Adhyaya 179

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुष्करत्रितयं शुभम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

সূতে ক’লে: তাতো আৰু আছে পুণ্যময় পুষ্কৰৰ ত্ৰয়। হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰত ই সকলো পাপ বিনাশ কৰে।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे कीर्तिते वा द्विजोत्तमाः । पातकं नाशमायाति भास्करेण तमो यथा

হে দ্বিজোত্তমসকল! ইয়াক কেৱল দেখা, স্পৰ্শ কৰা বা কীৰ্তন কৰিলেই পাপ নাশ হয়—যেনেকৈ সূৰ্য্যই অন্ধকাৰ দূৰ কৰে।

Verse 3

पुनंति सर्वतीर्थानि स्नानाद्दानादसंशयम् । पुष्करालोकनादेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

সকলো তীৰ্থই নিঃসন্দেহে স্নান আৰু দানৰ দ্বাৰা পবিত্ৰ কৰে; কিন্তু কেৱল পুষ্কৰৰ দৰ্শনেই সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত কৰে।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रूयते पुष्करंनाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । ब्रह्मणा निर्मितं तत्र यच्च योजनमात्रकम्

ঋষিসকলে ক’লে: ‘পুষ্কৰ’ নামৰ তীৰ্থৰ কথা আমি শুনিছোঁ, যি ত্ৰিলোকত বিখ্যাত—ব্ৰহ্মাই নিৰ্মাণ কৰা—আৰু তাত ইয়াৰ পৰিসৰ এক যোজনামাত্ৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 5

उत्तरे चन्द्रभागाया नद्या यावत्सरस्वती । दक्षिणे करतोयायाः सीमेयं पुष्करत्रये

উত্তৰে চন্দ্ৰভাগা নদীৰ পৰা সৰস্বতীলৈকে সীমা; দক্ষিণে কৰতোয়াৰ পৰা—এইয়েই পুষ্কৰ-ত্ৰয়ৰ পবিত্ৰ পৰিসীমা।

Verse 6

अस्माकं तु पुरा सूत त्वयोक्तं वियति स्थितम् । एतन्नः कौतुकं सूत तत्कथं हाटकेश्वरे । तत्र क्षेत्रे समायातं तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि

হে সূত, পূৰ্বতে আপুনি আমাক কৈছিল যে সেয়া আকাশত অৱস্থিত আছিল। এইয়েই আমাৰ কৌতূহল, হে সূত—সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ হাটকেশ্বৰত ই কেনেকৈ আহি উপস্থিত হ’ল? সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি আমাক এই কথা বুজাই ক’ব।

Verse 7

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठास्तच्छृणुध्वं समाहिताः

সূতে ক’লে: হে মহাভাগ্যৱানসকল, আপোনালোকে যি কৈছে সেয়া সত্য। সেয়ে, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, মন একাগ্ৰ কৰি সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ কথা শুনক।

Verse 8

सर्वतो विस्तराद्वच्मि नमस्कृत्य स्वयं भुवम्

স্বয়ম্ভূ ব্ৰহ্মাক নমস্কাৰ কৰি মই ইয়াক সকলো দিশৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 9

ब्रह्मलोके निवसतो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । देवर्षिर्नारदः प्राप्तो भ्रांत्वा लोकत्रयं मुनिः

ব্ৰহ্মলোকত অৱ্যক্ত-জন্ম ব্ৰহ্মা নিবাস কৰি থাকোঁতে, তিনিও লোক ভ্ৰমণ কৰি অহা দেবর্ষি নাৰদ মুনি তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 10

स नत्वा शिरसा पादावुपविष्टस्त दग्रतः

সিয়ে মূৰ নত কৰি (ব্ৰহ্মাৰ) চৰণত প্ৰণাম কৰিলে আৰু তাৰ পাছত তেওঁৰ সন্মুখত বহিল।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कस्माद्वत्स चिराद्दृष्टः कुतः प्राप्तोऽधुना भवान् । क्व भ्रांतस्त्वं समाचक्ष्व ब्रूहि वत्सात्र कारणम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে বৎস, ইমান দিনৰ পাছত কিয় দেখা দিলা? এতিয়া তুমি ক’ৰ পৰা আহিলা? ক’ত ঘূৰি ফুৰিছিলা? হে প্ৰিয়, ইয়াত কাৰণ কোৱা।

