Adhyaya 172

Verse 1

। सूत उवाच । ततःप्रभृति च्छिद्राणि विश्वामित्रो निरीक्षयन् । वसिष्ठस्य वधार्थाय संस्थितो द्विजसत्तमाः

সূতে ক’লে: তেতিয়াৰ পৰা বিশ্বামিত্ৰ—দ্বিজসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—বশিষ্ঠক বধ কৰাৰ উদ্দেশ্যে দৃঢ় হৈ, তেওঁৰ দুৰ্বলতা/ছিদ্ৰ বিচাৰি সদায় নিৰীক্ষণ কৰি থাকিল।

Verse 2

आत्मशक्तिप्रभावेन मशकस्य यथा गजः । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते विश्वामित्रेण सा नदी

নিজ শক্তিৰ প্ৰভাৱত, যেন মশা গজ হৈ উঠে; আন এটা দিন বিশ্বামিত্ৰ আহি উপস্থিত হোৱাত, সেই নদী…

Verse 3

समाहूता समायाता द्रुतं सा स्त्रीस्वरूपिणी । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा आदेशो दीयतां मम । ब्रह्मर्षे येन कार्येण समाहूतास्मि सांप्रतम्

আহ্বান কৰা মাত্রে তাই দ্ৰুতগতিতে আহিল, নাৰী-ৰূপ ধৰি। প্ৰাঞ্জলি হৈ ক’লে: ‘হে ব্ৰহ্মর্ষি, মোক আদেশ দিয়া; কোন কাৰ্যৰ বাবে এতিয়া মোক আহ্বান কৰা হ’ল?’

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । यदा निमज्जनं कुर्यात्तव तोये महानदि । परमं वेगमास्थाय तदाऽनय ममांतिकम्

বিশ্বামিত্ৰ ক’লে: “হে মহানদী, যেতিয়া বশিষ্ঠে তোমাৰ জলে নিমজ্জন কৰে, তেতিয়া পৰম বেগ ধৰি তেওঁক মোৰ ওচৰলৈ আনিবা।”

Verse 5

पूर्णश्रोत्रं जले नैव व्याकुलांगं व्यवस्थितम् । निहन्मि येन शीघ्रं च नान्यच्छिद्रं प्रलक्षये

“তেওঁ জলে থিয় হৈ আছে, কাণ পানীৰে পূৰ্ণ, অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ অস্থিৰ আৰু ব্যাকুল। ‘কোন উপায়ে মই শীঘ্ৰে আঘাত কৰিম? আন কোনো ছিদ্ৰ (দুৰ্বল স্থান) মই নেদেখোঁ।’”

Verse 6

एवमुक्ता तदा तेन विश्वामित्रेण सा नदी । वित्रस्ता भयसंयुक्ता शापाद्वाक्यमुवाच सा

এইদৰে বিশ্বামিত্ৰে কোৱা শুনি সেই নদী কঁপিবলৈ ধৰিলে; ভয়ত আচ্ছন্ন হৈ, শাপৰ শক্তি মনত ৰাখি, উত্তৰৰ বাক্য ক’লে।

Verse 7

नाहं द्रोहं करिष्यामि वसिष्ठस्य महात्मनः । ब्रह्मर्षे न च ते युक्तं कर्तुं वै ब्रह्मणो वधम्

“মই মহাত্মা বশিষ্ঠৰ প্ৰতি দ্ৰোহ নকৰোঁ। হে ব্ৰহ্মর্ষি, তোমাৰ বাবে ব্ৰাহ্মণ-বধ কৰা উচিত নহয়।”

Verse 8

यदि त्वं ब्रह्मणा प्रोक्तो ब्रह्मर्षिः स्वयमेव तु । कामान्नायं वसिष्ठस्तु तस्मात्कोपं परित्यज

“যদি স্বয়ং ব্ৰহ্মাই তোমাক ব্ৰহ্মর্ষি বুলি ঘোষণা কৰিছে, তেন্তে কামনাৰ বশ নোহোৱা। এই বশিষ্ঠ তেনে নহয় যাক বিৰোধ কৰিব লাগে; সেয়ে ক্ৰোধ ত্যাগ কৰা।”

Verse 9

मनसापि वधं यस्तु ब्राह्मणस्य विचिंतयेत् । तप्तकृच्छ्रेण मुच्येत मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

যিজনে কেৱল মনতে ব্ৰাহ্মণক হত্যা কৰাৰ কথা চিন্তা কৰে, মনু স্বায়ম্ভুৱে কৈছে যে তেওঁ কেৱল তপ্তকৃচ্ছ্ৰ নামৰ কঠোৰ তপস্যাৰ দ্বাৰাহে সেই পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ব পাৰে।

Verse 10

वाचया प्रवदेद्यस्तु ब्राह्मणस्य वधं नरः । चांद्रायणेन शुद्धिः स्यात्तस्य देवोऽब्रवीदिदम्

কিন্তু যদি কোনো মানুহে মুখেৰে ব্ৰাহ্মণক হত্যা কৰাৰ কথা কয়, তেন্তে তেওঁৰ শুদ্ধি চান্দ্ৰায়ণ ব্ৰতৰ দ্বাৰাহে সম্ভৱ; দেৱতাই এইদৰে কৈছে।

Verse 11

तस्मान्नाहं करिष्यामि तव वाक्यं कथंचन । वसिष्ठार्थं तु यत्प्रोक्तं कुरु यत्तव रोचते

