Adhyaya 195

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शूद्री च ब्राह्मणी चापि ये त्वया परिकीर्तिते । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

ঋষিসকলে ক’লে: “আপুনি যি শূদ্ৰী আৰু ব্ৰাহ্মণী (তীৰ্থ)ৰ কথা ক’লে—হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত থকা এই দুয়োটা অনুত্তম, অতুলনীয় তীৰ্থ…”

Verse 2

तत्कथं तत्र संजातं केन वा तद्विनिर्मितम् । एतच्च सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महामते

“সেইবোৰ তাত কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল, আৰু কোনে সেয়া স্থাপন কৰিলে? হে মহামতি, এই সকলো কথা বিস্তাৰে আমাক কওক।”

Verse 3

पादुकाभ्यां समुत्पत्तिः श्रुताऽस्माभिः पुरा तव । वद तच्चापि माहात्म्यं ताभ्यां चैव समुद्भवम्

“আগতে আপোনাৰ মুখেৰে আমি শুনিছিলোঁ যে দুটা পাদুকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক উৎপত্তি হৈছিল। সেই পাদুকাদ্বয়ৰ মাহাত্ম্যও কওক, আৰু সিহঁতৰ পৰা যি উদ্ভৱ হ’ল সেয়াও বৰ্ণনা কৰক।”

Verse 4

सूत उवाच । पुरासीन्नागरो विप्रश्छांदोग्य इति विश्रुतः । यस्याऽन्वयेऽपि विप्रेन्द्राश्छान्दोग्या इति विश्रुताः

সূত ক’লে: “পূৰ্বে ‘ছান্দোগ্য’ নামে খ্যাত এজন নাগৰ ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁৰ বংশধাৰাতো ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠসকল ‘ছান্দোগ্য’ নামেই প্ৰসিদ্ধ আছিল।”

Verse 5

सामवेदविदस्तस्य गृहस्थाश्रमधर्मिणः । पश्चिमे वयसि प्राप्ते कन्या जाता सुशोभना

সেয়া সামবেদৰ বিদ্বান আছিল আৰু গৃহস্থাশ্ৰমৰ ধৰ্মত নিষ্ঠাৱান। যেতিয়া সি জীৱনৰ শেষ বয়সত উপনীত হ’ল, তেতিয়া তাৰ ঘৰত এক অতি শোভাময়ী কন্যা জন্মিল।

Verse 6

सर्वैरपि गुणैर्युक्ता सर्वलक्षण लक्षिता । सप्तरक्ता त्रिगंभीरा पञ्चसूक्ष्माऽबृहत्कटिः

সেয়া সকলো গুণেৰে সমৃদ্ধ আৰু সকলো শুভ লক্ষণেৰে চিহ্নিত আছিল। তাত আছিল সাত ‘ৰক্ত’ সৌন্দর্য, তিন গম্ভীৰতা, পাঁচ সূক্ষ্ম লক্ষণ, আৰু প্ৰশস্ত নহোৱা কঁকাল।

Verse 7

पद्मपत्रविशालाक्षी लंबकेशी सुशोभना । बिंबोष्ठी ह्रस्वलोमा च पूर्णचन्द्रसमप्रभा

তাইৰ চকু পদ্মপাতৰ দৰে বিস্তৃত; কেশ দীঘলকৈ ঢলিছিল; সেয়া দীপ্তিময়ী আৰু সুন্দৰ—ওঁঠ বিম্বফল সদৃশ, দেহত সূক্ষ্ম সৰু লোম, আৰু জ্যোতি পূৰ্ণচন্দ্ৰৰ সমান।

Verse 8

तस्या नाम पिता चक्रे ब्राह्मणीति द्विजोत्तमाः । यस्मात्सा ब्राह्मणैर्दत्ता मण्डपान्ते सुपूजितैः

হে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ! পিতৃয়ে তাইৰ নাম ‘ব্ৰাহ্মণী’ ৰাখিলে, কিয়নো মণ্ডপৰ ভিতৰত যথাবিধি পূজিত পুজ্য ব্ৰাহ্মণসকলে তাক দানস্বৰূপে প্ৰদান কৰিছিল।