Verse 12

नारद उवाच । मर्त्यलोकाद्विभो प्राप्तः सांप्रतं च त्वरान्वितः । तव पादप्रपूजार्थं सत्येनात्मानमालभे

নাৰদে ক’লে: হে প্ৰভু, মই মর্ত্যলোকৰ পৰা এতিয়াই ত্বৰিতভাৱে আহিছোঁ। আপোনাৰ পদপূজাৰ নিমিত্তে মই সত্য ক’ম আৰু নিজ আত্মাক আপোনাৰ আগত সমৰ্পণ কৰোঁ।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । किंवदन्तीं ममाचक्ष्व मर्त्यलोकसमुद्भवाम् । कीदृशाः पार्थिवास्तत्र कीदृशा द्विजसत्तमाः । कीदृशा व्यवहाराश्च वर्तन्ते तत्र सांप्रतम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: মর্ত্যলোকৰ পৰা উঠা বৃত্তান্ত মোক কোৱা। তাত ৰজাসকল কেনেকুৱা? তাত দ্বিজসত্তমাসকল কেনেকুৱা? আৰু বৰ্তমান তাত কেনে ব্যৱহাৰ আৰু আচৰণ চলি আছে?

Verse 14

नारद उवाच । मर्त्यलोके कलिर्जातः सांप्रतं सुरसत्तम

নাৰদে ক’লে: হে দেৱসত্তম, মর্ত্যলোকে এতিয়া ক’লিৰ উদয় হৈছে।

Verse 15

राजानः सत्पथं त्यक्त्वा तथा लोभपरायणाः । पीडयंति च लोकांश्च अर्थहेतोः सुनिर्घृणाः

ৰজাসকলে সৎপথ ত্যাগ কৰি লোভত পৰায়ণ হৈছে; ধনৰ কাৰণে নিৰ্দয় হৈ লোকসকলক পীড়া দিছে, দয়া নথকা।

Verse 16

शौर्यभावपरित्यक्ताः परदारविमर्दकाः । पूजयन्ति न ते विप्रान्न देवान्न गुरूनपि

যিসকলে শৌৰ্যৰ ভাব ত্যাগ কৰি পৰস্ত্ৰীক অপমান কৰে, সিহঁতে ন ব্ৰাহ্মণক পূজে, ন দেৱতাক, ন গুৰুকো সন্মান কৰে।

Verse 17

वेदविक्रय कर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । पापप्रतिग्रहासक्ताः सन्ध्याहीनाः सुनिर्घृणाः

বেদ বিক্ৰী কৰা ব্ৰাহ্মণসকল শৌচ-শুদ্ধিৰ পৰা বঞ্চিত হয়; পাপদানে আসক্ত, সন্ধ্যা-কৰ্মহীন আৰু অতি নিৰ্দয় হয়।

Verse 18

कृषिकर्मरता नित्यं वैश्यवत्पशुपालकाः । वैश्याः सर्वे समुच्छेदं प्रयाता धरणीतले

যিসকলে সদায় কৃষিকাৰ্য আৰু পশুপালনত ৰত থাকে, সিহঁতে বৈশ্যৰ দৰে জীৱন যাপন কৰে; আৰু পৃথিৱীত বৈশ্য বৰ্ণ স্বৰূপে সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষয়প্ৰাপ্ত হৈছে।

Verse 19

शूद्रा नित्यं धर्मकामाः शूद्राश्चैव तपस्विनः । लोकयात्राक्रियाः सर्वे प्रहसंति व्यपत्रपाः

