Adhyaya 263

Verse 1

ईश्वर उवाच । यदि चेत्तामसं कर्म त्यक्त्वा कर्मसु जायते । तदा ज्ञानमयो योगी जीवतां मोक्षदायकः

ঈশ্বৰে ক’লে: যদি কোনোবাই তামসিক কৰ্ম ত্যাগ কৰি ধৰ্মসম্মত কৰ্মত নিয়োজিত থাকে, তেন্তে জ্ঞানময় যোগীজন জীৱিত অৱস্থাতেই মোক্ষদাতা হয়।

Verse 2

यदा निर्ममता देहे यदा चित्तं सुनिर्मलम् । यदा हरौ भक्तियोगस्तदा बन्धो न कर्मणा

যেতিয়া দেহৰ প্ৰতি নিৰ্মমতা হয়, যেতিয়া চিত্ত সম্পূৰ্ণ নিৰ্মল হয়, আৰু যেতিয়া হৰিত ভক্তিযোগেই যোগ হয়—তেতিয়া কৰ্মে আর বন্ধন নকৰে।

Verse 3

कुर्वन्नेव हि कर्माणि मनः शांतं नृणां यदा । तदा योगमयी सिद्धिर्जायते नात्र संशयः

কৰ্ম কৰি থাকোঁতেই যেতিয়া মানুহৰ মন শান্ত হয়, তেতিয়া যোগময় সিদ্ধি জন্মে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 4

गुरुत्वं स्थानमसकृदनुभूय महामतिः । जीवन्विष्णुत्वमासाद्य कर्म संगात्प्रमुच्यते

গুৰুত্বৰ স্থান বাৰে বাৰে অনুভৱ কৰি, মহামতিজনে জীৱিত অৱস্থাতেই ‘বিষ্ণুত্ব’ লাভ কৰে আৰু কৰ্ম-সংগত পৰা মুক্ত হয়।

Verse 5

कर्माणि नित्यजातानि नित्यनैमित्तिकानि च । इच्छया नैव सेव्यानि दुःखतापविवृद्धये

নিত্য কৰ্ম আৰু নিত্য-নৈমিত্তিক বিধানসমূহ কেৱল ব্যক্তিগত ইচ্ছাৰ বশে পালন নকৰিবা; তেনে কৰিলে দুখ আৰু অন্তৰৰ তাপহে বৃদ্ধি পায়।

Verse 6

कर्मणामीशितारं च विष्णुं विद्धि महेश्वरि । तस्मिन्संत्यज्य सर्वाणि संसारान्मुच्यतेऽखिलात्

হে মহেশ্বৰী, সকলো কৰ্মৰ অধীশ্বৰ ৰূপে বিষ্ণুক জানিবা। সকলোকে তাত সমৰ্পণ কৰি—সকলো কৰ্ম তাত অৰ্পণ কৰি—জীৱ সমগ্ৰ সংসাৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ মুক্ত হয়।

Verse 7

एतदेव परं ज्ञानमेतदेव परं तपः । एतदेव परं श्रेयो यत्कृष्णे कर्मणोऽर्पणम्

এইয়াই পৰম জ্ঞান, এইয়াই পৰম তপস্যা; এইয়াই সৰ্বোচ্চ মঙ্গল—যে নিজৰ কৰ্ম কৃষ্ণলৈ অৰ্পণ কৰা।

Verse 8

अयं हि निर्मलो योगो निर्गुणः स उदाहृतः । तद्विष्णोः कर्म जनितं शुभत्व प्रतिपादनम्

এইয়াই নিৰ্মল যোগ বুলি কোৱা হয়; ই নিৰ্গুণ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। ই বিষ্ণু-সম্বন্ধীয় কৰ্মৰ পৰা উৎপন্ন হৈ শুভতা (পবিত্ৰতা আৰু মঙ্গল) স্থাপন কৰে।

Verse 9

तावद्भ्रमंति संसारे पितरः पिंडतत्पराः । यावत्कुले भक्तियुतः स्तो नैव प्रजायते

যেতিয়ালৈকে সেই কুলত ভক্তিযুক্ত ভক্ত জন্ম নলয়, তেতিয়ালৈকে পিতৃগণ পিণ্ড-অৰ্পণতেই আসক্ত হৈ সংসাৰত ভ্ৰমি থাকে।

Verse 10

तावद्द्विजानि गर्जंति तावद्गर्जति पातकम् । तावत्तीर्थान्यनेकानि यावद्भक्तिं न विंदति

