
সূতে বিশ্বামিত্ৰ আৰু বশিষ্ঠৰ প্ৰসঙ্গত আন এটা আশ্চৰ্য কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। বিশ্বামিত্ৰে বশিষ্ঠৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰা শত্রু-শক্তিক বশিষ্ঠে অথৰ্বণ মন্ত্রবলে ৰোধ কৰি শান্ত কৰে। তাৰ পিছত বশিষ্ঠৰ দেহত স্বেদ উৎপন্ন হয়; সেই স্বেদৰ পৰাই শীতল, স্বচ্ছ, পবিত্ৰ জল প্ৰাদুৰ্ভূত হৈ তেওঁৰ পদৰ পৰা বৈ গৈ ভূমি ভেদি নিৰ্মল ধাৰা ৰূপে ওলাই আহে—গঙ্গাজল সদৃশ নিষ্কলঙ্ক তীৰ্থধাৰা। এই ধাৰাতীৰ্থত স্নান কৰিলে সন্তানহীন বুলি কোৱা নাৰীয়েও তৎক্ষণাৎ সন্তানলাভ কৰে বুলি ফলশ্ৰুতি আছে, আৰু যি কোনো স্নান কৰে সি সকলো তীৰ্থৰ ফল পায়। স্নানৰ পাছত দেৱীৰ যথাবিধি দৰ্শন কৰিলে ধন-ধান্য, সন্তান আৰু ৰাজসুখ-সম্পৰ্কীয় সৌভাগ্য লাভ হয়। চৈত্ৰ শুক্ল অষ্টমীৰ মধ্যৰাত্ৰিত নৈবেদ্য আৰু বলি-পিণ্ডিকা অৰ্পণৰ বিধান দিয়া হৈছে; সেই পিণ্ডিকা গ্ৰহণ বা ভক্ষণ কৰিলে বৃদ্ধাৱস্থাতো বিশেষ ফলদায়ক বুলি কোৱা হয়। শেষত দেৱীক বহু নাগৰ বংশৰ কুলদেৱী বুলি স্থাপন কৰি, যাত্ৰাৰ পূৰ্ণতাৰ বাবে নাগৰসকলৰ অংশগ্ৰহণ অনিবাৰ্য বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।
Verse 1
सूत उवाच । तथान्यदपि संजातमाश्चर्यं यदभूद्द्विजाः । विश्वामित्रेण सा शक्तिर्वसिष्ठाय विसर्जिता
সূতে ক’লে: হে দ্বিজ ঋষিসকল! আন এটা আশ্চৰ্যও ঘটিল—বিশ্বামিত্ৰে সেই দিৱ্য শক্তি (অস্ত্ৰ) বসিষ্ঠৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰিলে।
Verse 2
वधार्थं तस्य विप्रर्षेर्वसिष्ठेन च धीमता । स्तंभिताऽथर्वणैर्मन्त्रैः प्रस्वेदः समजायत
সেই ব্ৰাহ্মণ-ঋষিক বধ কৰিবলৈ উদ্যত অস্ত্ৰক বুদ্ধিমান বশিষ্ঠে অথৰ্বণ মন্ত্রে স্তম্ভিত কৰিলে; তেতিয়া তেওঁৰ দেহত ঘাম উঠিল।
Verse 3
स्वेदात्समभवत्तोयं शीतलं तदजायत । पादाभ्यां निर्गतं तोयमत्र दृश्यमजायत
সেই ঘামৰ পৰা জল উৎপন্ন হ’ল আৰু সেয়া শীতল হ’ল। পাদদ্বয়ৰ পৰা নিৰ্গত সেই জল ইয়াত প্ৰত্যক্ষ দেখা গ’ল।
Verse 4
विदार्य भूमिं संजाता जलधारा सुशीतला । निर्मलं पावनं स्वच्छं गंगांभ इव निःसृतम्
ভূমি বিদাৰণ কৰি অতি শীতল জলধাৰা উৎপন্ন হ’ল—নিৰ্মল, পাৱন, স্বচ্ছ—গঙ্গাজলৰ দৰে নিঃসৃত হ’ল।
Verse 6
तस्यां या कुरुते स्नानं नारी वंध्या द्विजोत्तमाः । सद्यः पुत्रवती सा स्याद्रौद्रे कलियुगे द्विजाः
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! সেই তীৰ্থত যি বন্ধ্যা নাৰী স্নান কৰে, সি তৎক্ষণাৎ পুত্ৰৱতী হয়—এই কঠোৰ কলিযুগতো, হে দ্বিজসকল!