শূদ্ৰসকল সদায় ধৰ্ম কামনা কৰে, আৰু শূদ্ৰসকলেই তপস্বীও হৈ উঠে; কিন্তু সমাজ চলাই ৰখা লোকাচাৰ-ক্ৰিয়াসমূহক সকলোৱে লাজ নকৰাকৈ উপহাস কৰে।

Verse 20

यस्य चास्ति गृहे वित्तं तरुण्यश्च तथा स्त्रियः । तेनतेन समं सख्यं प्रकुर्वन्ति नरा भुवि

পৃথিৱীত যাৰ ঘৰত ধন আছে, যৌৱন আছে আৰু নাৰীও আছে, মানুহে তেনে লোকৰ সৈতে সমানভাৱে সখ্যতা গঢ়ে।

Verse 21

विधवानां व्रतस्थानां सर्वेषां लिंगिनां तथा । हृदि स्थितो महान्कामो व्रतचर्याबहिःस्थिताः

ব্ৰতপালনত নিবিষ্ট বিধৱাসকলৰ মাজতো, আৰু ধৰ্মচিহ্নধাৰী সকলো লোকৰ মাজতো, হৃদয়ত মহাকামনা বহি থাকে; তেওঁলোকৰ ব্ৰতচৰ্যা অন্তৰত নহয়, কেৱল বাহিৰতহে স্থিত।

Verse 22

तीर्थानि विप्लवं यांतिपापलोकश्रितानि च । कलेभींतानि सर्वाणि प्रद्रवन्ति दिशो दश

কলিযুগত তীৰ্থসমূহ বিপৰ্যয়লৈ যায়, আৰু পাপী জনসমূহে আশ্ৰয় লোৱা স্থানসমূহো ক্লিষ্ট হয়। কলিৰ ভয়ে সকলো তীৰ্থ যেন দিশ দহলৈ পলাই যায়।

Verse 23

अहं तत्र स्थितो यस्मात्कलिकाले पितामह

হে পিতামহ ব্ৰহ্মা, কলিযুগত মই তাতেই স্থিত হৈ থাকোঁ।

Verse 24

कलिकाले विशेषेण स्वैरिण्यो ललितस्पृहाः । भर्त्रा विवदमानाश्च स्त्रियः कार्मणतत्पराः । वृथा व्रतानि कुर्वंति त्यक्त्वा ताः स्वपतेः कथाम्

বিশেষকৈ কলিযুগত স্ত্ৰীসকল স্বেচ্ছাচাৰী হয়, ভোগবিলাসৰ লালসাৰে ভৰা; স্বামীৰ সৈতে বিবাদ কৰে আৰু কূটকৌশলী কৰ্মণ-অনুষ্ঠানত আসক্ত থাকে। নিজৰ স্বামীৰ প্ৰতি পতিব্ৰতা ধৰ্মৰ পথ ত্যাগ কৰি তেওঁলোকে বৃথাই ব্ৰত পালন কৰে।

Verse 26

स्वर्गे वा मस्तके चैव पाताले चाथ पादयोः । सांप्रतं मर्त्यलोके च मया दृष्टमनेकशः

স্বৰ্গত হওক বা মস্তকত, পাতালত হওক বা পদতলত—আৰু এতিয়া মর্ত্যলোকতো—মই এই কথা বহু বাৰ, বহু ৰূপে দেখিছোঁ।

Verse 27

श्वश्रूणां च वधूनां च तथा जनकपुत्रयोः । बांधवानां विशेषेण तथा च स्वामिभृत्ययोः

শাশুৰী আৰু বোৱাৰীৰ মাজত, পিতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজত; আত্মীয়স্বজনৰ মাজত বিশেষকৈ, আৰু স্বামী-ভৃত্যৰ মাজতো কলহ-বিদ্বেষ দেখা যায়।

Verse 28

चौराणां पार्थिवानां च दम्पत्योश्च विशेषतः । स्वल्पोदकास्तथा मेघाः स्वल्पसस्या च मेदिनी