Verse 9

पश्चिमे वयसि प्राप्ते अपत्यरहितस्य च । ववृधे सा च तन्वङ्गी चन्द्रलेखा यथा तथा

সি শেষ বয়সত উপনীত হৈও সন্তানহীন থাকিল; তেতিয়া সেই সুকোমল অঙ্গধাৰী কন্যা চন্দ্ৰৰ সূক্ষ্ম ৰেখাৰ দৰে ধীৰে ধীৰে বৃদ্ধি পালে।

Verse 10

शुक्लपक्षे तु संप्राप्ते जनलोचनतुष्टिदा । यस्मिन्नहनि संजाता छान्दोग्यस्य महात्मनः । आनर्ताधिपतेस्तस्मिंस्तादृग्रूपा सुताऽभवत्

শুক্লপক্ষ আহিলত, সকলো লোকৰ চকু তৃপ্ত কৰা সেই কন্যা সেই দিনেই মহাত্মা ছান্দোগ্যৰ ঘৰত জন্মিল; আৰু আনর্তৰ অধিপতিলৈ তেনে আশ্চৰ্য ৰূপৱতী কন্যা জন্মিল।

Verse 11

यस्याः कायप्रभौघेण सर्वं तत्सूतिकागृहम् । निशागमेऽपि संजातं रत्नौघैरिव सुप्रभम् । ततस्तस्याः पिता नाम चक्रे रत्नवतीति च

তাইৰ দেহ-প্ৰভাৰ ঢৌৱে সুতিকাগৃহখন নিশা নামিলেও ৰত্নৰ ঢেৰ যেন উজ্জ্বল কৰি তুলিলে। সেয়ে পিতৃয়ে তাইৰ নাম ‘ৰত্নৱতী’ ৰাখিলে।

Verse 12

अथ सख्यं समापन्ना ब्राह्मण्या सह सा शुभा । नैरन्तर्येण ताभ्यां च वियोगो नैव जायते

তাৰ পাছত সেই শুভ কন্যাই ব্ৰাহ্মণীৰ সৈতে সখ্যতাত আবদ্ধ হ’ল; আৰু দুয়ো সদায় একেলগে থকাৰ বাবে সিহঁতৰ মাজত বিচ্ছেদ কেতিয়াও নহ’ল।

Verse 13

एकाशनं तथा शय्या एकान्नेन च भोजनम् । अष्टमेऽब्दे च संजाते पिता तस्या द्विजोत्तमाः

সিহঁতে একে আসনত বহে, একে শয্যাত শোৱে, আৰু একে অন্নে ভোজন কৰে। তাৰ পাছত, হে দ্বিজোত্তম, তাইৰ অষ্টম বছৰ পূৰ্ণ হোৱাত পিতৃয়ে (তাইৰ ভৱিষ্যৎ বিষয়ে) চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 14

विवाहं चिन्तयामास प्रदानाय वरे तथा । सा ज्ञात्वा चेष्टितं तस्य पितुर्दुःखसमन्विता

তেওঁ তাইৰ বিবাহৰ কথা চিন্তিলে আৰু যোগ্য বৰলৈ দান কৰাৰ ব্যৱস্থা ভাবিলে। পিতৃৰ এই অভিপ্ৰায় জানি তাই দুখেৰে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 15

सख्या वियोगभीता च प्रोचे रत्नवती तदा । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना बाष्पगद्गदया गिरा

তেতিয়া ৰত্নৱতী, সখীৰ পৰা বিচ্ছেদৰ ভয়ত, ক’লে; চকু অশ্ৰুপূৰ্ণ, মন বিষণ্ণ, আৰু কান্দোনে গদগদ কণ্ঠে।

Verse 16

सखि तातो विवाहं मे प्रकरिष्यति सांप्रतम् । विवाहितायाश्च सख्यं न भविष्यति कर्हिचित्

“হে সখী, মোৰ পিতাই এতিয়াই মোৰ বিবাহ স্থিৰ কৰিছে। আৰু বিবাহিত হ’লে আমাৰ সখিত্ব কেতিয়াও আগৰ দৰে নাথাকিব।”

Verse 17

वज्रपातोपमं वाक्यं तस्याः श्रुत्वा सखी च सा । रुरोद कण्ठमाश्लिष्य स्नेहव्याकुलितेन्द्रिया

তাইৰ বচন বজ্ৰপাত সদৃশ শুনি, সখীয়ে তাইক গলত জাপি ধৰি কান্দিলে; স্নেহে ব্যাকুল হৈ ইন্দ্ৰিয়সমূহ কঁপিছিল।