যিমান দিনলৈকে দ্বিজসকলে বিতৰ্কত গর্জন কৰে, সিমান দিনলৈকে পাপো গর্জন কৰে। যেতিয়ালৈকে সত্য ভক্তি লাভ নহয়, তেতিয়ালৈকে তীৰ্থ অগণন বুলিয়েই দেখা যায়।

Verse 11

स एव ज्ञानवांल्लोके योगिनां प्रथमो हि सः । महाक्रतूनामाहर्ता हरिभक्तियुतो हि सः

সেইজনেই জগতত সত্য জ্ঞানৱান; যোগীসকলৰ মাজত সেয়েই প্ৰথম। সেয়েই মহাক্ৰতুসকলৰ সত্য সাধক, কিয়নো সি হৰিভক্তিৰে সমৃদ্ধ।

Verse 12

निमिषं निर्नयन्मेषं योगः समभिजायते । वाणीजये योगिनस्तु गोमेधश्च प्रकीर्तितः

চকুৰ পলক পৰ্যন্ত সংযম কৰিলে যোগ সম্পূৰ্ণৰূপে উদয় হয়। আৰু যোগীৰ বাবে বাক্-জয়ক গোমেধ যজ্ঞৰ সমতুল্য বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 13

मनसो विजये नित्यमश्वमेधफलं लभेत् । कल्पनाविजयान्नित्यं यज्ञं सौत्रामणिं लभेत्

মনক সদায় জয় কৰিলে অশ্বমেধৰ ফল লাভ হয়। আৰু কল্পনা তথা মানসিক ৰচনাক সদায় জয় কৰিলে সৌত্রামণী যজ্ঞৰ পুণ্য লাভ হয়।

Verse 14

देहस्योत्सर्जनान्नित्यं नरयज्ञः प्रकीर्तितः । पंचेंद्रियपशून्हत्वाऽनग्नौ शीर्षे च कुण्डले

দেহ-আসক্তি সদায় ত্যাগ কৰাক নরযজ্ঞ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে। বাহ্য অগ্নি নোহোৱাকৈ পঞ্চ ইন্দ্ৰিয়-পশুক ‘বধ’ কৰি, যোগীৰ মূৰত চিহ্ন আৰু কাণত কুণ্ডল—অন্তৰ্যজ্ঞৰ লক্ষণ—প্ৰকাশ পায়।

Verse 15

गुरूपदेशविधिना ब्रह्मभूतत्वमश्नुते । स योगी नियताहारोदण्डत्रितयधारकः

গুৰুৰ উপদেশৰ বিধি অনুসৰি মানুহে ব্ৰহ্ম-ভাৱ লাভ কৰে। সেই যোগী নিয়ত আহাৰ পালন কৰে আৰু ত্ৰিদণ্ড ধাৰণ কৰে—দেহ, বাক্ আৰু মনৰ ত্ৰিবিধ সংযম।

Verse 16

त्रिदंडी स तु विज्ञेयो ज्ञाते देवे निरंजने । मनोदण्डः कर्मदण्डो वाग्दंडो यस्य योगिनः

যি যোগীয়ে নিৰঞ্জন, ৰাগ-দ্বেষহীন দেৱক উপলব্ধি কৰিছে, তাকেই সত্য ত্ৰিদণ্ডী বুলি জানিবা। যাৰ দণ্ড—মনোদণ্ড, কৰ্মদণ্ড আৰু বাক্দণ্ড।

Verse 17

स योगी ब्रह्मरूपेण जीवन्नेव समाप्यते । अज्ञानी बाध्यते नित्यं कर्मभिर्बंधनात्मकैः

সেই যোগী জীৱিত অৱস্থাতেই ব্ৰহ্ম-ৰূপে পৰিপূৰ্ণ হয়; কিন্তু অজ্ঞ লোক সদায় বদ্ধন-স্বৰূপ কৰ্মৰ দ্বাৰা বাঁধ খাই কষ্ট পায়।

Verse 18

कुर्वन्नेव हि कर्माणि ज्ञानी मुक्तिं प्रयाति हि । यदा हि गुरुभिः स्थानं ब्रह्मणः प्रतिपाद्यते

কৰ্ম কৰি থাকিলেও জ্ঞানী নিশ্চয় মুক্তিলৈ গমন কৰে; যেতিয়া গুৰুসকলে ব্ৰহ্মণৰ স্থান/অৱস্থা যথাযথভাৱে বুজাই প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

