Adhyaya 173

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अहो बत महाश्चर्यं विश्वामित्रस्य सन्मुनेः । मंत्रप्रभावतो येन तत्तोयं रुधिरीकृतम्

ঋষিসকলে ক’লে: “আহা! কি মহা আশ্চৰ্য—সজ্জন মুনি বিশ্বামিত্ৰৰ! মন্ত্ৰ-প্ৰভাৱত যাৰ দ্বাৰা সেই জল ৰুধিৰত পৰিণত হ’ল!”

Verse 2

ततःप्रभृति संप्राप्तं कथं तोयं प्रकीर्तय । सरस्वत्या महाभाग सर्वं विस्तरतो वद

তেতিয়াৰ পৰা এই জল কেনেকৈ এনে ৰূপে প্ৰাপ্ত হ’ল, সেয়া কীৰ্তন কৰা। হে মহাভাগ, সৰস্বতীৰ বিষয় সকলো বিস্তাৰে কোৱা।

Verse 3

सूत उवाच । बहुकालं प्रवाहः स सरस्वत्या द्विजोत्तमाः । महान्रक्तमयो जातो भूतराक्षससेवितः

সূত ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, বহুদিন ধৰি সৰস্বতীৰ সেই প্ৰবাহ মহা ৰক্তধাৰা হৈ পৰিল, য’ত ভূত আৰু ৰাক্ষসে বিচৰণ কৰিছিল।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य वसिष्ठो मुनिसत्तमः । अर्बुदस्थस्तया प्रोक्तो दीनया दुःखयुक्तया

তাৰ পাছত কিছু সময় অতিবাহিত হ’লে, অৰ্বুদত বাস কৰা মুনিসত্তম বশিষ্ঠক দুঃখাকুলা আৰু কষ্টযুক্তা সেয়াই সম্বোধন কৰিলে।

Verse 5

तवार्थाय मुने शप्ता विश्वामित्रेण कोपतः । रुधिरौघवहाजाता तपस्विजनवर्जिता

হে মুনে, তোমাৰ কাৰণে বিশ্বামিত্ৰে ক্ৰোধত মোক শাপ দিলে; মই ৰুধিৰৰ প্ৰলয়ধাৰা বহোৱা হৈ পৰিলোঁ, তপস্বীজনৰ পৰা পৰিত্যক্তা।

Verse 6

तस्मात्कुरु प्रसादं मे यथा स्यात्सलिलं पुनः । प्रवाहे मम विप्रेन्द्र प्रयाति रुधिरं क्षयम्

সেয়ে হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা, যাতে পুনৰ সালিল হয়; মোৰ প্ৰবাহত থকা ৰুধিৰ ক্ষয় হৈ নিঃশেষ হয়।

Verse 7

त्रैलोक्यकरणे विप्र संक्षये वा स्थितौ हि वा । नाशक्तिर्विद्यते काचित्तव सर्वमुनीश्वर

হে বিপ্ৰ! ত্ৰিলোক সৃষ্টিতেই হওক, লয়ত হওক বা স্থিতিতেই হওক—হে সৰ্বমুনীশ্বৰ, তোমাৰ কোনো অক্ষমতা নাই।

Verse 8

वसिष्ठ उवाच । तथा भद्रे करिष्यामि यथा स्यात्सलिलं पुनः । प्रवाहे तव निर्याति सर्वं रक्तं परिक्षयम्

বসিষ্ঠ ক’লে: হে ভদ্ৰে, তেন্তে তেনেকৈ হ’ব; মই তেনে কৰিম যাতে জল পুনৰ উভতি আহে, আৰু তোমাৰ প্ৰবাহত সকলো ৰক্ত সম্পূৰ্ণ ক্ষয়লৈ গৈ নিঃশেষ হয়।

Verse 9

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिरवतीर्य धरातले । गतः प्लक्षतरुं यस्मा दवतीर्णा सरस्वती

এইদৰে কৈ সেই বিপ্ৰঋষি ধৰণীত অৱতৰি, য’ত সৰস্বতী অৱতীৰ্ণ হৈছিল সেই প্লক্ষ গছৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 10

