Adhyaya 277
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 277

Adhyaya 277

এই অধ্যায়ত প্ৰশ্নোত্তৰ ৰূপে ধৰ্মতত্ত্বৰ আলোচনা কৰা হৈছে। ঋষিসকলে বাৰাণসীত ৰুদ্ৰ-সম্পৰ্কীয় ব্ৰাহ্মণ-নামৰ একাদশ গোট কোনবোৰ বুলি সোধে। কথকে হৰিৰ বিধান অনুসাৰে ৰুদ্ৰৰূপসমূহৰ নাম গণনা কৰে—মৃগব্যাধ, সৰ্বজ্ঞ, নিন্দিত, মহাযশ, অজৈকপাদ, অহিৰ্বুধ্ন্য, পিনাকী, পৰন্তপ, দহন, ঈশ্বৰ আৰু কপালী। তাৰ পাছত ঋষিসকলে দানবিধি আৰু পূৰ্বোক্ত জপ সম্পৰ্কে নিৰ্দেশ বিচাৰে। কথকে ক্ৰমবদ্ধ দান-পদ্ধতি বৰ্ণনা কৰে—প্ৰত্যক্ষ (বাস্তৱ) ধেনু একে একে দান কৰিব লাগে, আৰু প্ৰতিটো ধেনু বিশেষ পদাৰ্থ-সম্পৰ্কযুক্ত হ’ব লাগে, যেনে গুড়-সম্পৰ্কীয়, মাখন-সম্পৰ্কীয়, ঘী-সম্পৰ্কীয়, সোণ-সম্পৰ্কীয়, লৱণ-সম্পৰ্কীয়, ৰস-সম্পৰ্কীয়, অন্ন-সম্পৰ্কীয়, জল-সম্পৰ্কীয় আদি। ফলশ্ৰুতিত কোৱা হৈছে যে এই দান কৰিলে দাতা চক্ৰৱৰ্তী হয়; বিশেষকৈ পবিত্ৰ সান্নিধ্যৰ ওচৰত দিয়া দান অধিক ফলদায়ক। সকলো দান সম্ভৱ নহ’লে, সকলো ৰুদ্ৰলৈ অৰ্পণ বুলি ভাবি অন্ততঃ এটা গাই যত্নসহ দান কৰিবলৈ উপদেশ দিয়া হৈছে।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कि नामानो द्विजास्ते च वाराणस्याः समागताः । एकादशप्रकारोऽसौ येषां रुद्रः प्रभक्तितः । तत्संज्ञाश्च समाचक्ष्व विस्तरेण महामुने

ঋষিসকলে ক’লে: “ৱাৰাণসীত সমবেত হোৱা সেই দ্বিজসকলৰ নাম কি, যিসকল ৰুদ্ৰৰ সৈতে একাদশ প্ৰকাৰৰ সম্বন্ধে যুক্ত? হে মহামুনে, তেওঁলোকৰ সংজ্ঞা আৰু নামসমূহ আমাক বিস্তাৰে কওক।”

Verse 2

सूत उवाच । एकस्तेषां मृगव्याधो विख्यातो भुवनत्रये । द्वितीयः सर्वसंज्ञश्च निंदितश्च तृतीयकः

সূতে ক’লে: “তেওঁলোকৰ মাজত এজন মৃগব্যাধ, যি ত্ৰিলোকত বিখ্যাত। দ্বিতীয়জনৰ নাম সৰ্বসঞ্জ্ঞ, আৰু তৃতীয়জন নিন্দিত নামে পৰিচিত।”

Verse 3

महायशाश्चतुर्थस्तु कथ्यते मुनिसत्तमाः । अजैकपाद इत्युक्तः पंचमो मुनि सत्तमाः

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, চতুৰ্থজনক ‘মহাযশাস’ বুলি কোৱা হয়। আৰু পঞ্চমজন, হে অগ্ৰগণ্য মুনি, ‘অজৈকপাদ’ নামে অভিহিত।

Verse 4

अहिर्बुध्न्यस्तथा षष्ठः पिनाकी सप्तमस्तथा । परं तपस्तथान्यस्तु दहनो नवमस्तथा

ষষ্ঠজন ‘অহিৰ্বুধ্ন্য’, আৰু সপ্তমজন ‘পিনাকী’। আন এজন ‘পরংতপস’ নামে কোৱা হয়, আৰু নবমজন ‘দহন’।

Verse 5

ईश्वरो दशमः प्रोक्तः कपाली चांति मस्तथा । तेषामेतानि नामानि स्थितान्येव हि यानि च । रुद्राणामपि तान्येव विहितानि हरेण तु

