
এই অধ্যায়ত বাণীয়ে পালাশ গছক (ব্ৰহ্মবৃক্ষ) পবিত্ৰ প্ৰকৃতিৰ দেৱময় ৰূপ হিচাপে মহিমা বৰ্ণনা কৰিছে। পালাশক বহু উপচাৰে সেৱনীয়, ইচ্ছাপূৰণকাৰী আৰু মহাপাপ বিনাশক বুলি কোৱা হৈছে। পাতৰ বাঁও-সোঁ- মাজ অংশত দেৱত্রয়ৰ প্ৰতীকী বিন্যাস দেখুওৱা হয়; লগতে শিপা, কাণ্ড, ডাল, ফুল, পাতা, ফল, বাকল আৰু মজ্জা—গছৰ প্ৰতিটো অংগত দেৱতাৰ অধিষ্ঠান আছে বুলি কৈ ‘বৃক্ষদেহ-তত্ত্ব’ প্ৰতিপাদন কৰা হৈছে। পালাশপাতৰ পাত্ৰত আহাৰ কৰিলে মহাযজ্ঞফল, বহু অশ্বমেধসম পুণ্য—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত—লাভ হয় বুলি উল্লেখ আছে। ৰবিবাৰে গাখীৰে পূজা আৰু বৃহস্পতিবাৰে ভক্তিময় আচৰণ বিশেষ প্ৰশংসিত; পুৱতি বেলাত পালাশদৰ্শনো পবিত্ৰকাৰী বুলি কোৱা হৈছে। শেষত পালাশক ‘দেৱবীজ’ আৰু ব্ৰহ্মৰ প্ৰকাশৰূপ বুলি পুনৰ দৃঢ় কৰি, চাতুৰ্মাস্যত শ্ৰদ্ধাৰে সেৱা কৰাক শুদ্ধি আৰু দুখ-নিবাৰণৰ নীতিপথ হিচাপে উপদেশ দিয়া হৈছে।
Verse 1
वाण्युवाच । पलाशो हरिरूपेण सेव्यते हि पुराविदैः । बहुभिर्ह्युपचारैस्तु ब्रह्मवृक्षस्य सेवनम्
ৱাণীয়ে ক’লে: পুৰাতন পৰম্পৰাৰ জ্ঞানীসকলে পলাশ গছক হৰিৰ স্বৰূপ বুলি ভক্তিভাৱে সেৱা কৰে। নিশ্চয়েই এই ব্ৰহ্মবৃক্ষৰ সেৱা বহু উপচাৰ আৰু অৰ্পণেৰে সম্পন্ন কৰিব লাগে।
Verse 2
सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्
ইয়াক সৰ্বকাম প্ৰদানকাৰী আৰু মহাপাতক নাশক বুলি কোৱা হৈছে। পলাশত তিনিখন পাতা থাকে; মাজৰ পাতখন বিষ্ণুৰ শাপে চিহ্নিত বুলি কীৰ্তিত।
Verse 3
वामे ब्रह्मा दक्षिणे च हर एकः प्रकीर्तितः । पलाशपात्रे यो भुंक्ते नित्यमेव नरोत्तमः
বাওঁফালে ব্ৰহ্মা আৰু সোঁফালে কেৱল হৰ (শিৱ) অৱস্থিত বুলি কীৰ্তিত। যি নৰোত্তমে পলাশপাত্ৰত নিত্যে ভোজন কৰে, সি সদায় পুণ্যলাভী হয়।
Verse 4
अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम् । चातुर्मास्ये विशेषेण भोक्तुर्मोक्षप्रदं भवेत्
সন্দেহ নোহোৱাকৈ সি সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে। বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্য কালত, এই ভোজন ভোক্তাৰ বাবে মোক্ষদায়ক হয়।
Verse 5
पयसा वाथ दुग्धेन रविवारेऽनिशं यदि । चातुर्मास्येऽर्चितो यैस्तु ते यांति परमंपदम्
যদি ৰবিবাৰে অনিশং জল বা দুগ্ধেৰে তাৰ পূজা কৰা হয়, তেন্তে চাতুৰ্মাস্যত যিসকলে তেনেকৈ আৰাধনা কৰে, তেওঁলোকে পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 6
दृश्यते यदि पालाशः प्रातरुत्थाय मानवैः । नरकानाशु निर्धूय गम्यते परमं पदम्
যদি মানুহে প্ৰাতে উঠি পালাশ গছ দেখা পায়, তেন্তে সিহঁতে শীঘ্ৰে নৰকসম অৱস্থা ঝাৰি পেলাই পৰম পদ লাভ কৰে।
Verse 7
पालाशः सर्वदेवानामाधारो धर्मसाधनम् । यत्र लोभस्तु तस्य स्यात्तत्र पूज्यो महातरुः