সেয়েহে মই কোনো কাৰণতে আপোনাৰ আদেশ পালন নকৰোঁ। বশিষ্ঠৰ বিষয়ে যদি কিবা কৰিবলগীয়া আছে, তেন্তে আপোনাৰ যি ভাল লাগে তাকে কৰক।

Verse 12

तच्छ्रुत्वा कुपितस्तस्या विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः । शशाप तां नदीं श्रेष्ठां यत्तद्वक्ष्यामि श्रूयताम्

সেই কথা শুনি দ্বিজসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ বিশ্বামিত্ৰ ক্ৰোধিত হ’ল আৰু সেই শ্ৰেষ্ঠ নদীক অভিশাপ দিলে। মই যি কওঁ শুনা।

Verse 13

यस्मात्पापे वचो मह्यं न कृतं कुनदि त्वया । तस्माद्रक्तप्रवाहस्ते जलजोऽयं भविष्यति

হে পাপিষ্ঠা নদী, যিহেতু তই মোৰ আদেশ পালন নকৰিলি, সেয়েহে তোৰ এই জলৰ সোঁত তেজৰ প্ৰবাহত পৰিণত হ’ব।

Verse 14

एवमुक्त्वा करात्तोयं सप्तवाराभिमंत्रितम् । चिक्षेपाथ जले तस्याः क्रोधसंरक्तलोचनः

এইদৰে কৈ, ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে তেওঁ হাতত জল ল’লে; সাতবাৰ মন্ত্ৰেৰে অভিমন্ত্ৰিত কৰি, তাৰ পিছত তাইৰ জলত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 15

ततश्च तत्क्षणाज्जातं तत्तोयं रुधिरं द्विजाः । सारस्वतं सुपुण्यं च यदासीच्छंखसंनिभम्

তেতিয়াই সেই ক্ষণতে, হে দ্বিজসকল, সেই জল ৰুধিৰলৈ পৰিণত হ’ল—যদিও সেয়া সাৰস্বত অতি-পুণ্য জল আছিল, যি আগতে শঙ্খৰ দৰে দীপ্ত আছিল।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भूतप्रेतनिशाचराः । पीत्वापीत्वा प्रनृत्यंति गायंति च हसंति च

এই সময়তে ভূত, প্ৰেত আৰু নিশাচৰসকল তাত উপস্থিত হ’ল; বাৰে বাৰে পান কৰি, তেওঁলোকে নাচিবলৈ, গাবলৈ আৰু হাঁহিবলৈ ধৰিলে।

Verse 17

ये तत्र तापसाः केचित्तटे तस्या व्यवस्थिताः । ते सर्वेऽपि च तां त्यक्ता दूरदेशं समाश्रिताः

তাত তাইৰ তীৰত যিসকল তাপস কিছুমান বাস কৰিছিল, তেওঁলোক সকলোৱে সেই স্থান ত্যাগ কৰি দূৰ দেশত আশ্ৰয় ল’লে।

Verse 18

बहिर्वासाश्च ये तत्र नागराः समवस्थिताः । चण्डशर्म प्रभृतयस्तेऽपि याताः सुदूरतः

আৰু তাত বাহিৰভাগত বসবাস কৰা নাগৰবাসীসকল—চণ্ডশৰ্ম আদি কৰি—তেওঁলোকেও অতি দূৰ স্থানলৈ গুচি গ’ল।

Verse 19

वसिष्ठोऽपि मुनिश्रेष्ठो जगामार्बुदपर्वतम् । विश्वामित्रस्तु विप्रर्षिश्चमत्कारपुरं गतः

মুনিশ্ৰেষ্ঠ বশিষ্ঠোও অৰ্বুদ পৰ্বতলৈ গ’ল; আৰু ব্ৰহ্মৰ্ষি বিশ্বামিত্ৰ চমৎকাৰপুৰ নগৰলৈ গমন কৰিলে।

Verse 20

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्स्थितं विप्रसंकुलम् । तत्राश्रमपदं कृत्वा तपस्तेपे सुदारुणम्

হাটকেশ্বৰজে পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত, য’ত ব্ৰাহ্মণসমূহে ভৰি আছিল, তাত আশ্ৰমস্থল স্থাপন কৰি তেওঁ অতি কঠোৰ তপস্যা কৰিলে।

Verse 21

येन सृष्टिक्षमो जातः स्पर्धते ब्रह्मणा सह । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा सारस्वतं जलम्

যাৰ দ্বাৰা তেওঁ সৃষ্টিক্ষম হৈ উঠিল আৰু ব্ৰহ্মাৰ সৈতে পৰ্যন্ত প্ৰতিযোগিতা কৰিলে—এইদৰে মই তোমালোকক সকলো ক’লোঁ, সাৰস্বত জল কেনেকৈ তেনে হ’ল।

Verse 22

रुधिरत्वमनुप्राप्तं विश्वामित्रस्य शापतः । चंडशर्मादयो विप्रा यथा देशांतरं गताः

বিশ্বামিত্ৰৰ শাপৰ ফলত সেই জল ৰুধিৰ-ৰূপ লাভ কৰিলে; আৰু চণ্ডশৰ্মা আদি ব্ৰাহ্মণসকল কেনেকৈ অন্য দেশলৈ গ’ল—সেয়াও বৰ্ণিত হ’ল।