Adhyaya 240

Verse 1

ब्रह्मोवाच । हरेर्दीपस्तु मद्दीपादधिकोऽयं प्रकुर्वतः । वैकुण्ठवास एव स्यान्ममैश्वर्यमवांछितम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হৰিক অৰ্পিত এই দীপ মোৰ বাবে জ্বলোৱা দীপতকৈও শ্ৰেষ্ঠ। যিয়ে এই বিধি কৰে, তাৰ বৈকুণ্ঠবাস নিশ্চিত—অতুল দিৱ্য ঐশ্বৰ্য লাভ হয়।

Verse 2

नारद उवाच । दीपोऽयं विष्णुभवने मन्त्रवद्विहितो नरैः । सदा विशेषफलदश्चातुर्मास्येऽधिकः कथम्

নাৰদে ক’লে: বিষ্ণুৰ ধামত এই দীপ-অৰ্পণ মানুহে মন্ত্ৰসহ বিধিপূৰ্বক কৰে। যি সদায় বিশেষ ফলদায়ক, সেয়া চাতুৰ্মাস্যত কিয় অধিক ফলপ্ৰদ হয়?

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विष्णुर्नित्याधिदैवं मे विष्णुः पूज्यः सदा मम । विष्णुमेनं सदा ध्याये विष्णुर्मत्तः परो हि सः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: বিষ্ণু মোৰ নিত্য পৰম অধিদৈৱ; বিষ্ণু সদায় মোৰ পূজ্য। মই সদায় এই বিষ্ণুক ধ্যান কৰোঁ—নিশ্চয় বিষ্ণু মোৰতকৈ উচ্চ।

Verse 4

स विष्णु वल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः । चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः

সেই বিষ্ণুপ্ৰিয় দীপ সদায় পাপ নাশ কৰে; আৰু চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ মনোবাঞ্ছা সিদ্ধিৰ কাৰণ হয়।

Verse 5

विष्णुर्दीपेन संतुष्टो यथा भवति पुत्रक । तथा यज्ञसहस्रैश्च वरं नैव प्रयच्छति

হে বৎস, দীপ-অৰ্পণে বিষ্ণু যিদৰে সন্তুষ্ট হন, সহস্ৰ যজ্ঞেও তেনেদৰে তেওঁক সহজে বৰ দান কৰাব নোৱাৰে।

Verse 6

स्वल्प व्ययेन दीपस्य फलमानंतकं नृणाम् । अनंतशयने प्राप्ते पुण्यसंख्या न विद्यते

অল্প ব্যয়ে দীপ দান কৰিলে নৰলোকৰ বাবে তাৰ ফল অনন্ত হয়; অনন্তশয়ন (অনন্তৰ ওপৰত শয়ন কৰা বিষ্ণু)ক অৰ্পণ কৰিলে পুণ্যৰ সংখ্যা গণনা কৰিব নোৱাৰি।

Verse 7

तस्मात्सर्वात्मभावेन श्रद्धया संयुतेन च । दीपप्रदानं कुरुते हरेः पापैर्न लिप्यते

সেয়ে, যি জনে সম্পূৰ্ণ আত্মভাৱে, শ্ৰদ্ধা আৰু বিশ্বাসসহ দীপ দান কৰে, সি পাপত লিপ্ত নহয়; কিয়নো ই হৰি (বিষ্ণু)লৈ অৰ্পণ।

Verse 8

उपचारैः षोडशकैर्यतिरूपे हरौ पुनः । दीपप्रदाने विहिते सर्वमुद्द्योतितं जगत्

আকৌ, যতি-ৰূপ হৰিত ষোড়শ উপচাৰসহ বিধিপূৰ্বক দীপ প্ৰদান কৰিলে, কোৱা হয় যে সমগ্ৰ জগত আলোকিত হয়।

Verse 9

दीपादनंतरं ब्रह्मन्नन्नस्य च निवेदनम् । त्रयोदश्या भक्तियुक्तैः कार्यं मोक्षपदस्थितैः

হে ব্ৰাহ্মণ! দীপ দানৰ পিছত অন্নৰ নিবেদনো কৰিব লাগে; ত্ৰয়োদশীত, মোক্ষপদলৈ অভিলাষীসকলে ভক্তিসহ এই কৰ্ম কৰিব।

Verse 10

अमृतं संपरित्यज्य यदन्नं देवता अपि । स्पृहयंति गृहस्थस्य गृहद्वारगताः सदा

অমৃত ত্যাগ কৰিও দেৱতাসকলে গৃহস্থৰ সেই অন্নৰ বাবে আকুল হয়; যেন সিহঁতে সদায় তেওঁৰ ঘৰৰ দুৱাৰত থিয় হৈ থাকে।

Verse 11

हरौ सुप्ते विशेषेण प्रदेयः प्रत्यहं नरैः । फलैरर्घ्यो विष्णुतुष्ट्यै तत्कालसमुदा हृतैः

চাতুৰ্মাস্যত হৰি ‘নিদ্ৰিত’ বুলি কোৱা সময়ত বিশেষকৈ লোকসকলে প্ৰতিদিনে সেই সময়তে সংগ্ৰহ কৰা তাজা ফলৰে বিষ্ণুৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব।