Verse 19

तदैष मुक्तिमाप्नोति देहस्तिष्ठति केवलम् । यावद्ब्रह्मफलावाप्त्यै प्रयाति पुरुषोत्तमः

তেতিয়া সি মুক্তি লাভ কৰে, দেহ কেৱল অৱশিষ্ট থাকে; যেতিয়ালৈকে ব্ৰহ্ম-ফলৰ পৰম লাভৰ বাবে পুৰুষোত্তমে তাক আগুৱাই লৈ যায়।

Verse 20

तावत्कर्ममयी वृत्तिर्ब्रह्म वृक्षांतराभवेत् । अवांतराणि पर्वाणि ज्ञेयानि मुनिभिः सदा

যেতিয়ালৈকে কৰ্মময়ী বৃত্তি চলি থাকে, তেতিয়ালৈকে ব্ৰহ্ম যেন গছৰ ডাল-পাতৰ মাজত—আংশিকভাৱে মাত্র দৰ্শিত হয়; সেয়ে মধ্যৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহ (পৰ্বণ) সদায় মুনিসকলে বুজি ল’ব লাগে।

Verse 21

मोक्षमार्गो द्विजैश्चैव श्रुतिस्मृतिसमुच्चयात् । मोक्षोऽयं नगराकारश्चतुर्द्वार समाकुलः

শ্ৰুতি-স্মৃতিৰ সংযুক্ত প্ৰমাণৰ পৰা দ্বিজসকলে মোক্ষৰ পথ বৰ্ণনা কৰিছে। এই মোক্ষ যেন এক নগৰ, চাৰিটা দুৱাৰেৰে সুসজ্জিত।

Verse 22

द्वारपालास्तत्र नित्यं चत्वारस्तु शमादयः । त एव प्रथमं सेव्या मनुजैर्माक्षदायकाः

তাত সদায় চাৰিজন দ্বাৰপাল আছে—শম আদি গুণসমূহ। মানুহে প্ৰথমে তেওঁলোকক সেৱা কৰিব লাগে, কিয়নো তেওঁলোকে মোক্ষৰ ফল দান কৰে।

Verse 23

शमश्च सद्विचारश्च संतोषः साधुसंगमः । एते वै हस्तगा यस्य तस्य सिद्धिर्न दूरतः

শম, সদ্বিচাৰ, সন্তোষ আৰু সাধুসঙ্গ—যাৰ হাতত এইবোৰ যেন ধৰা থাকে, তাৰ সিদ্ধি (যোগ-মোক্ষ) দূৰ নহয়।

Verse 24

योगसिद्धिर्विष्णुभक्त्या सद्धर्माचरणेन च । प्राप्यते मनुजैर्देवि ह्येतज्ज्ञानमलं विदुः

হে দেবী, বিষ্ণুভক্তি আৰু সদ্‌ধৰ্ম আচৰণেৰে মানুহে যোগসিদ্ধি লাভ কৰে; জ্ঞানীসকলে ইয়াক আত্মজ্ঞানৰ নিৰ্মল পৱিত্ৰতা বুলি জানে।

Verse 25

ज्ञानार्थं च भ्रमन्मर्त्यो विद्यास्थानेषु सर्वशः । सद्यो ज्ञानं सद्गुरुतो दीपार्चिरिव निर्मला

জ্ঞানৰ অৰ্থে মর্ত্য মানুহে সৰ্বত্ৰ ভ্ৰমণ কৰিলেও, সদ্গুৰুৰ পৰা তৎক্ষণাৎ নিৰ্মল জ্ঞান উদয় হয়—দীপৰ নিষ্কলংক শিখাৰ দৰে।

Verse 26

मुहूर्तमात्रमपि यो लयं चिंत यति ध्रुवम् । तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात्

যি জনে কেৱল এক মুহূৰ্তমাত্ৰও নিশ্চিত লয়ৰ ধ্যান কৰে, তাৰ সহস্ৰ সহস্ৰ পাপ সেই ক্ষণতেই বিনাশলৈ যায়।

Verse 27

रागद्वेषौ परित्यज्य क्रोधलोभविवर्जितः । सर्वत्र समदर्शी च विष्णुभक्तस्य दर्शनम्

ৰাগ-দ্বেষ ত্যাগ কৰি, ক্ৰোধ-লোভবিহীন হৈ, আৰু সৰ্বত্ৰ সমদৰ্শী হোৱা—এইয়াই বিষ্ণুভক্তৰ সত্য দৰ্শনৰ লক্ষণ।