চোৰ আৰু ৰজাসকলৰ মাজত, আৰু বিশেষকৈ স্বামী-স্ত্ৰীৰ মাজত কলহ প্ৰবল হয়। পানী কমে, মেঘে অলপ বৰষে, আৰু পৃথিৱীয়ে অল্প শস্যহে ধাৰে।

Verse 29

कलिर्बलिष्ठः सुतरां वरदानेन ते कृतः । यदा मर्त्ये भवेद्युद्धं कंडूतिर्जायते हृदि

তোমাৰ বৰদান-প্ৰদানৰ ফলত কলি অতি অধিক বলৱান কৰা হ’ল। যেতিয়া মৰ্ত্যলোকত যুদ্ধ উঠে, মোৰ হৃদয়ত খুজলনি সদৃশ অস্থিৰতা জন্মে।

Verse 30

अहं मर्त्ये परिभ्रांतश्चिरात्तेन समागतः । भूयो यास्यामि तत्रैव कण्डूतिर्महतीस्थिता

মই মৰ্ত্যলোকত বহুদিন ধৰি পৰিভ্ৰমণ কৰি এতিয়া তেওঁৰ সৈতে মিলিত হ’লোঁ। তথাপি পুনৰো মই সেই ঠাইলৈয়ে যাব লাগিব, কিয়নো মহা অস্থিৰতা মোৰ ভিতৰত স্থিত হৈছে।

Verse 31

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य पितामहः । पुष्करस्य कृते जातश्चिन्ताव्याकु लतेंद्रियः

নাৰদৰ সেই বাক্য শুনি পিতামহ ব্ৰহ্মা পুষ্কৰৰ হিতৰ বাবে উদ্বিগ্ন হ’ল; চিন্তাই তেওঁৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহ ব্যাকুল কৰি তুলিলে।

Verse 32

मर्त्ये च मामकं तीर्थं पुष्करंनाम विश्रुतम् । नाशं यास्यति तन्नूनं कलिकालपरिप्लुतम्

মৰ্ত্যলোকে মোৰেই প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থ ‘পুষ্কৰ’ কলিযুগৰ প্লাৱনত আচ্ছন্ন হৈ নিশ্চয়েই বিনাশলৈ যাব।

Verse 33

तस्मादन्यत्र नेष्यामि कलिर्यत्र न विद्यते । येन तत्र विमुंचामि निजं तीर्थं च पुष्करम्

সেয়ে মই ইয়াক আন ঠাইলৈ লৈ যাম—য’ত কলিযুগ নাই—যাতে তাত মই মোৰ নিজ তীৰ্থ ‘পুষ্কৰ’ স্থাপন কৰিব পাৰোঁ।

Verse 34

कलिकाले च संप्राप्ते सर्वप्राणिभयंकरे । तत्र प्रयांतु तीर्थानि सर्वा ण्येव विशेषतः

যেতিয়া কলিযুগ আহে—যি সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ভয়ংকৰ—তেতিয়া নিশ্চয়েই সকলো তীৰ্থ, বিশেষকৈ, সেই ঠাইলৈ গমন কৰক।

Verse 35

गते कलौ प्रयास्यंति निजस्थानमसंशयम्

কলিযুগ গুচি যোৱাৰ পিছত সিহঁতে নিঃসন্দেহে নিজৰ নিজৰ নিবাসস্থানলৈ উভতি যাব।

Verse 36

एवं निश्चित्य मनसा हस्तस्थं कमलं ततः । प्रोवाच सादरं तच्च स्वयं ध्यात्वा पितामहः

এইদৰে মনে মনে স্থিৰ সিদ্ধান্ত কৰি, পিতামহ ব্ৰহ্মাই অন্তৰ্ধ্যান কৰি, হাতত ধৰা পদ্মটোক সাদৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 37

पत त्वं पद्म भूपृष्ठे कलिर्यत्र न विद्यते । येनानयामि तत्रैव पुष्करं तीर्थमात्मनः

হে পদ্ম! ক’লি য’ত নাই, সেই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত গৈ পৰি যা; সেই চিহ্নৰ দ্বাৰাই মই তাতেই মোৰ নিজ তীৰ্থ—পুষ্কৰ—আনি প্ৰতিষ্ঠা কৰিম।

