Adhyaya 233

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग श्रोतुमिच्छामहे वयम् । चातुर्मास्यव्रतानां हि त्वत्तो माहात्म्यविस्तरम्

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূত, হে মহাভাগ, আমি সকলোৱে তোমাৰ পৰা চাতুৰ্মাস্য ব্ৰতসমূহৰ মাহাত্ম্য বিস্তাৰে শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 2

तदस्माकं महाभाग कृपां कृत्वाऽधुना वद । त्वद्वचोऽमृतपानेन भूयः श्रद्धाभिवर्धते

সেয়ে, হে মহাভাগ, কৃপা কৰি এতিয়াই কওক; আপোনাৰ বাক্য-অমৃত পান কৰিলে আমাৰ শ্ৰদ্ধা অধিককৈ বৃদ্ধি পায়।

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे चातुर्मास्यव्रतोद्भवम् । माहात्म्यं विस्तरेणैव कथयिष्यामि वोऽग्रतः

সূত উৱাচ: হে সকলো মুনিগণ, চাতুৰ্মাস্য ব্ৰতৰ উৎপত্তি শুনা। মই ইয়াৰ মাহাত্ম্য তোমালোকৰ আগত বিস্তাৰে ক’ম।

Verse 4

पुरा ब्रह्ममुखाच्छ्रुत्वा नानाव्रतविधानकम् । नारदः परिपप्रच्छ भूयो ब्रह्माणमादरात्

পূৰ্বে, ব্ৰহ্মাৰ নিজ মুখৰ পৰা নানাবিধ ব্ৰত-বিধান শুনি, নাৰদে আদৰেৰে পুনৰ ব্ৰহ্মাক সুধিলে।

Verse 5

नारद उवाच । देवदेव महाभाग व्रतानि सुबहून्यपि । श्रुतानि त्वन्मुखाद्ब्रह्मन्न तृप्तिमधिगच्छति

নাৰদ উৱাচ: হে দেবদেৱ, হে মহাভাগ ব্ৰহ্মন! তোমাৰ মুখৰ পৰা বহু ব্ৰত শুনিলোঁ, তথাপি মোৰ অন্তৰ তৃপ্তি নাপায়।

Verse 6

अधुना श्रोतुमिच्छामि चातुर्मास्यव्रतं शुभम्

এতিয়া মই শুভ চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । शृणु देवमुने मत्तश्चातुर्मास्यव्रतं शुभम् । यच्छ्रुत्वा भारते खंडे नृणां मुक्तिर्न दुर्लभा

ব্ৰহ্মা উৱাচ: হে দেবমুনি, মোৰ পৰা শুভ চাতুৰ্মাস্য ব্ৰত শুনা। ভাৰতখণ্ডত ইয়াক শুনিলে মানুহৰ মুক্তি লাভ দুষ্কৰ নহয়।

Verse 8

मुक्तिप्रदोऽयं भगवान्संसारोत्तारकारणम् । यस्य स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

এই ভগৱান মুক্তিদাতা, সংসাৰ-উত্তৰণৰ কাৰণ; কেৱল তেওঁৰ স্মৰণ-মাত্ৰেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 9

मानुष्ये दुर्लभं लोके तत्राऽपि च कुलीनता । तत्रापि सदयत्वं च तत्र सत्संगमः शुभः

এই জগতত মানৱজন্ম দুৰ্লভ; তাতো আকৌ কুলীনতা দুৰ্লভ। তাৰো অধিক দুৰ্লভ দয়ালুতা, আৰু সেই দয়াৰ ভিতৰত সজ্জনৰ শুভ সৎসঙ্গ সৰ্বোত্তম আশীৰ্বাদ।

Verse 10

सत्संगमो न यत्रास्ति विष्णुभक्तिर्व्रतानि च । चातुर्मास्ये विशेषेण विष्णुव्रतकरः शुभः

য’ত সৎসঙ্গ নাই, ত’ত বিষ্ণুভক্তি আৰু ব্ৰতাচৰণ সত্যৰূপে উদয় নহয়। বিশেষকৈ চাতুৰ্মাসত বিষ্ণুব্ৰত গ্ৰহণকাৰী শুভ আৰু ধন্য হয়।