Verse 29

मायाधिपटलैर्हीनो मिथ्या वस्तुविरागवान् । कुसंसर्गविहीनश्च योगसिद्धेश्च लक्षणम्

মায়াৰ আৱৰণৰ পৰা মুক্ত, মিথ্যা বস্তুৰ প্ৰতি বৈৰাগ্যবান, আৰু কুসঙ্গবিহীন—এইবোৰেই যোগসিদ্ধি লাভ কৰা জনৰ লক্ষণ।

Verse 30

ममतावह्निसंयोगो नराणां तापदायकः । उत्पन्नः शमनं तस्य योगिनां शांतिचारणम्

‘মমতা’ৰ অগ্নিৰ সৈতে সংযোগে মানুহক দাহ দিয়ে। ই উঠিলে, তাৰ শমন যোগীসকলৰ শান্তিৰ আচৰণ আৰু পথত পোৱা যায়।

Verse 31

इन्द्रियाणामथोद्धृत्य मनसैव निषेधयेत् । यथा लोहेन लोहं च घर्षितं तीक्ष्णतां व्रजेत्

ইন্দ্ৰিয়সমূহ সংযম কৰি কেৱল মনৰ দ্বাৰাই সিহঁতক নিবাৰণ কৰিব লাগে; যেনেকৈ লোহা লোহাৰ সৈতে ঘঁহি অধিক তীক্ষ্ণ হয়।

Verse 32

बुद्धिर्हि द्विविधा देहे देया ग्राह्या विशुद्धिदा । संसारविषया त्याज्या परब्रह्मणि सा शुभा

দেহধাৰী অৱস্থাত বুদ্ধি দুবিধ—এটা ত্যাজ্য, এটা গ্ৰাহ্য; গ্ৰাহ্য বুদ্ধিয়ে শুদ্ধি দান কৰে। সংসাৰ-বিষয়াসক্ত বুদ্ধি ত্যাগ কৰিব লাগে; পৰব্ৰহ্মত স্থিত বুদ্ধি মঙ্গলময়।

Verse 33

अहंकारो यथा देवि पापपुण्यप्रदायकः । ज्ञाते तत्त्वे शुभफले कृतः संधाय नान्यथा

হে দেবি, অহংকাৰ পাপ-পুণ্য দুয়োটাৰ দাতা হয়। কিন্তু তত্ত্ব জ্ঞাত হ’লে আৰু মঙ্গলফল বুজা হ’লে, তাক যথাৰ্থভাৱে সংযোজিত কৰি (সঠিক দিশে নিয়োজিত কৰি) ৰাখিব লাগে—অন্যথা নহয়।

Verse 34

श्यामलं च उपस्थं च रूपातीतान्नराः शिवम् । हृदिस्थं सिरशिस्थं च द्वयं बद्धविमुक्तये

ৰূপাতীত হৈ মানুহে দৃষ্টিৰ ওপৰত শিৱক অন্বেষণ কৰে; আৰু বন্ধনৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে তেওঁলোকে দ্বিবিধ উপস্থিতিৰ ধ্যান কৰে—হৃদয়স্থিত শিৱ আৰু শিৰস্থিত শিৱ।

Verse 36

एतदक्षरमव्यकममृतं सकलं तव । रूपरूपविष्णुरूपरूपमूर्तिनिवेदितम्

এইয়াই তোমাৰ অক্ষৰ—অব্যক্ত, অমৃত আৰু সম্পূৰ্ণ—যি ৰূপৰ ওপৰত ৰূপ, বিষ্ণুৰ ৰূপসমূহ, আৰু দিৱ্য প্ৰকাশৰ বহুবিধ মূৰ্তিৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছে।

Verse 37

यदा गुरुः प्रसन्नात्मा तस्य विश्वं प्रसीदति । गुरुश्च तोषितो येन संतुष्टाः पितृदेवताः

যেতিয়া গুৰুৰ অন্তৰ প্ৰসন্ন হয়, তেতিয়া শিষ্যৰ প্ৰতি সমগ্ৰ জগত কৃপালু হয়। যিজনে গুৰুক সন্তুষ্ট কৰে, তাৰ পিতৃলোক আৰু দেৱতাসকলেও সন্তুষ্ট হয়।