Verse 18

अथ तद्रुदितं श्रुत्वा माता तस्या मृगावती । ससंभ्रमा समागत्य वाक्यमेतदुवाच ह

তাৰ কান্দোন শুনি, তাইৰ মাতা মৃগাৱতী সসম্ভ্ৰমে দৌৰি আহি এই বাক্য ক’লে।

Verse 19

किमर्थं रुद्यते पुत्रि केन ते विप्रियं कृतम् । करोमि निग्रहं येन तस्याद्यैव दुरात्मनः

“আইতা, কিয় কান্দিছা? কোনে তোক দুখ দিলে? মোক ক’চোন, যাতে মই আজিেই সেই দুষ্টজনক দণ্ড দিওঁ।”

Verse 21

अनया रहिताहं च न जीवामि कथंचन । एतस्मात्कारणाद्देवि प्ररोदिमि सुदुःखिता

তাই নাথ, তাইৰ অবিহনে মই কোনোপধ্যেই জীয়াই থাকিব নোৱাৰোঁ। এই কাৰণেই, হে দেৱী, মই অতি দুখেৰে কান্দি আছোঁ।

Verse 22

मृगावत्युवाच । यद्येवं पुत्रि यत्र त्वं प्रयास्यसि पतेर्गृहे । तस्य राज्ञस्तु यो विप्रः पौरोहित्ये व्यवस्थितः

মৃগাৱতীয়ে ক’লে: “যদি তেনেহ’লে, হে কন্যা—যেতিয়া তুমি স্বামীৰ গৃহলৈ যাবা—সেই ৰজাৰ এজন ব্ৰাহ্মণ আছে, যি ৰাজপুৰোহিত ৰূপে নিযুক্ত।”

Verse 23

तस्य पुत्राय दास्यामि सखीमेनां तव प्रियाम् । तत्रापि येन ते संगो भविष्यत्यनया सह

“সেইজনৰ পুত্ৰক মই তোৰ এই প্ৰিয় সখীক দিম, যাতে তাতো তোৰ এইজনীৰ সৈতে সঙ্গ লাভ হৈ থাকে।”

Verse 24

एवमुक्त्वा ततो राज्ञी छादोग्यं द्विजसत्तमम् । समानीयाब्रवीदेनं विनयावनता स्थिता

এইদৰে কৈ ৰাণীয়ে পাছত ছান্দোগ্য নামৰ ব্ৰাহ্মণশ্ৰেষ্ঠক মাতি আনিলে আৰু বিনয়ভাৱে নত হৈ তেওঁক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 26

तथा तव सुतायाश्च सुतेयं मम सुप्रिया । तस्मात्कुरु वचो मह्यं यच्च वक्ष्यामि सुव्रत

“যেনেকৈ তোৰ বাবে তোৰ কন্যা প্ৰিয়, তেনেকৈ এই ছোৱালীও মোৰ অতি প্ৰিয়। সেয়ে, হে সুৱ্ৰত, মোৰ কথা মানি চলা, আৰু মই যি ক’বলৈ যাওঁ সেয়া কৰা।”

Verse 27

यस्य मे दीयते कन्या कदाचिन्नृपतेरियम् । पुरोधास्तस्य यो विप्रस्तस्मै देया निजा सुता

হে নৃপতি, যাক কেতিয়াবা মোৰ এই কন্যা বিবাহত দিয়া হ’ব, তেওঁৰ যি ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিত, তাকেই মোৰ নিজ কন্যাও বিবাহত দিয়া উচিত।

Verse 28

येन न स्यान्मिथो भेदस्ताभ्यां द्विजवरोत्तम । एकस्थाने स्थिताभ्यां च प्रसा दात्तव सत्तम

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, কৃপা কৰি দিয়া যেন সেই দুজনৰ মাজত পৰস্পৰ ভেদ-বিবাদ নাহে; আৰু হে সজ্জন, তেওঁলোক একে ঠাইতে একেলগে থাকক।

Verse 29

छांदोग्य उवाच । नागरो नागरं मुक्त्वा योऽन्यस्मै संप्रयच्छति । कन्यकां यः प्रगृह्णाति विवाहार्थं कथंचन

ছান্দোগ্য ক’লে: যি নাগৰ নাগৰক এৰি আনক (কন্যা) দান কৰে, অথবা যি কোনো উপায়ে বিবাহাৰ্থে কোনো কন্যাক গ্ৰহণ কৰে—