Verse 38

ततस्तत्प्रेषितं तेन पद्मं भ्रांत्वा महीतले । समस्ते पतितं क्षेत्रे हाटकेश्वरसंभवे

তাৰ পাছত, তেনেই প্ৰেৰণ কৰা পদ্মখনে পৃথিৱীত ঘূৰি ফুৰি অৱশেষত হাটকেশ্বৰ-সম্ভৱ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত পতিত হ’ল।

Verse 39

दृष्ट्वा वेदविदो विप्रान्स्वाध्यायनिरताञ्छुचीन् । तेषां यज्ञक्रियाभिश्च यज्ञोपांतैः समंततः

তাত তেওঁ বেদবিদ্‌ বিপ্ৰসকলক দেখিলে—শুচি আৰু স্বাধ্যায়ত নিমগ্ন; আৰু তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে যজ্ঞক্ৰিয়া আৰু যজ্ঞৰ উপাঙ্গ আচাৰসমূহ বিস্তৃত আছিল।

Verse 40

यूपाद्यैः सर्वतो व्याप्ते सदिशे गगनांगणे । ऋग्यजुःसामघोषेण तथा चाथर्वजेन च

সৰ্বদিশে যূপ আদি বস্তুৰে আকাশ-আঙণ ভৰি আছিল; আৰু ঋগ্‌, যজুঃ, সামৰ ঘোষে, লগতে অথৰ্বণৰ জপে, সি অনুৰণিত হৈছিল।

Verse 41

दिग्मण्डले तथा व्याप्ते नान्यः संश्रूयते ध्वनिः । तथा च तार्किकाणां च विवादेषु महत्सु च

এইদৰে দিগ্‌মণ্ডল ভৰি পৰাত আন কোনো ধ্বনি শুনা নাযায়; তদুপৰি তাৰ্কিকসকলৰ মাজতো মহৎ বিতৰ্ক চলিছিল।

Verse 42

वेदांतानां समस्तानां व्याख्याने बहुधा कृते । दृश्यन्ते मुनयो यत्र संस्थिता नियमेषु च

য’ত সমগ্ৰ বেদান্তৰ ব্যাখ্যা নানা প্ৰকাৰৰে কৰা হৈছিল, তাত মুনিসকল দেখা গৈছিল—নিয়ম-বৰ্তত স্থিৰ আৰু সংযমী।

Verse 43

एकाहारा निराहारा एकांतरकृताशनाः । त्रिरात्रोपोषिताश्चान्ये कृच्छ्रचांद्रायणे रताः

কিছুমানে দিনে একবাৰ আহাৰ ল’লে, কিছুমানে একেবাৰে নিৰাহাৰ থাকিলে; কিছুমানে একদিন অন্তৰে আহাৰ কৰিলে। আন কিছুমানে তিনিৰাতি উপবাস কৰি, কৃচ্ছ্ৰ আৰু চান্দ্ৰায়ণ আদি কঠোৰ ব্ৰতত ৰত আছিল।

Verse 44

महापाराकिणश्चान्ये तथा मासोपवासिनः । अश्मकुट्टाशिनश्चान्ये दन्तोलूखलिकास्तथा

আন কিছুমানে মহা-পাৰাক তপস্যা কৰিছিল, আৰু কিছুমানে মাহজোৰা উপবাস পালন কৰিছিল। কিছুমানে শিলত কুটাঁ বস্তুহে আহাৰ কৰিছিল, আৰু কিছুমানে ‘দন্ত-উখল’ তপে—নিজ দাঁতে পিহি লোৱা আহাৰেই জীৱন ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 45

शीर्णपर्णाशिनश्चैके फलाहारा महर्षयः । तद्दृष्ट्वा तादृशं क्षेत्रं संयुक्तं विविधैर्गुणैः