Verse 7
अन्योऽपि कुरुते स्नानं सर्वतीर्थफलं लभेत्
আন যিকোনো লোকে তাত স্নান কৰিলে, সৰ্বতীৰ্থৰ ফল লাভ কৰে।
Verse 8
स्नात्वा तत्र तु यो देवीं पश्येच्च विधिना नरः । धनं धान्यं तथा पुत्रान्राज्योत्थं च सुखं लभेत्
যি নৰ তাত স্নান কৰি বিধি অনুসাৰে দেৱীৰ দৰ্শন কৰে, সি ধন, ধান্য, পুত্ৰ আৰু ৰাজভাগৰ পৰা উদ্ভৱ সুখ লাভ কৰে।
Verse 9
या नारी दुर्भगा वन्ध्या साऽपि पुत्रवती भवेत् । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां भक्तियोगसमन्विता । महानिशायां तत्रैव नैवेद्यबलिपिंडिकाम्
যি নাৰী দুৰ্ভাগা আৰু বন্ধ্যা, সেয়াও পুত্ৰৱতী হ’ব পাৰে—যদি ভক্তিযোগে সমন্বিতা হৈ চৈত্ৰ মাসৰ শুক্ল অষ্টমীত, গভীৰ নিশাত, সেই পবিত্ৰ স্থানতেই নৈবেদ্য আৰু বলিসহ পিণ্ডিকা প্ৰস্তুত কৰে।
Verse 10
प्रसन्नया कुमार्या तु स्वयं चाऽथ करोति या । गृह्णाति या च वै नारी पिंडिकां बलिसंयुताम्
আৰু যি নাৰী প্ৰসন্ন কুমাৰী (কন্যা)ৰ সৈতে নিজেই সেই অৰ্ঘ্য প্ৰস্তুত কৰে, আৰু তাৰ পাছত বলিসহ পিণ্ডিকা গ্ৰহণ কৰে—সেয়াই নিশ্চয় ইচ্ছিত পুণ্যফল লাভ কৰে।
Verse 11
शतवर्षा तु या नारी पिंडिकां भक्षयेद्द्विजाः । साऽपि पुत्रवती च स्याद्यदि वृद्धतमा भवेत्
হে দ্বিজসকল! কোনো নাৰী শতবৰ্ষীয়া হলেও, যদি সি পিণ্ডিকা ভক্ষণ কৰে, তেন্তে সেয়াও সন্তানৱতী হ’ব পাৰে—যদিও সি অতি বৃদ্ধতমা হয়।
Verse 12
किं पुनर्यौवनोपेता सौभाग्येन समन्विता । पुत्रसौख्यवती नारी देव्या वै दर्शनेन च
তেন্তে যি নাৰী যৌৱনে উপেত আৰু সৌভাগ্যে সমন্বিতা, সি দেৱীৰ দৰ্শন-মাত্ৰেই পুত্ৰসুখ লাভ কৰিব—ইয়াত সন্দেহ ক’ত?
Verse 13
सर्वेषां नागराणां तु भावजा देवता स्मृता । सा सार्धाष्टद्विपंचाशद्गोत्राणां कुलदेवता
সকলো নাগৰ লোকৰ বাবে ভাবজা দেৱীক অধিষ্ঠাত্রী দেৱতা বুলি স্মৰণ কৰা হয়; তেওঁ অঠাৱন্ন আৰু আধা গোত্ৰৰ কুলদেৱী।
Verse 14
एतस्मात्कारणाद्यात्रा नागरैः सुकृता भवेत् । न विना नागरैर्यात्रां तुष्टिं याति सुरेश्वरी
এই কাৰণেই নাগৰসকলে কৰা যাত্ৰা সুকৃত হৈ সম্পূৰ্ণ সফল হয়; নাগৰ নথাকিলে যাত্ৰাই সুৰেশ্বৰীক সন্তুষ্ট কৰিব নোৱাৰে।
Verse 170
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटके श्वरक्षेत्रमाहात्म्ये धारातीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
এইদৰে পবিত্ৰ শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণত—একাশি হাজাৰ শ্লোকৰ সংহিতাৰ ভিতৰত—ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰ-মাহাত্ম্যত অন্তৰ্গত “ধাৰা-তীৰ্থৰ উৎপত্তিৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণনা” নামৰ একশ সত্তৰতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।