Verse 11

चातुर्मास्येऽव्रती यस्तु तस्य पुण्यं निरर्थकम् । सर्वतीर्थानि दानानि पुण्यान्यायतनानि च

কিন্তু চাতুৰ্মাসত যি ব্ৰত নধৰে, তাৰ পুণ্য নিষ্ফল হয়; কিয়নো সকলো তীৰ্থ, দান আৰু অন্যান্য পুণ্যস্থানৰ ফলো সেই নিয়ম-শৃঙ্খলা নথাকিলে তাৰ বাবে নিষ্প্ৰভ হয়।

Verse 12

विष्णुमाश्रित्य तिष्ठंति चातुर्मास्ये समागते । सुपुष्टेनापि देहेन जीवितं तस्य शोभनम्

চাতুৰ্মাস আহিলে যিসকলে বিষ্ণুৰ শৰণ লৈ স্থিৰ থাকে—তেওঁলোকৰ জীৱনেই সত্যই শোভন; দেহ সুপুষ্ট আৰু বলবান হ’লেও।

Verse 13

चातुर्मास्ये समायाते हरिं यः प्रणमेद्बुधः । कृतार्थास्तस्य विबुधा यावज्जीवं वरप्रदाः

চাতুৰ্মাস্য আহিলে, যি বুধজনে হৰিক প্ৰণাম কৰে, তাৰ প্ৰতি দেবতাসকল কৃতাৰ্থ হৈ জীৱনভৰ বৰ দান কৰে।

Verse 14

संप्राप्य मानुषं जन्म चातुर्मास्यपराङ्मुखः । तस्य पापशतान्याहुर्देहस्थानि न संशयः

মানৱ জন্ম লাভ কৰি যি চাতুৰ্মাস্য আচৰণৰ পৰা মুখ ঘূৰাই থাকে, তাৰ দেহত শত শত পাপ বাস কৰে বুলি কোৱা হয়; ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 15

मानुष्यं दुर्लभं लोके हरिभक्तिश्च दुर्लभा । चातुर्मास्ये विशेषेण सुप्ते देवे जनार्दने

এই জগতত মানৱ জন্ম দুষ্প্ৰাপ্য, আৰু হৰিভক্তিও দুষ্প্ৰাপ্য; বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত, যেতিয়া দেব জনাৰ্দন দিৱ্য নিদ্ৰাত শয়ন কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 16

चातुर्मास्ये नरः स्नानं प्रातरेव समाचरेत् । सर्वक्रतुफलं प्राप्य देववद्दिवि मोदते

চাতুৰ্মাস্যত মানুহে প্ৰভাতেই স্নান আচৰণ কৰিব লাগে। সকলো যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি সি দেবতাৰ দৰে স্বৰ্গত আনন্দ কৰে।

Verse 17

चातुर्मास्ये तु यः स्नानं कुर्यात्सिद्धिमवाप्नुयात् । तथा निर्झरणे स्नाति तडागे कूपिकासु च

চাতুৰ্মাস্যত যি স্নান কৰে সি সিদ্ধি লাভ কৰে। তদুপৰি ঝৰ্ণাধাৰা, পুখুৰী বা কুঁৱাত স্নান কৰিলেও সেই একে ফল হয়।

Verse 18

तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात् । पुष्करे च प्रयागे वा यत्र क्वापि महाजले । चातुर्मास्येषु यः स्नाति पुण्यसंख्या न विद्यते

তেওঁৰ সহস্ৰ পাপ সেই ক্ষণতেই লয় পায়। পুষ্কৰ হওক বা প্ৰয়াগ, বা যিকোনো মহাজলত—চাতুৰ্মাস্যত যি স্নান কৰে, তাৰ পুণ্য গণনাৰ অতীত।

Verse 19

रेवायां भास्करक्षेत्रे प्राच्यां सागरसंगमे । एकाहमपि यः स्नातश्चातुर्मास्ये न दोषभाक्

