Adhyaya 193
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 193

Adhyaya 193

অধ্যায় ১৯৩ প্ৰশ্নোত্তৰধর্মী তত্ত্ব-আলোচনা। ঋষিসকলে সূতক সোধে—সাৱিত্ৰী ক্ৰোধে প্ৰস্থান কৰি শাপ দিলে পাছত কি হ’ল, আৰু শাপবদ্ধ হৈও দেৱতাসকল যজ্ঞশালাত কেনেকৈ স্থিত থাকিল? সূতে কয়—তেতিয়া গায়ত্ৰী উঠি উত্তৰ দিলে; সাৱিত্ৰীৰ বাক্য অচল অধিকাৰযুক্ত, তাক ন দেৱে ন অসুৰে সলনি কৰিব পাৰে। সাৱিত্ৰীক পৰম পতিব্ৰতা আৰু জ্যেষ্ঠা দেৱী বুলি স্তৱ কৰি তেওঁৰ বাক্যবন্ধনৰ ন্যায় স্থাপন কৰা হয়। গায়ত্ৰীয়ে শাপসমূহ সত্য বুলি মানি লৈও পৰিহাৰস্বৰূপে বৰ-ব্যৱস্থা নিৰূপণ কৰে। ব্ৰহ্মাৰ পূজ্যতা আৰু যজ্ঞত কেন্দ্ৰীয়তা ঘোষণা—ব্ৰহ্মস্থানত ব্ৰহ্মা নাথাকিলে কৰ্ম সম্পূৰ্ণ নহয়; ব্ৰহ্মদৰ্শন বিশেষকৈ পৰ্বদিনত বহুগুণ পুণ্যদায়ক। আগলৈ ভৱিষ্য কাহিনীত বিষ্ণুৰ আগন্তুক জন্ম, দ্বিৰূপ আৰু সাৰথি-সেৱা; ইন্দ্ৰৰ কাৰাবাস আৰু ব্ৰহ্মাৰ দ্বাৰা মুক্তি; অগ্নিৰ শুদ্ধি আৰু পুনৰ পূজাযোগ্যতা; শিৱৰ বিবাহ-ব্যৱস্থাৰ পুনৰ বিন্যাস আৰু শেষত হিমাচল-কন্যা গৌৰীক শ্ৰেষ্ঠ পত্নী ৰূপে লাভ—এই সকলো বৰ্ণিত। এইদৰে পুৰাণীয় পদ্ধতি দেখা যায়: শাপ ধাৰ্মিকভাৱে বৈধ থাকে, কিন্তু বৰ, নিয়োগ আৰু স্থান-উপাসনাসংলগ্ন পুণ্যনীতিৰ দ্বাৰা নৈতিক আৰু বিধিগতভাৱে একীভূত কৰা হয়।

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । एवं गतायां सावित्र्यां सकोपायां च सूतज । किं कृतं तत्र गायत्र्या ब्रह्माद्यैश्चापि किं सुरैः

ঋষিসকলে ক’লে: হে সূতপুত্ৰ! ক্ৰোধেৰে সাৱিত্ৰী গুচি যোৱাৰ পাছত, তাত গায়ত্ৰীয়ে কি কৰিলে? আৰু ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলেও কি কৰিলে?

Verse 2

एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । कथं शापान्विता देवाः संस्थितास्तत्र मण्डपे

এই সকলো কথা আমাক বিস্তাৰে কোৱা, কিয়নো আমাৰ কৌতূহল অতি বেছি। শাপৰ ভাৰ বহন কৰা দেৱতাসকল কেনেকৈ সেই মণ্ডপত একেলগে স্থিৰ হৈ আছিল?

Verse 3

सूत उवाच । गतायामथ सावित्र्यां शापं दत्त्वा द्विजोत्तमाः । गायत्री सहसोत्थाय वाक्यमेतदुदैरयत्

সূতে ক’লে: সাৱিত্ৰী গুচি যোৱাৰ পিছত, শাপ দিয়া হ’ল; হে দ্বিজোত্তমসকল, তেতিয়া গায়ত্ৰী তৎক্ষণাৎ উঠি এই বাক্য উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 4

सावित्र्या यद्वचः प्रोक्तं तन्न शक्यं कथंचन । अन्यथा कर्तुमेवाथ सर्वैरपि सुरासुरैः