Verse 12

तांबूलवल्लीपत्रैश्च तथा पूगफलैः शुभैः । द्राक्षाजंब्वाम्रजफलैरक्रोडैर्दाडिमैरपि

তাঁবূল লতাৰ পাত আৰু শুভ পূগফল (সুপাৰী) সহ, লগতে দ্ৰাক্ষা, জম্বু, আম, আখৰোট আৰু ডালিম আদি ফলৰ দ্বাৰাও (অৰ্ঘ্য দিয়া উচিত)।

Verse 13

बीजपूरफलैश्चैव दद्यादर्घ्यं सुभक्तितः । शंखतोयं समादाय तस्योपरि फलं शुभम्

বীজপূৰ ফলৰ দ্বাৰাও সুভক্তিৰে অৰ্ঘ্য দিব। শঙ্খত জল লৈ, তাৰ ওপৰত এক শুভ ফল স্থাপন কৰিব (অৰ্পণৰ অংগৰূপে)।

Verse 14

मंत्रेणानेन विप्रेन्द्र केशवाय निवेदयेत् । पुनराचमनं देयमन्नदानादनंतरम्

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! এই একে মন্ত্ৰেৰে কেশৱলৈ নিবেদন কৰিব। অন্নদানৰ অনন্তৰ তৎক্ষণাৎ পুনৰ আচমন দিয়া (বা কৰা) উচিত।

Verse 15

आर्तिक्यं च ततः कुर्यात्सर्वपापविनाशनम् । चतुर्दश्या नमस्कुर्याद्विष्णवे यतिरूपिणे

তাৰ পিছত আৰতি কৰিব, যি সকলো পাপ বিনাশ কৰে। চতুৰ্দশীত যতি-ৰূপী বিষ্ণুলৈ নমস্কাৰ কৰিব।

Verse 16

पंचदश्या भ्रमः कार्यः सर्वदिक्षु द्विजैः सह । सप्तसागरजै स्तोयैर्दत्तैर्यत्फलमाप्यते

পঞ্চদশী তিথিত দ্বিজসকলৰ সৈতে সকলো দিশে পৰিক্ৰমা কৰিব লাগে। সপ্তসাগৰৰ পৰা অনা জল দান কৰিলে যি পৰিমাণ ফল লাভ হয়, তেনে ফলেই প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 17

तत्तोयदानाच्च हरेः प्राप्यते विष्णुवल्लभैः । चतुर्वारभ्रमीभिश्च जगत्सर्वं चराचरम्

সেই জলদানৰ দ্বাৰা বিষ্ণুৰ প্ৰিয় ভক্তসকলে হৰিক লাভ কৰে। আৰু যিসকলে চাৰিবাৰ পৰিক্ৰমা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে চল-অচলসহ সমগ্ৰ জগত যেন আৱৰি ধৰা হয়।

Verse 18

क्रांतं भवति विप्राग्र्य तत्तीर्थगमनादिकम् । षोडश्या देवसायुज्यं चिन्तयेद्योगवित्तमः

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, ইয়াৰ দ্বাৰা সেই তীৰ্থলৈ গমন আৰু সংশ্লিষ্ট আচাৰ-অনুষ্ঠান সম্পূৰ্ণ হয়। ষোড়শী তিথিত যোগবিদ্যাৰ জ্ঞানীজনে দেৱ-সায়ুজ্য, অৰ্থাৎ দিৱ্য একতাৰ ধ্যান কৰিব।

Verse 19

आत्मनश्च हरेर्नित्यं न मूर्तिं भावयेत्तदा । मूर्तामूर्तस्वरूप त्वाद्दृश्यो भवति योगवित्

তেতিয়া আত্মাৰো আৰু হৰিৰো কোনো সীমাবদ্ধ মূৰ্তি নিত্য ভাবিব নালাগে। যিহেতু তত্ত্ব মূৰ্ত আৰু অমূৰ্ত—দুয়ো স্বৰূপৰ, সেয়ে যোগবিদ্যাৰ জ্ঞানী সত্যদৰ্শী হয়।

Verse 20

तस्मिन्दृष्टे निवर्तेत सदसद्रूपजा क्रिया । आत्मानं तेजसां मध्ये चिन्तयेत्सूर्यवर्चसम्

যেতিয়া সেই তত্ত্ব দৰ্শিত হয়, তেতিয়া সৎ-অসৎ ভাবৰ পৰা জন্মা কৰ্ম-ক্রিয়া নিবৃত্ত হয়। তেতিয়া তেজসমূহৰ মাজত সূৰ্যসম দীপ্ত আত্মাক ধ্যান কৰিব।

Verse 21

अहमेव सदा विष्णुरित्यात्मनि विचारयन् । लभते वैष्णवं देहं जीवन्मुक्तो द्विजो भवेत्

আত্মাৰ ভিতৰত সদায় ‘মইয়ে নিত্য বিষ্ণু’ বুলি বিচাৰ কৰি থাকিলে, বৈষ্ণৱ দেহ লাভ হয়; সেই দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ জীৱনমুক্ত হয়।

Verse 22

चातुर्मास्ये विशेषेण योगयुक्तो द्विजो भवेत् । इयं भक्तिः समादिष्टा मोक्षमार्गप्रदे हरौ

পবিত্ৰ চাতুৰ্মাস্য কালত বিশেষকৈ দ্বিজে যোগযুক্ত আৰু সংযমী হ’ব লাগে। হৰিত এই ভক্তি আদিষ্ট, কিয়নো ই মোক্ষলৈ যোৱা পথ প্ৰদান কৰে।