পালাশ সকলো দেৱতাৰ আধাৰ আৰু ধৰ্মসাধনৰ উপায়। য’ত ইয়াৰ বিষয়ে লোভ জাগে, তাতেই সেই মহাতৰু পূজ্য হোৱা উচিত।
Verse 8
यथा सर्वेषु वर्णेषु विप्रो मुख्यतमो भवेत् । मध्ये सर्वतरूणां च ब्रह्मवृक्षो महोत्तमः
যেনেকৈ সকলো বৰ্ণৰ মাজত ব্ৰাহ্মণক সৰ্বপ্ৰধান ধৰা হয়, তেনেকৈ সকলো গছৰ মাজত ব্ৰহ্মবৃক্ষ মহোত্তম, অতি উৎকৃষ্ট।
Verse 9
यस्य मूले हरो नित्यं स्कंधे शूलधरःस्वयम् । शाखासु भगवान्रुद्रः पुष्पेषु त्रिपुरांतकः
যাৰ মূলত হৰ সদায় অধিষ্ঠিত; কাণ্ডত স্বয়ং শূলধাৰী অৱস্থিত। তাৰ শাখাসমূহত ভগৱান ৰুদ্ৰ, আৰু ফুলসমূহত ত্ৰিপুৰান্তক।
Verse 10
शिवः पत्रेषु वसति फले गणपतिस्तथा । गंगापतिस्त्वचायां तु मज्जायां भगवा न्भवः
ইয়াৰ পাতত শিৱ বাস কৰে, আৰু ফলত গণপতি। বাকলিত গঙ্গাপতি অৱস্থিত, আৰু মজ্জাত ভগৱান ভৱ নিবাস কৰে।
Verse 11
ईश्वरस्तु प्रशाखासु सर्वोऽयं हरवल्लभः । हरः कर्पूरधवलो यथावद्वर्णितः सदा
ইয়াৰ সৰু সৰু ডালত এই ঈশ্বৰ সকলোতে ব্যাপ্ত—হৰৰ প্ৰিয়। হৰ কপূৰৰ দৰে ধৱল; ইয়াত সদায় যথাযথভাৱে বৰ্ণিত।
Verse 12
तथा ह्ययं ब्रह्मरूपः सितवर्णो महाभगः । चिंतितो रिपुनाशाय पापसंशोषणाय च
নিশ্চয়েই এইজন ব্ৰহ্মৰূপ, ধৱল আৰু দীপ্তিমান, মহামঙ্গলময়। ধ্যান কৰিলে শত্রুনাশ হয় আৰু পাপো শুকাই যায়।
Verse 13
मनोरथप्रदानाय जायते नात्र संशयः । गुरुवारे समायाते चातुर्मास्ये तथैव च
মনোৰথ পূৰণ কৰিবলৈ ই নিশ্চয়েই ফল দান কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই। বিশেষকৈ বৃহস্পতিবাৰে আহিলে, আৰু পবিত্ৰ চাতুৰ্মাস্য কালতো।
Verse 14
पूजितश्च स्तुतो ध्यातः सर्वदुःखविनाशकः
যেতিয়া পূজা কৰা হয়, স্তৱ কৰা হয় আৰু ধ্যান কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁ সকলো দুখ বিনাশ কৰে।
Verse 15
देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्
দেৱসকলৰ স্তৱনীয়, ‘দেৱবীজ’ স্বৰূপ সেই পৰম তত্ত্ব—প্ৰকাশিত ব্ৰহ্ম—ব্ৰহ্মবৃক্ষৰ পবিত্ৰ অৱস্থা লাভ কৰিছে। স্থাণু (অচল প্ৰভু) ৰূপে ইয়াক নিত্য শ্ৰদ্ধাৰে সেৱা কৰিব লাগে; চাতুৰ্মাস্যত সেৱা কৰিলে ই পাপনাশক হয়।
Verse 248
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने पालाशमहिमवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশি হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ ভিতৰত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰৰ তীৰ্থমাহাত্ম্যত, শেষশায়্য উপাখ্যানৰ অন্তৰ্গত, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদত, চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্যত, পৈজৱন উপাখ্যানৰ ভিতৰত, “পলাশৰ মহিমা-বৰ্ণনা” নামৰ দু’শ আটচল্লিশতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।