সাৱিত্ৰীয়ে কোৱা বাক্য কোনোভাবেই পৰিবৰ্তন কৰিব নোৱাৰি; সকলো দেৱতা আৰু অসুৰ একেলগে হলেও তাক অন্যথা কৰিব নোৱাৰে।

Verse 5

महासती महाभागा सावित्री सा पतिव्रता । पूज्या च सर्वदेवानां ज्येष्ठा श्रेष्ठा च सद्गणैः

সাৱিত্ৰী মহাসতী, মহাভাগ্যা আৰু পতিব্ৰতা। সকলো দেৱতাৰ পূজ্য, আৰু সদ্গণৰ সভাত জ্যেষ্ঠা তথা শ্ৰেষ্ঠা বুলি মান্য।

Verse 6

परं स्त्रीणां स्वभावोऽयं सर्वासां सुरसत्तमाः । अपि सह्यो वज्रपातः सपत्न्या न पुनः कथा

তথাপি, হে সুৰসত্তমসকল, এইয়েই স্ত্ৰীসকলৰ স্বভাৱ—সকলোৰে একে: বজ্ৰপাতৰ আঘাতো সহ্য হয়, কিন্তু সতীনীৰ কথা নহয়।

Verse 7

मत्कृते येऽत्र शपिता सावित्र्या ब्राह्मणाः सुराः । तेषामहं करिष्यामि शक्त्या साधारणां स्वयम्

মোৰ কাৰণে ইয়াত সাৱিত্ৰীয়ে যিসকল ব্ৰাহ্মণ আৰু দেৱতাক শাপ দিছে, মই নিজ শক্তিৰে তেওঁলোকৰ অৱস্থা নিজেই ‘সাধাৰণ’ কৰি দিম (লঘু আৰু ভাগ-বাঁটযোগ্য)।

Verse 8

अपूज्योऽयं विधिः प्रोक्तस्तया मंत्रपुरःसरः । सर्वेषामेव वर्णानां विप्रादीनां सुरो त्तमाः

তাই মন্ত্ৰ-পূৰ্বক কৈছে যে এই বিধি (ব্ৰহ্মা) পূজাৰ অযোগ্য, হে দেৱোত্তম! ব্ৰাহ্মণ আদি সকলো বৰ্ণৰ বাবে।

Verse 9

ब्रह्मस्थानेषु सर्वेषु समये धरणीतले । न ब्रह्मणा विना किंचित्कृत्यं सिद्धिमुपैष्यति

ধৰণীতলত ব্ৰহ্মা-প্ৰতিষ্ঠিত সকলো স্থানত, যথাসময়ত, ব্ৰহ্মাৰ অনুমতি বিনা কোনো কৰ্মই সিদ্ধি নাপায়।

Verse 10

कृष्णार्चने च यत्पुण्यं यत्पुण्यं लिंग पूजने । तत्फलं कोटिगुणितं सदा वै ब्रह्मदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो विशेषात्सर्वपर्वसु

কৃষ্ণাৰ্চনাত যি পুণ্য, আৰু লিঙ্গপূজাত যি পুণ্য—ব্ৰহ্মাৰ দৰ্শন-মাত্ৰতেই সেই ফল সদায় কোটি গুণ বৃদ্ধি পায়; ইয়াত সন্দেহ নাই, বিশেষকৈ সকলো পবিত্ৰ পৰ্বত।

Verse 11

त्वं च विष्णो तया प्रोक्तो मर्त्यजन्म यदाऽप्स्यसि । तत्रापि परभृत्यत्वं परेषां ते भविष्यति

আৰু হে বিষ্ণু! তাই কৈছে যে যেতিয়া তুমি মর্ত্যজন্ম লাভ কৰিবা, তাতো তোমাৰ বাবে আনৰ সেবকৰূপে থাকিব লাগিব।

Verse 12

तत्कृत्वा रूपद्वितयं तत्र जन्म त्वमाप्स्यसि । यत्तया कथितो वंशो ममायं गोपसंज्ञितः । तत्र त्वं पावनार्थाय चिरं वृद्धिमवाप्स्यसि

তাত তুমি দুটা ৰূপ ধৰি জন্ম লাভ কৰিবা। তাই কোৱা বংশটো মোৰেই, যি ‘গোপ’ নামে প্ৰখ্যাত; আৰু তাত জগত পবিত্ৰ কৰাৰ নিমিত্তে তুমি দীৰ্ঘকাল বৃদ্ধি আৰু বিকাশ লাভ কৰিবা।