দশমজন ‘ঈশ্বৰ’ বুলি ঘোষিত, আৰু অন্তিমজন ‘কপালী’ও তেনেই। এইসমূহেই তেওঁলোকৰ স্থিৰ প্ৰতিষ্ঠিত নাম; আৰু ৰুদ্ৰসকলৰ এই নামসমূহ হৰিয়ে বিধান কৰিলে।

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कानि दानानि शस्यानि तदर्थं वद नो द्रुतम् । जपश्चैव पुरा प्रोक्तस्त्वया कार्यो यथैव च

ঋষিসকলে ক’লে: “সেই উদ্দেশ্যৰ বাবে কোন কোন দান সৰ্বাধিক প্ৰশংসনীয়, সেয়া আমাক শীঘ্ৰ কওক। আৰু আপুনি পূৰ্বে যিদৰে কৈছিল, কোন জপ কৰিব লাগে আৰু কেনেকৈ কৰিব লাগে?”

Verse 7

सूत उवाच । तदुद्दिश्य प्रदातव्यमेकैकस्य पृथक्पृथक् । प्रत्यक्षाश्च महाभाग दातव्या धेनवः क्रमात्

সূত ক’লে: “তেওঁলোকক লক্ষ্য কৰি, একেকজনৰ বাবে পৃথক পৃথকভাৱে দান অৰ্পণ কৰিব লাগে। আৰু, হে মহাভাগ, ক্ৰম অনুসাৰে প্ৰত্যক্ষ ধেনু দান কৰিব লাগে।”

Verse 8

मृगव्याधाय प्रत्यक्षा गौर्देया च गुडोद्भवा । कपालिने प्रदातव्या नवनीतसमुद्भवा

মৃগব্যাধলৈ গুড়-সম্বন্ধিত প্ৰত্যক্ষ গাই দান কৰিব লাগে; আৰু কপালী (শিৱ)লৈ নৱনীতেৰে সম্বন্ধিত গাই অৰ্পণ কৰা উচিত।

Verse 9

अजपादाय चाज्योत्था अहिर्बुध्न्याय हेमजा । पिनाकिने प्रदातव्या धेनुर्लवणसम्भवा

অজপাদলৈ ঘীৰ পৰা উৎপন্ন গাই দান কৰিব লাগে; অহিৰ্বুধ্ন্যলৈ সোণৰ পৰা উৎপন্ন গাই; আৰু পিনাকিন (পিনাকধাৰী শিৱ)লৈ লৱণৰ পৰা উৎপন্ন ধেনু অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 10

परंतपाय विप्रेन्द्रास्तथैव रसस म्भवा । अन्नजा दहनायोक्ता ईश्वराय जलोद्भवा

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল! তদ্ৰূপে পৰন্তপলৈ মধুৰ ৰসৰ পৰা উৎপন্ন গাই দিয়া উচিত; দহনলৈ অন্নৰ পৰা উৎপন্ন গাই বিধেয়; আৰু ঈশ্বৰলৈ জলৰ পৰা উৎপন্ন গাই অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 11

एता ददाति यो विप्रा एतेषां च महात्मनाम् । चक्रवर्ती भवेन्नूनमेतदाह पितामहः

হে ব্ৰাহ্মণসকল! যি কোনো এই মহাত্মাসকলক এই বিধিবদ্ধ দানসমূহ দিয়ে, সি নিশ্চয়েই চক্রৱৰ্তী হয়—এইদৰে পিতামহ (ব্ৰহ্মা) কৈছে।

Verse 12

अन्यत्रापि प्रदत्ताश्च किं पुनर्भवसंनिधौ । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन एता देयाः प्रयत्नतः

অন্য ঠাইতো দান কৰিলেও ইহঁতে ফল দিয়ে—ভৱ (শিৱ)ৰ সন্নিধানত তেন্তে কিমান অধিক! সেয়ে সৰ্ব প্ৰযত্নে, সাৱধানতাৰে এই দানসমূহ নিশ্চয় দিয়া উচিত।

Verse 13

धेनवो यो न शक्तः स्यादेका देया प्रयत्नतः । सर्वेषामेव रुद्राणां भर्तृयज्ञवचो यथा

যদি কোনোজন বহু গাই দান দিবলৈ সক্ষম নহয়, তেন্তে যত্ন কৰি এক গাই দান কৰিব লাগে; ভৰ্তৃযজ্ঞৰ বচন অনুসাৰে সেই দান সকলো ৰুদ্ৰৰেই বুলি গ্ৰহণ কৰা হয়।

Verse 277

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये एकादशरुद्रसमीपे दानमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত ষষ্ঠ গ্ৰন্থ নাগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত ‘একাদশ ৰুদ্ৰৰ সন্নিধানত দান-মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ দ্বিশত-সপ্তসপ্ততিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।