Verse 38

गुरूपदेशः प्रतिमा सद्विचारः समे मनः । क्रिया च ज्ञानसहिता मोक्षसिद्धेर्हि लक्षणम्

মোক্ষলাভৰ লক্ষণ এইবোৰ: গুৰুৰ উপদেশ, পবিত্ৰ প্ৰতিমাৰ পূজা, সদ্বিচাৰ, সম আৰু স্থিৰ মন, আৰু সত্য জ্ঞানসহিত ক্ৰিয়া-কৰ্ম।

Verse 39

क्रियापतिर्विष्णुरेव स्वयमेव हि निष्क्रि यः । स च प्राणविरूपाय द्वादशाक्षरवीजकः

ক্ৰিয়াৰ অধিপতি কেৱল বিষ্ণুৱেই, তথাপি তেওঁ স্বয়ং নিষ্ক্ৰিয়। আৰু প্ৰাণৰ বিকাশৰ বাবে তেওঁ দ্বাদশাক্ষৰ বীজমন্ত্ৰৰ ৰূপে বিদ্যমান।

Verse 40

द्वादशाक्षरकं चक्रं सर्वपापनिबर्हणम् । दुष्टानां दमनं चैव परब्रह्मप्रदायकम्

দ্বাদশাক্ষৰ চক্র সকলো পাপ বিনাশ কৰে। ই দুষ্টক দমন কৰে আৰু পৰব্ৰহ্মৰ দান প্ৰদান কৰে।

Verse 41

एतदेव परं ब्रह्म द्वादशाक्षररूपधृक् । मया प्रकाशितं देवि स्कन्दे हि विमलं तव

এইয়েই পৰম ব্ৰহ্ম, যি দ্বাদশাক্ষৰৰ ৰূপ ধাৰণ কৰে। হে দেবী, তোমাৰ হিতৰ বাবে স্কন্দ-পরম্পৰাত মই ইয়াক নিৰ্মল আৰু নিষ্কলংক ৰূপে প্ৰকাশ কৰিলোঁ।

Verse 42

एतत्सारं योगिनां ध्यानरूपं भक्तिग्राह्यं श्रद्धया चिन्तयेच्च । चातुर्मास्ये जन्मकोट्यां च जातं पापं दग्ध्वा मुक्तिदः कैटभारिः

এইয়াই সাৰ—যোগীসকলৰ ধ্যান-ৰূপ, ভক্তিৰে গ্ৰাহ্য; শ্ৰদ্ধাৰে ইয়াক চিন্তা কৰা উচিত। চাতুৰ্মাস্য কালত কৈটভাৰী (বিষ্ণু) কোটি কোটি জন্মৰ পাপ দগ্ধ কৰি মুক্তি দান কৰে।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नगरे तत्र क्षीरसागरमध्यतः । उज्जहार विमानाग्रे तेजोभाराभिपीडितः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: সেই নগৰত তাত, ক্ষীৰসাগৰৰ মধ্যৰ পৰা, তেওঁ বিমাণৰ আগভাগত তাক উজাৰি আনিলে—তাৰ তেজৰ ভাৰতে পীড়িত হৈ।

Verse 44

उरो बाहुकृतिं कुर्वन्सान्निध्यं समुपागतः । महामत्स्योऽज्ञातपूर्वः सन्निधानेऽनहंकृतिः

বক্ষ আৰু বাহুৰে ভঙ্গি কৰি তেওঁ সান্নিধ্যলৈ আগবাঢ়িল। তাতে এক মহামৎস্য প্ৰকাশ পালে—আগতে কেতিয়াও নেদেখা—সান্নিধ্যত থিয় হৈ, অহংকাৰবিহীন।

Verse 45

हुंकारगर्भे मत्स्यं च दृष्ट्वा तं स महेश्वरः । तेजसा स्तंभयामास वाक्यमेतदुवाच ह

‘হুঁ’ ধ্বনি-গৰ্ভত সেই মাছটোক দেখি মহেশ্বৰে নিজৰ তেজেৰে তাক স্তম্ভিত কৰিলে, তাৰ পাছত এই বাক্য ক’লে।

Verse 46

कस्त्वं मत्स्योदरस्थश्च देवो यक्षोऽथ मानुषः । कथं जीवसि देहांतर्गतो मम वद प्रभो

“তুমি কোন—মাছৰ উদৰৰ ভিতৰত বাস কৰা—দেৱ, যক্ষ নে মানুহ? দেহৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ কৰি তুমি কেনেকৈ জীয়াই আছা? কোৱা, হে প্ৰভু।”