Verse 30

स पंक्तिदूषकः पापान्नागरो न भवेदिह । तस्मान्नाहं प्रदास्यामि कथंचिन्निजकन्यकाम् । अन्यस्मै नागरं मुक्त्वा निश्चयोऽयं मया कृतः

সেয়া পাপী পংক্তিদূষক হয় আৰু ইয়াত সত্য নাগৰ বুলি গণ্য নহয়। সেয়ে মই কোনো মতে নাগৰ সম্বন্ধ এৰি মোৰ নিজ কন্যাক আনক দিম নোৱাৰোঁ—এই মোৰ দৃঢ় সংকল্প।

Verse 31

ब्राह्मण्युवाच । नाहं पतिं प्रयास्यामि कुमारी ब्रह्मचारिणी । देया प्रिया सखी यत्र तावद्यास्यामि तत्र च

ব্ৰাহ্মণ কুমাৰীয়ে ক’লে: মই স্বামীৰ ওচৰলৈ নাযাওঁ; মই ব্ৰহ্মচাৰিণী কুমাৰী। য’ত মোৰ প্ৰিয় সখী—যাক বিবাহত দিয়া হ’ব—থাকিব, মইও তাতেই যাম আৰু তাতেই থাকিম।

Verse 32

यदि तात बलान्मह्यं विवाहं त्वं करिष्यसि । विषं वा भक्षयिष्यामि साधयिष्यामि पावकम्

হে পিতৃ, যদি আপুনি মোক বলপূৰ্বক বিবাহ দিয়ে, তেন্তে মই বিষ পান কৰিম বা অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম।

Verse 33

शस्त्रेण वा हनिष्यामि स्वदेहं तात निश्चयम् । एवं ज्ञात्वा तु तात त्वं यत्क्षमं तत्समाचर

অথবা মই অস্ত্ৰেৰে নিজৰ দেহ ত্যাগ কৰিম। হে পিতৃ, এই কথা জানি যি উচিত তাকেই কৰক।

Verse 34

सूत उवाच । तस्यास्तं निश्चयं ज्ञात्वा स विप्रो दुःखसंयुतः । स्त्रीहत्यापाप भीतस्तु तां त्यक्त्वा स्वगृहं ययौ

সূত দেৱে ক’লে: তাইৰ দৃঢ় সংকল্পৰ কথা জানি সেই ব্ৰাহ্মণজন দুখত ম্ৰিয়মান হ’ল আৰু নাৰী হত্যাৰ পাপৰ ভয়ত তাইক ত্যাগ কৰি নিজ গৃহলৈ উভতি গ’ল।

Verse 35

सापि रेमे तया सार्धं रत्नवत्या द्विजोत्तमाः । संहृष्टहृदया नित्यं संत्यक्तपितृसौहृदा

হে দ্বিজোত্তমসকল, তেওঁও ৰত্নাৱতীৰ সৈতে আনন্দৰে বাস কৰিবলৈ ল’লে; পিতৃৰ প্ৰਤੀ মৰম ত্যাগ কৰি তেওঁ সদায় প্ৰফুল্লিত হৃদয়েৰে থাকিল।

Verse 36

यौवनं सा तु संप्राप्ता रूपेणाप्रतिमा भुवि

সময়ত তেওঁ যৌৱন প্ৰাপ্ত হ’ল, আৰু ৰূপত পৃথিৱীত তেওঁৰ কোনো তুলনা নাছিল।

Verse 195

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये छान्दोग्यब्राह्मणकन्यावृत्तान्तवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে পৱিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ অন্তৰ্গত, ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, পুণ্য হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যত—“ছান্দোগ্য ব্ৰাহ্মণৰ কন্যাৰ বৃত্তান্ত-বৰ্ণনা” নামৰ একশ পঁচানব্বইতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।

Verse 258

इयं तव सुता ब्रह्मन्सुताया मम सुप्रिया । न वियोगं सहत्यस्या मुहूर्तमपि भामिनी

হে ব্ৰাহ্মণ! তোমাৰ এই কন্যা মোৰ কন্যাৰ অতি প্ৰিয়। সেই তেজস্বিনী বামিনী তাইৰ পৰা বিচ্ছেদ এক মুহূৰ্তও সহিব নোৱাৰে।