Verse 13

एकः कृष्णाभिधानस्तु द्वितीयोऽर्जुनसंज्ञितः । तस्यात्मनोऽर्जुनाख्यस्य सारथ्यं त्वं करिष्यसि

এজনৰ নাম হ’ব ‘কৃষ্ণ’, দ্বিতীয়জন ‘অৰ্জুন’ নামে পৰিচিত হ’ব; আৰু সেই অৰ্জুন-ৰূপ নিজৰ আত্মাৰ ৰথচালক তুমিয়েই হ’বা।

Verse 14

तेनाकृत्येऽपि रक्तास्ते गोपा यास्यंति श्लाघ्यताम् । सर्वेषामेव लोकानां देवानां च विशेषतः

সেই দিৱ্য সান্নিধ্যৰ বলত, কৰ্তব্য-বিদ্যাত অশিক্ষিত হ’লেও সেই গোপসকল ভক্তিৰসে পূৰ্ণ হ’ব আৰু সকলো লোকত—বিশেষকৈ দেৱলোকত—খ্যাতি আৰু প্ৰশংসা লাভ কৰিব।

Verse 15

यत्रयत्र च वत्स्यंति मद्वं शप्रभवानराः । तत्रतत्र श्रियो वासो वनेऽपि प्रभविष्यति

য’ত য’ত মোৰ বংশজাত মানুহে বাস কৰিব, ত’ত ত’ত শ্ৰীৰ নিবাস—সমৃদ্ধি আৰু মঙ্গল—অৰণ্যতো উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 16

भोभोः शक्र भवानुक्तो यत्तया कोपयुक्तया । पराजयं रिपोः प्राप्य कारा गारे पतिष्यति

হে হে শক্ৰ! ক্ৰোধযুক্তা সেই নাৰীয়ে তোমাক কৈছে—শত্ৰুৰ হাতত পৰাজয় পাই তুমি কাৰাগাৰত পতিত হ’বা।

Verse 17

तन्मुक्तिं ते स्वयं ब्रह्मा मद्वाक्येन करिष्यति

সেই বন্ধনৰ পৰা তোমাৰ মুক্তি স্বয়ং ব্ৰহ্মাই মোৰ বাক্যবলে সম্পন্ন কৰিব।

Verse 18

ततः प्रविष्टः संग्रामे न पराजयमाप्स्यसि । त्वं वह्ने सर्वभक्षश्च यत्प्रोक्तो रुष्टया तया

তাৰ পাছত তুমি যেতিয়া যুদ্ধত প্ৰৱেশ কৰিবা, তেতিয়া তুমি পৰাজয় নাপাবা। হে অগ্নি, তুমি সৰ্বভক্ষ—তাই ক্ৰুদ্ধা তাই তোমাক তেনে কৈছিল।

Verse 19

तदमेध्यमपि प्रायः स्पृष्टं तेऽर्च्चिर्भिरग्रतः । मेध्यतां यास्यति क्षिप्रं ततः पूजामवाप्त्यसि

যি বস্তু সাধাৰণতে অশুচি বুলি গণ্য, সেয়াও তোমাৰ পবিত্ৰ শিখাৰ আগত স্পৰ্শ পালে শীঘ্ৰে শুচি হ’ব; তাৰ পাছত তুমি বিধিমতে পূজা লাভ কৰিবা।

Verse 21

यद्रुद्र प्रियया सार्धं वियोगः कथितस्तया । तस्याः श्रेष्ठ तरा चान्या तव भार्या भविष्यति । गौरीनामेति विख्याता हिमाचलसुता शुभा

হে ৰুদ্ৰ, তাই নিজৰ প্ৰিয়ৰ সৈতে বিচ্ছেদৰ কথা ক’লে; জানিবা—তাইতকৈও শ্ৰেষ্ঠ আন এগৰাকী তোমাৰ পত্নী হ’ব। সি গৌৰী নামে বিখ্যাত, হিমাচল-কন্যা শুভা।

Verse 193

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गायत्रीवरप्रदानोनाम त्रिनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাত, ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডৰ হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘গায়ত্ৰীদ্বাৰা বৰপ্ৰদান’ নামৰ অধ্যায়, অৰ্থাৎ ১৯৩তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।