কিছুমান মহর্ষি শুকান পাত খাইছিল, আৰু কিছুমান কেৱল ফলাহাৰ কৰিছিল। তেনে বহু গুণে সংযুক্ত সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ দেখি (তেওঁলোকে তাৰ অসাধাৰণ পুণ্যতা বুজিলে)।

Verse 46

ततस्तत्पतितं तत्र पुण्यं ज्ञात्वा महीतले । यत्र स्थानेऽपतत्पूर्वं तस्मादुच्चलितं पुनः

তাৰ পিছত, যি স্থানত ই আগতে পতিত হৈছিল সেই ভূমিত তাৰ পুণ্যতা জানি, সি পুনৰ সেই একে স্থানৰ পৰা উঠি গ’ল—য’ত আগতে অৱতীৰ্ণ হৈছিল।

Verse 47

अन्यस्मिंश्च ततः स्थाने द्वितीये द्विजसत्तमाः । तस्मादपि तृतीये तु तृतीयं पंकजं हितम्

তাৰ পাছত, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, ই অন্য এক স্থানলৈ গ’ল—দ্বিতীয় স্থানলৈ; আৰু তাৰ পৰা তৃতীয় স্থানলৈ, য’ত তৃতীয় শুভ পদ্ম প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।

Verse 48

ततो गर्तात्रयं जातं तेषु स्थानेषु च त्रिषु । गर्तासु च जल जातं स्वच्छं स्फटिकसंनिभम्

তাৰ পাছত সেই তিনিটা স্থানত তিনিটা গহ্বৰ সৃষ্টি হ’ল; আৰু সেই গহ্বৰসমূহত জল উদ্ভৱ হ’ল—নিৰ্মল, পবিত্ৰ, স্ফটিক সদৃশ।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः स्वयमेव पितामहः । तत्र स्थाने द्विजश्रेष्ठा यज्ञकर्मप्रसिद्धये

এই অন্তৰত পিতামহ ব্ৰহ্মা স্বয়ং তাত উপস্থিত হ’ল, হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, যজ্ঞকৰ্ম সফলতাৰে সম্পন্ন হোৱাত সহায় কৰিবলৈ সেই স্থানতেই।

Verse 50

दृष्ट्वा समंततः क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । नानाविप्रैः समाकीर्णं वेदवेदांगपारगैः । तपस्विभिस्तथानेकैर्व्रतचर्यापरायणैः

চাৰিওফালে হাটকেশ্বৰ নামে পৰিচিত ক্ষেত্ৰখন দেখি—বহু বিপ্ৰেৰে পৰিপূৰ্ণ, বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শীসকলৰ দ্বাৰা, আৰু বহু তপস্বীৰে যিসকল ব্ৰতচৰ্যাৰ অনুশাসনত নিবিষ্ট—(ব্ৰহ্মা বিস্ময়ে ভৰি উঠিল)।

Verse 51

अहो क्षेत्रमहो क्षेत्रं पुण्यं रम्यं द्विजप्रियम् । तस्मायज्ञं करिष्यामि क्षेत्रेऽस्मिंश्च द्विजाश्रये

“আহা! ক্ষেত্ৰ মহা, ক্ষেত্ৰ মহা—পুণ্যময়, ৰমণীয়, আৰু দ্বিজসকলৰ প্ৰিয়। সেয়ে এই ক্ষেত্ৰত, দ্বিজাশ্ৰয় এই স্থানত, মই যজ্ঞ কৰিম।”

Verse 52

आनयिष्यामि तच्चापि पुष्करत्रितयं शुभम् । गर्तास्वेतासु पुण्यासु ज्येष्ठं मध्यं कनीयकम्

আৰু মই এই পুণ্য শ্বেত গৰ্তসমূহত শুভ পুষ্কৰ-ত্ৰয়ো আনিম—জ্যেষ্ঠ, মধ্য আৰু কনিষ্ঠ।

Verse 53

कलिकाले च संप्राप्ते येन लोपं न गच्छति । स्वयं निश्चित्य मनसा चोपविश्य धरातले

কলিযুগ উপস্থিত হোৱাত তেওঁ চিন্তা কৰিলে—এই পবিত্ৰ পৰম্পৰা যেন লোপ নাযায়। মনত দৃঢ় সংকল্প কৰি তেওঁ ধৰণীত উপবিষ্ট হ’ল।