চাতুৰ্মাস্যত ৰেৱা (নর্মদা) নদীত ভাস্কৰক্ষেত্ৰত, পূৰ্ব দিশৰ সাগৰ-সঙ্গমত, যি এদিনো স্নান কৰে, সি কোনো দোষৰ ভাগী নহয়।

Verse 20

दिनत्रयं च यः स्नाति नर्मदायां समाहितः । सुप्ते देवे जगन्नाथे पापं याति सहस्रधा

যেতিয়া জগন্নাথ দেৱ দিৱ্য নিদ্ৰাত থাকে, তেতিয়া যি একাগ্ৰচিত্তে নর্মদাত তিনিদিন স্নান কৰে, তাৰ পাপ সহস্ৰগুণে বিনষ্ট হয়।

Verse 21

पक्षमेकं तु यः स्नाति गोदावर्यां दिनोदये । स भित्त्वा कर्मजं देहं याति विष्णोः सलोकताम्

কিন্তু যি গোধাৱৰীত সূৰ্যোদয়ত পূৰ্ণ এক পক্ষ (পনৰ দিন) স্নান কৰে, সি কৰ্মজ দেহ ভেদ কৰি বিষ্ণুৰ লোকত বাস লাভ কৰে।

Verse 22

तिलोदकेन यः स्नाति तथा चैवामलोदकैः । बिल्वपत्रोदकैश्चैव चातुर्मास्ये न दोषभाक्

যি তিলজলে স্নান কৰে, তদ্ৰূপ আমলকীৰ জলে, আৰু বিল্বপাত্ৰৰ জলে—চাতুৰ্মাস্যত সি কোনো দোষৰ ভাগী নহয়।

Verse 23

गंगां स्मरति यो नित्यमुदपात्रसमीपतः । तद्गांगेयं जलं जातं तेन स्नानं समाचरेत्

যি জনে জলপাত্ৰৰ ওচৰত থাকি নিত্যে গংগাক স্মৰণ কৰে, সেই জল গংগাজল হৈ পৰে; সেই জলে বিধিপূৰ্বক স্নান কৰা উচিত।

Verse 24

गंगाऽपि देवदेवस्य चरणांगुष्ठवाहिनी । पापघ्नी सा सदा प्रोक्ता चातुर्मास्ये विशेषतः

গংগাও দেৱদেৱ মহাদেৱৰ চৰণৰ অঙ্গুষ্ঠৰ পৰা বোৱা ধাৰা। সেয়া সদায় পাপনাশিনী বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত।

Verse 25

यतः पापसहस्राणि विष्णुर्दहति संस्मृतः । तस्मात्पादोदकं शीर्षे चातुर्मास्ये धृतं शिवम्

যেহেতু বিষ্ণুক স্মৰণ কৰিলে সহস্ৰ সহস্ৰ পাপ দগ্ধ হয়, সেয়ে চাতুৰ্মাস্যত তেওঁৰ পদোদক মূৰত ধাৰণ কৰা শিৱম্—মঙ্গলদায়ক আৰু হিতকৰ।

Verse 26

चातुर्मास्ये जलगतो देवो नारायणो भवेत् । सर्वतीर्थाधिकं स्नानं विष्णुतेजोंशसंगतम्

চাতুৰ্মাস্যত দেৱ নাৰায়ণ জলৰ ভিতৰত অৱস্থিত হয়। সেয়ে সেই সময়ৰ স্নান সকলো তীৰ্থতকৈ অধিক, কিয়নো ই বিষ্ণু-তেজৰ অংশৰ সৈতে যুক্ত।

Verse 27

स्नानं दशविधं कार्यं विष्णुनाम महाफलम् । सुप्ते देवे विशेषेण नरो देवत्वमाप्नुयात्

বিষ্ণুনামসহ দশবিধ স্নান কৰা উচিত; ই মহাফলদায়ক। বিশেষকৈ দেৱ নিদ্ৰাত থাকোঁতে নৰ দেৱত্বসদৃশ অৱস্থা লাভ কৰিব পাৰে।