समाधिं तत्र संधाय निविष्टो धरणीतले । संभ्रमं परमं गत्वा विश्वामित्रस्य चोपरि

তাত তেওঁ সমাধি স্থাপন কৰি ধৰণীত বহিল; আৰু পৰম আধ্যাত্মিক তীব্ৰতালৈ উঠিল, বিশ্বামিত্ৰৰো ওপৰত।

Verse 11

वारुणेन तु मन्त्रेण वीक्ष यन्वसुधातलम् । ततो निर्भिद्य वसुधां भूरितोयं विनिर्गतम्

ৱাৰুণ মন্ত্রেৰে বসুধাতললৈ দৃষ্টি দি, তেতিয়া তেওঁ মাটি বিদীৰ্ণ কৰিলে; আৰু প্ৰচুৰ জল উথলি বাহিৰ ওলাই আহিল।

Verse 12

रन्ध्रद्वयेन विप्रेन्द्रा लोचनाभ्यां निरीक्षणात् । एकस्य सलिलं क्षिप्रं यत्र जाता सरस्वती

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, তেওঁৰ দুটা নয়ন-ৰন্ধ্ৰেৰে দৃষ্টিপাত হোৱামাত্ৰে, য’ত সৰস্বতী প্ৰকট হৈছিল, তাত এটা ৰন্ধ্ৰৰ পৰা শীঘ্ৰে জল ওলাই আহিল।

Verse 13

प्लक्षमूले ततस्तस्य वेगेनापहृतं बलात् । तद्रक्तं तेन संपूर्णं ततस्तेन महानदी

তাৰ পাছত প্লক্ষ গছৰ মূলত, তীব্ৰ সোঁতে বলপূৰ্বক তাইৰ ৰক্ত বহাই নিলে; সেই ৰক্তে পূৰ্ণ হৈ, তাৰ পৰা এক মহানদী উদ্ভৱ হ’ল।

Verse 14

द्वितीयस्तु प्रवाहो यः संभ्रमा त्तस्य निर्गतः । सा च साभ्रमती नाम नदी जाता धरातले

কিন্তু দ্বিতীয় যি প্ৰবাহ হঠাৎ উত্তেজনাত তাইৰ পৰা ওলাই আহিল, সেয়াই পৃথিৱীত ‘সাভ্ৰমতী’ নামৰ নদী হৈ উঠিল।

Verse 15

एवं प्रकृतिमापन्ना भूय एव सरस्वती । यत्पृष्टोऽस्मि महाभागाः सरस्वत्याः कृते द्विजाः

এইদৰে সৰস্বতী পুনৰ নিজৰ স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ ঘূৰি আহিল। আৰু হে ভাগ্যৱান দ্বিজসকল, সৰস্বতীৰ বিষয়ে তোমালোকে যি সুধিছিলা, সেয়া মই উত্তৰ দিলোঁ।

Verse 16

एतत्सारस्वतं नाम व्याख्यानमतिबुद्धिदम् । यः पठेच्छ्रणुयाद्वापि मतिस्तस्य विवर्द्धते । सरस्वत्याः प्रसादेन सत्यमेतन्म योदितम्

এই ব্যাখ্যান ‘সাৰস্বত’ নামে খ্যাত, ই অতি তীক্ষ্ণ বুদ্ধি দান কৰে। যিয়ে ইয়াক পাঠ কৰে বা কেৱল শুনে, তাৰ মতি বৃদ্ধি পায়। সৰস্বতীৰ কৃপাৰে, মই যি ক’লোঁ সেয়াই সত্য।

Verse 173

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्या संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सरस्वत्युपाख्याने सरस्वती शापमोचनसाभ्रमत्युत्पत्तिवृत्तान्तवर्णनंनाम त्रिसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, শ্ৰীহাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যৰ সৰস্বতী উপাখ্যানত ‘সৰস্বতীৰ শাপমোচন আৰু সাভ্ৰমতীৰ উৎপত্তিৰ বৃত্তান্ত’ নামক একশ তিয়াত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।