Verse 54

ध्यात्वा च सुचिरं कालमानयामास तत्र च । पुष्करत्रितयं श्रेष्ठं ज्येष्ठमध्यकनीयकम्

দীৰ্ঘ সময় ধ্যান কৰি তেওঁ তাতেই পুষ্কৰ-ত্ৰয়ৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰূপ—জ্যেষ্ঠ, মধ্য আৰু কনিষ্ঠ—আনি উপস্থিত কৰিলে।

Verse 55

ततोऽब्रवीत्स हृष्टात्मा ह्येतद्धि पुष्कर त्रयम् । मया सम्यक्समानीतं कलिकालभयेन च

তাৰ পাছত আনন্দিতচিত্তে তেওঁ ক’লে—“এই পুষ্কৰ-ত্ৰয়ক মই কলিযুগৰ ভয়ৰ কাৰণে যথাযথভাৱে আনি স্থাপন কৰিলোঁ।”

Verse 56

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । ते यास्यंति परां सिद्धिमक्षयां मत्प्रसादतः

যিসকলে ইয়াত পৰম শ্ৰদ্ধাৰে স্নান কৰিব, তেওঁলোকে মোৰ কৃপাৰে অক্ষয় পৰম সিদ্ধি লাভ কৰিব।

Verse 57

ये च श्राद्धं करिष्यंति कार्तिक्यां सुसमाहिताः । करिष्यंति गयाशीर्षे तेषां पुण्यं महत्तमम्

যিসকলে কাৰ্ত্তিক মাহত সু-একাগ্ৰচিত্তে শ্ৰাদ্ধ কৰে, আৰু গয়াশীৰ্ষত সেই শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰে, তেওঁলোকে সৰ্বোচ্চ মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 58

तत्राद्यात्पुष्करात्पुण्यं लभिष्यंति शताधिकम् । मया यज्ञः कृतस्तत्र कार्तिक्यां पूर्वपुष्करे

তাত থকা আদ্য পুষ্কৰত তেওঁলোকে শতগুণতকৈও অধিক পুণ্য লাভ কৰিব। কিয়নো কাৰ্ত্তিক মাহত পূৰ্ব পুষ্কৰত মই তাত যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিলোঁ।

Verse 59

वैशाख्यां च करिष्यामि अत्राहं च द्वितीयके

আৰু বৈশাখ মাহতো মই ইয়াত—দ্বিতীয় পুষ্কৰত—সেই কৰ্ম সম্পন্ন কৰিম।

Verse 60

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ह्यादिदेश सदागतिम् । ममादेशाद्द्रुतं वायो समानय पुरंदरम्

এইদৰে কৈ ব্ৰহ্মাই তেতিয়া দ্ৰুতগামী বায়ুক আদেশ দিলে: “মোৰ আদেশত, হে বায়ু, শীঘ্ৰে পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ) ক আন।”

Verse 61

आदित्यैर्वसुभिः सार्धं रुद्रैश्चैव मरुद्गणैः । गंधर्वैर्लोकपालैश्च सिद्धैर्विद्याधरैस्तथा

আদিত্য আৰু বসুসকলৰ সৈতে, ৰুদ্ৰ আৰু মৰুতগণৰ সৈতে; লগতে গন্ধৰ্ব, লোকপাল, তদুপৰি সিদ্ধ আৰু বিদ্যাধৰসকলৰ সৈতে—(সকলোৱে আহক)।

Verse 62

येन मे स्यात्सहायत्वं समस्ते यज्ञकर्मणि । तच्छ्रुत्वा सकलं वायुर्गत्वा शक्रनिवेशनम् । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं परमेष्ठिना

