकाः
পৃথিৱীত সকলো প্ৰাণীৰ অনর্থৰ মূল বুলি স্ত্ৰীক কোৱা হয়; সেয়ে সিহঁতক অতি দূৰে ত্যাগ কৰা উচিত, কিয়নো সিহঁত স্বৰ্গৰ পথ ৰোধক বুলি বৰ্ণিত।
Verse 10
कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः । एकस्मिन्नंतरे रागं कुर्वंत्येताः सुचञ्चलाः
কুলীন, ধনৱতী আৰু স্বামীৰ আশ্ৰয়ত থকা স্ত্ৰীসকলেও—অতি চঞ্চল হৈ—এটা ক্ষণতে আন ঠাইত আসক্তি গঢ়ে।
Verse 12
न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि । यासां संगसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः । नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ । विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः
পৃথিৱীত স্ত্ৰীসকল (সঙ্গ)ৰ দৰে পাপলৈ নিয়া আন একো নাই বুলি কোৱা হয়। সিহঁতৰ সঙ্গ লাভ কৰি মানুহ সংসাৰত ঘূৰি ফুৰে। নীচ মানুহেও একান্ত ঠাইত সিহঁতৰ সেৱা কৰে; আৰু স্ত্ৰীসকলে সঁচাকৈয়ে তেনে জনৰ সৈতে সঙ্গ কৰে—সেইজন কুৎসিত হওক বা অধম।
Verse 13
अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु
মানুহৰ অনর্থৰ ভয় আৰু পৰিজনৰ আশংকাৰ বাবে, সংযমহীন স্ত্ৰীসকলেও স্বামীৰ সৈতে শিষ্টাচাৰৰ সীমাৰ ভিতৰত থাকি যায়।
Verse 14
सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा
সূত দেৱে ক’লে: "তেওঁৰ দ্বাৰা তিৰস্কৃত হৈ, মেনকাই ক্ৰোধত অধীৰ হৈ আৰু ওঁঠ কঁপাই সেই শ্ৰেষ্ঠ ঋষিক অভিশাপ দিলে।"
Verse 15
यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे
"হে দুৰ্মতি! যিহেতু তুমি কামভাৱেৰে পূৰ্ণ মোক ত্যাগ কৰিছা আৰু কামজ ধৰ্মক অৱজ্ঞা কৰিছা, সেয়েহে মোৰ এই অভিশাপ গ্ৰহণ কৰা!"
Verse 16
अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः
"হে মূৰ্খ! আজিৰ দিনটোতে তুমি জৰাজীৰ্ণ আৰু পকা চুলিৰে ভৰা হৈ পৰা; বাৰ্ধক্যই তোমাৰ অংগবোৰ শিথিল কৰক, তোমাৰ দৃষ্টিশক্তি হ্ৰাস পাওক আৰু কান্তিহীন হৈ পৰক।"
Verse 17
सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः
সূত দেৱে ক’লে: "সেই কথা কোৱাৰ লগে লগেই, সেই মুহূৰ্ততে সেই শ্ৰেষ্ঠ ঋষিজন ঠিক তেনেকুৱাই হৈ পৰিল যেনেকৈ মেনকাই কৈছিল।"
Verse 18
ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः । कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः
"তাৰ পাছত, ক্ৰোধত আচ্ছন্ন হৈ তেওঁও তেওঁক অভিশাপ দিবলৈ উদ্যত হ’ল; কমণ্ডলুৰ পৰা পানী লৈ, সন্তাপত তেওঁৰ চকু ৰঙা পৰি গ’ল।"
Verse 19
निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरितांगिका
হে গণিকা-অধমা! মই নিৰ্দোষ হ’লেও তোমাৰ শাপত শপ্ত হ’লোঁ; সেয়ে তুমিো শীঘ্ৰে জৰাৰ জৰ্জৰিত দেহধাৰিণী হোৱা।
Verse 20
सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत्
তাঁৰ বাক্য শুনিমাত্ৰে সি তৎক্ষণাৎ তেনে ৰূপ ধাৰণ কৰিলে—সেই মুনিশ্ৰেষ্ঠৰ দৰে, যাঁৰ দেহত ভাঁজ আৰু পকা চুলি প্ৰকাশ পাইছিল।
Verse 21
अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा
তাৰ পাছত সেই পৰিবৰ্তিত স্বৰূপেৰে সি হ্ৰদৰ জলে স্নান কৰিলে; তেতিয়া সি পুনৰ আগৰ দৰে হৈ উঠিল—পূৰ্ব অৱস্থালৈ ঘূৰি আহিল।
Verse 22
तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा
সেই পৰম আশ্চৰ্য ঘটনা দেখি, অতিশয় ত্বৰিত হৈ সিও তাত স্নান কৰিলে; আৰু সিও আগৰ দৰে হৈ উঠিল।
Verse 23
ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमंत्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम्
তাৰ পাছত সেই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যত দুয়ো জনে ৰূপ-সৌন্দৰ্য, ঔদাৰ্য আৰু গুণে বিভূষিত হ’ল; আনন্দে পৰস্পৰক বিদায় দি, ইচ্ছিত দেশলৈ গ’ল।
Verse 24
एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः
এই তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বুজি ভগৱান ঋষিয়ে দেৱদেৱ শূলিন (শিৱ)ৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 25
तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः
তাৰ পিছত সেই শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থত তেওঁ অতি মহান তপস্যা কৰিলে; আৰু সেই মহাবলী জনে কুশাঘাঁহৰ গুচ্ছৰে তাত এক বিশাল সৰোবৰ সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 26
तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्
যি মানুহে তাত স্নান কৰি সেই উত্তম লিঙ্গ—‘বিশ্বামিত্ৰেশ্বৰ’ নামে খ্যাত—পূজা কৰে, সি শিৱৰ ধামলৈ গমন কৰে।
Verse 27
अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम्
আজিও তাত গঙ্গাজলসম জল দেখা যায়—পবিত্ৰ, সকলো পাপ হৰণকাৰী আৰু সকলো শুভ কামনা পূৰণকাৰী।
Verse 28
यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते
যি জনে শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰচিত্তে তাত স্নান কৰে, সি দেৱলোক লাভ কৰি পিতৃসকলৰ সৈতে আনন্দ কৰে।
Verse 29
ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले । पाताले स्वर्गलोके च रूपौदार्यप्रदं नृणाम्
সেই সময়ৰ পৰা সেই তীৰ্থ পৃথিৱীত খ্যাতি লাভ কৰিলে; পাতাল আৰু স্বৰ্গলোকতো, মানুহক ৰূপ-সৌন্দৰ্য আৰু মহত্ত্ব দানকাৰী।
Verse 30
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्
হে দ্বিজোত্তমাসকল, তোমালোকে যি সুধিছিলা, সেয়া সকলো মই সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ—বিশ্বামিত্রেশৰ এই মাহাত্ম্য, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কান্দ মহাপুৰাণৰ একাশি-সহস্ৰ শ্লোকসমৃদ্ধ সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ—নাগৰখণ্ডত—শ্ৰীহাটকেবৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত “বিশ্বামিত্ৰকুণ্ডৰ উৎপত্তি আৰু বিশ্বামিত্ৰেশ্বৰ মাহাত্ম্যবৰ্ণনা” নামৰ চুয়াল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।