Verse 28

विना स्नानं तु यत्कर्म पुण्यकार्यमयं शुभम् । क्रियते निष्फलं ब्रह्मंस्तत्प्रगृह्णंति राक्षसाः

হে ব্ৰাহ্মণ! স্নান নকৰাকৈ যি কোনো পুণ্যকাৰ্য-ময় শুভ কৰ্ম কৰা হয়, সি নিষ্ফল হয়; সেই পুণ্য ৰাক্ষসসকলে কেঢ়ি লয়।

Verse 29

स्नानेन सत्यमाप्नोति स्नानं धर्मः सनातनः । धर्मान्मोक्षफलं प्राप्य पुनर्नैवावसीदति

পবিত্ৰ স্নানে সত্য লাভ হয়; স্নান সনাতন ধৰ্ম। সেই ধৰ্মৰ পৰা মোক্ষফল লাভ কৰি, লাভ কৰাৰ পাছত পুনৰ কেতিয়াও পতিত নহয়।

Verse 31

कृतस्नानस्य च हरिर्देहमाश्रित्य तिष्ठति । सर्वक्रियाकलापेषु संपूर्ण फलदो भवेत्

যিজনে পবিত্ৰ স্নান কৰিছে, তাৰ দেহ আশ্ৰয় কৰি হৰি অৱস্থিত থাকে; আৰু সকলো ক্ৰিয়াকলাপৰ সমষ্টিত তেওঁ সম্পূৰ্ণ ফল দান কৰে।

Verse 32

सर्वपापविनाशाय देवता तोषणाय च । चातुर्मास्ये जलस्नानं सर्वपापक्षयावहम्

সকলো পাপ বিনাশ আৰু দেবতাসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ, চাতুৰ্মাস্যত জলস্নান সকলো পাপ ক্ষয় কৰায়।

Verse 33

निशायां चैव न स्नायात्संध्यायां ग्रहणं विना । उष्णोदकेन न स्नानं रात्रौ शुद्धिर्न जायते

ৰাতিত স্নান নকৰিব, আৰু সন্ধ্যাতো নকৰিব—গ্ৰহণ নাথাকিলে। গৰম পানীৰে স্নানো নকৰিব; ৰাতিত তেনে স্নানে শুদ্ধি জন্মে নাহে।

Verse 34

भानुसंदर्शनाच्छुद्धिर्विहिता सर्वकर्मसु । चातुर्मास्ये विशेषेण जलशुद्धिस्तु भाविनी

সকলো কৰ্মত সূৰ্যদৰ্শনে শুদ্ধি বিধান কৰা হৈছে; আৰু চাতুৰ্মাস্যত বিশেষকৈ জলশুদ্ধি অতি ফলদায়িনী হয়।

Verse 36

नारायणाग्रतः स्नानं क्षेत्र तीर्थनदीषु च । यः करोति विशुद्धात्मा चातुर्मास्ये विशेषतः

যি বিশুদ্ধ আত্মাৰে নাৰায়ণৰ আগত, পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ-তীৰ্থ-নদীত—বিশেষকৈ চাতুৰ্মাস্যত—স্নান কৰে, সেই কৰ্ম মহিমাময়।

Verse 233

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यमाहात्म्ये ब्रह्मनारदसंवादे गंगोदकस्नानफलमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্য, শেষশায়ী উপাখ্যান, চাতুৰ্মাস্য-মাহাত্ম্য, ব্ৰহ্মা-নাৰদ সংবাদত—‘গঙ্গাজলস্নানফল-মাহাত্ম্যবৰ্ণন’ নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ২৩৩তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।

Verse 358

अशक्त्या तु शरीरस्य भस्मस्नानेन शुध्यति । मंत्रस्नानेन विप्रेंद्र विष्णुपादोदकेन वा

কিন্তু শৰীৰৰ অক্ষমতাত ভস্মস্নানে শুদ্ধি হয়; হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মন্ত্ৰস্নানে বা বিষ্ণুৰ পদধৌত জলৰ দ্বাৰাও শুদ্ধি লাভ হয়।