“যেন মোৰ সমগ্ৰ যজ্ঞকৰ্মত সহায়তা লাভ হয়।” এই কথা শুনি বায়ু দেৱে শক্ৰৰ নিবাসলৈ গৈ পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাই যি কৈছিল, সেই সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ বৰ্ণনা কৰিলে।

Verse 63

सत्वरं प्रययौ तत्र सर्वैर्देवगणैः सह । प्रणिपत्य ततस्तं स ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

সেইবাবে তেওঁ তৎক্ষণাৎ সকলো দেৱগণৰ সৈতে তাত উপস্থিত হ’ল। প্ৰণাম কৰি তাৰ পাছত তেওঁ ব্ৰহ্মাদেৱক এই বাক্য ক’লে।

Verse 64

आदेशो दीयतां देव ह्यहमाकारितस्त्वया । यदर्थं तत्करिष्यामि तस्माच्छीघ्रं निवेदय

“হে দেৱ! আজ্ঞা দিয়া, কিয়নো মই আপোনাৰ দ্বাৰা আহ্বানিত। যি উদ্দেশ্য, সেয়া শীঘ্ৰে জনাও, যাতে মই তাক সম্পন্ন কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 65

ब्रह्मोवाच । मया शक्रात्र चानीतं सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । कलिकालभयाच्चैव करिष्ये तदहं स्थिरम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: “হে শক্ৰ! মই ইয়ালৈ অতি পুণ্যময় পুষ্কৰৰ ত্ৰয় আনিছোঁ; আৰু কলিযুগৰ ভয়ৰ কাৰণে মই তাক দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিম।”

Verse 66

अग्निष्टोमत्रयं कृत्वा वैशाख्यां च यथार्चितम् । संभारमाहरस्वाशु तदर्थं सर्वमेव हि

“তিনিটা অগ্নিষ্টোম যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি, আৰু বৈশাখ মাহত বিধিমতে পূজা কৰি—সেই কাৰ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো সামগ্ৰী শীঘ্ৰে আনিবা।”

Verse 67

ब्राह्मणांश्च तदर्हांश्च वेदवेदांगपारगान् । तच्छ्रुत्वा विनयाच्छक्रस्तथेत्युक्त्वा त्वरान्वितः । संभारानानयामास तदर्हांश्च द्विजोत्तमान्

“সেই কৰ্মৰ যোগ্য ব্ৰাহ্মণসকল—যিসকলে বেদ আৰু বেদাঙ্গত পাৰদৰ্শী—আনিবা।” এই কথা শুনি শক্ৰ বিনয়েৰে “তথাস্তु” বুলি ক’লে আৰু তৎক্ষণাৎ যজ্ঞৰ উপকৰণসমূহ আৰু সেই কৰ্মৰ উপযুক্ত উত্তম দ্বিজসকলক আনিলে।

Verse 68

ततश्चकार विधिवद्यज्ञं स प्रपितामहः । यथोक्तविधिना सर्वं तथा संपूर्णदक्षिणम्

তাৰ পাছত প্ৰপিতামহ ব্ৰহ্মাই বিধি অনুসাৰে যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে; যিদৰে কোৱা হৈছিল, সকলো তেনেদৰেই হ’ল আৰু দক্ষিণাও সম্পূৰ্ণ ৰূপে প্ৰদান কৰা হ’ল।

Verse 179

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करत्रयोत्पत्तिपूर्वकं यज्ञसमारंभार्थमुपकरणानयनब्राह्मणामन्त्रणादि प्रकारकथनंनामैकोनाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশী-সহস্ৰ শ্লোকযুক্ত সংহিতাৰ ষষ্ঠ ভাগ—নাগৰখণ্ড—ৰ হাটকেশ্বৰক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত, “পুষ্কৰ ত্ৰয়ৰ উৎপত্তিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি যজ্ঞ আৰম্ভণিৰ বাবে উপকৰণ আনা আৰু ব্ৰাহ্মণ আমন্ত্ৰণ আদি বিধিৰ বৰ্ণনা” নামক অধ্যায়, অৰ্থাৎ ১৭৯তম অধ্যায়, সমাপ্ত হ’ল।