Verse 47

मत्स्य उवाच । अहं मत्स्योदरे क्षिप्तः समुद्रे क्षीरसंभवे । मात्रा तु पितृवाक्येन नायं मम कुलान्वितः

মাছটোৱে ক’লে—‘ক্ষীৰ-সম্ভৱ সাগৰত মই এটা মাছৰ উদৰত নিক্ষিপ্ত হৈছিলোঁ। কিন্তু মাতৃয়ে পিতৃৰ আদেশ অনুসৰি ক’লে—এইজন মোৰ কুল-পরম্পৰাৰ নহয়।’

Verse 48

कुलक्षयभयात्तेन जातं स्वकुलनाशनम् । गंडांतयोगजनितो बालो न गृहकर्मकृत्

কুল-ক্ষয়ৰ ভয়তে সি যি কৰিলে, সেয়াই উল্টাই নিজৰ কুল-নাশৰ কাৰণ হ’ল। ভয়ংকৰ গণ্ডান্ত যোগত এটি শিশু জন্মিল; সি গৃহস্থ-ধৰ্মৰ কৰ্মত নালাগিল।

Verse 49

इति मात्रा दुःखितया निरस्तः शृणु वंशजः । झषेणापि गृहीतोऽस्मि कालो मेऽत्र महानभूत्

‘এইদৰে দুখিত মাতৃয়ে মোক ত্যাগ কৰিলে—শুনা, হে বংশজ। মোক এটা বৃহৎ মাছেও ধৰি লৈ গ’ল; তাত মোৰ সময় অতি দীঘল হ’ল।’

Verse 50

तव वाक्यामृतैरेभिर्ज्ञानयोगो महानभूत् । तेन त्वं सकलो ज्ञातो मया मूर्तोऽथ मूर्त्तगः

তোমাৰ এই অমৃত-সম বাক্যৰে জ্ঞান-যোগৰ মহামাৰ্গ জাগ্ৰত হ’ল। তাৰ দ্বাৰাই মই তোমাক সম্পূৰ্ণ চিনিলোঁ—দেহধাৰী প্ৰভু, দেহত বিচৰণকাৰী।

Verse 51

अनुज्ञां मम देवेश देहि निष्क्रमणाय च । यथाऽहं पितृपो ब्रह्मन्भवान्याश्चापि लक्ष्यते

হে দেৱেশ্বৰ, মোৰ প্ৰস্থানৰ বাবে অনুমতি দিয়া। হে ব্ৰাহ্মণ, যাতে মই পিতৃঋণ শোধ কৰা বুলি পৰিচিত হওঁ, আৰু ভৱানীয়েও তেনেকৈ লক্ষ্য কৰে।

Verse 52

हर उवाच विप्रोऽसि सुतरूपोऽसि पूज्योस्यासि बभाषतः । बहिर्निष्क्रम वेगेन स्तंभितोऽसि महाझषः

হৰে ক’লে: “তুমি ব্ৰাহ্মণ, উত্তম ৰূপধাৰী, পূজ্য। তুমি কথা কওঁতেই মহামৎস্য স্তম্ভিত হ’ল; শীঘ্ৰে বাহিৰলৈ ওলাই আহা!”

Verse 53

ततोऽसौ शिरसा जात उत्क्लेशान्मत्स्ययोजितः । ततो हि विकृतं वक्त्रं क्षणाद्बहिरुपागतः

তাৰ পাছত সি মূৰ আগত কৰি বাহিৰলৈ ওলাল, কষ্টত ব্যাকুল, মৎস্যৰ ভিতৰত আবদ্ধ আছিল। ক্ষণমাত্ৰতে সি বাহিৰ হ’ল—যাতনাত তাৰ মুখ বিকৃত হৈ পৰিল।

Verse 56

यस्मान्मत्स्योदराज्जातो योगिनां प्रवरो ह्ययम् । तस्मात्तु मत्स्य नाथेति लोके ख्यातो भविष्यति

যিহেতু এইজন—যোগীসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—মৎস্যৰ উদৰৰ পৰা জন্মিল, সেয়েহে লোকত ‘মৎস্যনাথ’ নামে খ্যাত হ’ব।

