Adhyaya 260
এই অধ্যায়ত শালগ্ৰাম-কথানকৰ প্ৰসঙ্গত আৰম্ভ হোৱা তত্ত্বচৰ্চা আগবাঢ়ে। মহেশ্বৰৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ স্মৰণ কৰাই লিঙ্গ-স্বৰূপৰ তত্ত্ব ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। শালগ্ৰাম-ৰূপে হৰিৰ ভক্তিপূৰ্বক পূজা আৰু হৰি-হৰ (বিষ্ণু-শিৱ) যুগল দেৱতাৰ আৰাধনা—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্য কালত—অতি মহিমাময় বুলি কোৱা হৈছে; ইয়াক স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ দানকাৰী সাধনা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ধৰ্মাচৰণৰ সহায়ক বিধানসমূহো দিয়া হৈছে—বেদোক্ত কৰ্ম, ইষ্ট-পূর্ত কৰ্ম, পঞ্চায়তন পূজা, সত্যবাদিতা আৰু লোভমুক্ত জীৱন। যোগ্যতা আৰু নৈতিক গঠন প্রসঙ্গে বিবেক, ব্ৰহ্মচৰ্য আৰু দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্র-ধ্যানক মুখ্য বুলি ধৰা হৈছে। মন্ত্র নাথাকিলেও ষোড়শ উপচাৰে পূজা কৰিবলৈ কোৱা হৈছে; শেষত ৰাতি পাৰ হ’লে সকলোৱে প্ৰস্থান কৰে আৰু শ্ৰৱণ-পাঠ-উপদেশে পুণ্যক্ষয় নোহোৱাকৈ থাকে বুলি ফলশ্ৰুতি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Shlokas
Verse 1
गालव उवाच । इति ते कथितं सर्वं शालग्रामकथानकम् । महेश्वरस्य चोत्पत्तिर्यथा लिंगत्वमाप सः
গালৱে ক’লে: এইদৰে মই তোমাক শালগ্ৰামৰ সম্পূৰ্ণ কাহিনী ক’লোঁ, আৰু মহেশ্বৰ কেনেকৈ প্ৰকাশ পালে আৰু কেনেকৈ তেওঁ লিঙ্গ-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে সেয়াও।
Verse 2
तस्माद्वरं लिंगरूपं शालग्रामगतं हरिम् । येऽर्चयंति नरा भक्त्या न तेषां दुःखयातनाः
সেয়ে শালগ্ৰামত অৱস্থিত হৰিক লিঙ্গ-সদৃশ ৰূপে ভক্তিৰে পূজা কৰাই শ্ৰেষ্ঠ; যিসকল নৰে এইদৰে অৰ্চনা কৰে, তেওঁলোকৰ দুখদায়ক যাতনা নাথাকে।
Verse 3
चातुर्मास्ये समायाते विशेषात्पूजयेच्च तौ । अर्चितौ यावभेदेन स्वर्गमोक्षप्रदायकौ
চাতুৰ্মাস্য আহিলে বিশেষভাৱে সেই দুয়োক পূজা কৰিব লাগে। তেওঁলোকক অৰ্চনা কৰিলে—যৱদানা-মাত্ৰ ভেদ মানিলেও—তেওঁলোক স্বৰ্গ আৰু মোক্ষ দান কৰে।
Verse 4
देवौ हरिहरौ भक्त्या विप्रवह्निगवां गतौ । येऽर्चयंति महाशूद्र तेषां मोक्षप्रदोहरिः
হৰি আৰু হৰ—এই দুজন দেৱতা—ভক্তিৰে ব্ৰাহ্মণসেৱা, পবিত্ৰ অগ্নি আৰু গোৱালৈ সেৱাৰ দ্বাৰা লাভ হয়। হে মহাশূদ্ৰ, যিসকলে পূজা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে হৰিয়ে মোক্ষ দান কৰে।
Verse 5
वेदोक्तं कारयेत्कर्म पूर्तेष्टं वेदतत्परः । पंचायतनपूजा च सत्यवादो ह्यलोलता
বেদত পৰায়ণ জনে বেদোক্ত কৰ্ম সম্পাদন কৰিব—ইষ্ট আৰু পূর্ত দুয়ো ধৰণৰ পুণ্যকৰ্ম—আৰু লগতে পঞ্চায়তন পূজা, সত্যবাদিতা আৰু অচঞ্চল স্থিৰতা পালন কৰিব।
Verse 6
विवेकादिगुणैर्युक्तः स शूद्रो याति सद्गतिम् । ब्रह्मचर्यं तपो नान्यद्द्वादशाक्षरचिंतनात् १
বিবেক আদি গুণেৰে যুক্ত সেই শূদ্ৰোও সদ্গতি লাভ কৰে। তাৰ বাবে ব্ৰহ্মচৰ্য আৰু দ্বাদশাক্ষৰ মন্ত্রৰ চিন্তনৰ তুলনাত শ্ৰেষ্ঠ তপস্যা আন নাই।
Verse 7
मन्त्रैर्विना षोडश सोपचारैः कार्या सुपूजा नरकादिहंतुः । यथा तथा वै गिरिजापतेश्च कार्या महा शूद्र महाघहंत्री
মন্ত্র নাথাকিলেও ষোড়শ উপচাৰেৰে উত্তম পূজা কৰা উচিত; ই নৰক আদি গতি ধ্বংস কৰে। তেনেদৰে, হে মহাশূদ্ৰ, গিৰিজাপতি (শিৱ)ৰ পূজাও কৰা উচিত; ই মহাপাপ বিনাশক।
Verse 8
ब्रह्मोवाच । एवं कथयतोरेषा रजनी क्षयमाययौ । सच्छूद्रो गालवश्चैव शिष्यैश्च परिवारितः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: এইদৰে কথোপকথন চলি থাকোঁতেই সেই ৰাতি অন্ত পৰিল। আৰু সৎশূদ্ৰ আৰু গালৱো শিষ্যসকলৰ দ্বাৰা পৰিবেষ্টিত আছিল।
Verse 9
स तेन पूजितो विप्रो ययौ शीघ्रं निजाश्रमम्
তেওঁৰ দ্বাৰা সন্মানিত হৈ সেই ব্ৰাহ্মণ শীঘ্ৰে নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।
Verse 10
य इमं श्रुणुयान्मर्त्यो वाचयेत्पाठयेच्च वा । श्लोकं वा सर्वमपि च तस्य पुण्यक्षयो न हि
যি কোনো মৰ্ত্যই এই কথা শুনে, বা নিজে পাঠ কৰে, বা আনক পাঠ কৰায়—এটা শ্লোকেই হওক বা সকলোখিনিয়েই—তাৰ পুণ্য কেতিয়াও ক্ষয় নহয়।
Verse 260
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्य माहात्म्ये पैजवनोपाख्याने षष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্যাং সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ নাগৰখণ্ডত—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য, শেষশায়ী উপাখ্যান, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদ, চাতুৰ্মাস্য মাহাত্ম্য আৰু পৈজৱন উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত—দুই শত ষাঠিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।