Verse 57

अच्छेद्यः स्यान्नरतनुर्ज्ञानयोगस्य पारगः । निर्मत्सरोऽपि निर्द्वंद्वो निराशो ब्रह्मसेवकः

তাঁৰ মানৱদেহ অচ্ছেদ্য হ’ব; জ্ঞান-যোগৰ পাৰ তীৰলৈ তেওঁ পাৰ হ’ব। ঈৰ্ষাহীন, দ্বন্দ্বাতীত, আকাঙ্ক্ষাহীন, ব্ৰহ্মসেৱাত নিবিষ্ট থাকিব।

Verse 58

जीवन्मुक्तश्च भविता भुवनानि चतुर्दश । इत्युक्तश्च महेशानं प्रणमंश्च पुनःपुनः । महेश्वरेण सहितो मंदराचलमाययौ

তেওঁ জীৱনমুক্ত হ’ব আৰু চতুৰ্দশ ভুৱনত খ্যাত হ’ব। এইদৰে কোৱা হ’লে, তেওঁ মহেশানক পুনঃপুনঃ প্ৰণাম কৰিলে; আৰু মহেশ্বৰৰ সৈতে মন্দৰাচল পৰ্বতলৈ গ’ল।

Verse 59

ब्रह्मोवाच । कृत्वा प्रदक्षिणं देवीं स्कन्दमालिंग्य सोऽगमत्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: দেৱীৰ প্ৰদক্ষিণা কৰি, স্কন্দক আলিঙ্গন কৰি তেওঁ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 60

ततः सा पार्वती हृष्टा प्राप्य ज्ञानमनुत्तमम् । एवं सा परमां सिद्धिं प्रणवस्यप्रभा जनम्

তাৰ পাছত পাৰ্বতী আনন্দিত হৈ অনুত্তম জ্ঞান লাভ কৰিলে; এইদৰে প্ৰণৱৰ (ওঁ) শক্তি-প্ৰভাৰে দীপ্ত হৈ সৰ্বোচ্চ সিদ্ধি প্ৰাপ্ত কৰিলে।

Verse 61

सा प्राप्य जगतां माता द्वादशाक्षरजांबुना । इमां मत्स्येन्द्रनाथस्य चोत्पत्तिं यः शृणोति च

এইদৰে জগতসমূহৰ মাতৃয়ে দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ অমৃতসম শক্তিৰে সেই অৱস্থা লাভ কৰিলে। যিয়ে মৎস্যেন্দ্ৰনাথৰ জন্মকথা শুনে…

Verse 62

चातुर्मास्ये विशेषेण सोऽश्वमेधफलं लभेत्

বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্য কালত, তেওঁ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান পুণ্যফল লাভ কৰিব।

Verse 263

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाह्स्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये मत्स्येन्द्रनाथोत्पत्तिकथनं नाम त्रिषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ বিভাগ নাগৰখণ্ডত—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য, শেষশায়ী উপাখ্যান আৰু ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদৰ চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত—“মৎস্যেন্দ্ৰনাথৰ উৎপত্তিৰ বৰ্ণনা” নামৰ ২৬৩তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 281

सर्वेषामपि जीवानां दया यस्य हृदि स्थिरा । शौचाचारसमायुक्तो योगी दुःखं न विंदति

যি যোগীৰ হৃদয়ত সকলো জীৱৰ প্ৰতি দয়া অচলভাৱে স্থিৰ থাকে, আৰু যি শৌচ-শুদ্ধি আৰু সদাচাৰে সংযুক্ত, সি যোগী দুখ নাপায়।

Verse 854

रूपवान्प्रतिमायुक्तो मत्स्यगंधेन संयुतः । सोमकांतिसमस्तत्र ह्यभवद्दिव्यगंधभाक्

সি ৰূপৱান আৰু সুগঠিত দেহধাৰী হ’ল, তথাপি মাছৰ গন্ধে চিহ্নিত আছিল। তাত চন্দ্ৰসম কান্তিত দীপ্ত হৈও, সি এক অলৌকিক বিশেষ সুগন্ধ লাভ কৰিলে।

Verse 895

उमापि प्रणतं चामुं सुतं स्वोत्संगभाजनम् । चकार तस्य नामापि हरः परमहर्षितः

উমাই প্ৰণত হোৱা সেই পুত্ৰক নিজৰ কোলাত স্থান দিলে। আৰু পৰম আনন্দিত হৰ (শিৱ)য়ে তাক এক নামো প্ৰদান কৰিলে।